AMD อัปโหลดเฟิร์มแวร์ RDNA 4m แล้ว สัญญาณชัด Medusa Point ใกล้พร้อมใช้งานบน Linux

ไฟล์เหล่านี้จึงมีความหมายมากกว่าการเพิ่มรหัสอุปกรณ์ใหม่ในไดรเวอร์ เพราะครอบคลุม IP หลายส่วนที่ iGPU ต้องใช้เพื่อเริ่มต้นระบบและทำงานเป็นชุดกราฟิกที่สมบูรณ์ การอัปโหลดครั้งนี้ทำให้เส้นทางซอฟต์แวร์ของ GFX 11.7 ดูมีความพร้อมมากขึ้นอย่างเห็นได้ชัด จากเดิมที่การรองรับยังอยู่ในไดรเวอร์เคอร์เนล คอมไพเลอร์ และกราฟิกสแต็กเวอร์ชันทดลองเป็นหลัก

ทำไมการอัปโหลดเฟิร์มแวร์ล่วงหน้าจึงสำคัญ

เฟิร์มแวร์เป็นเพียงหนึ่งชั้นของระบบรองรับฮาร์ดแวร์บน Linux เคอร์เนลต้องรู้จักฮาร์ดแวร์ดังกล่าว LLVM ต้องสามารถคอมไพล์เชดเดอร์ให้เป้าหมายนี้ได้ และ Mesa ต้องเปิดใช้งานเส้นทางการทำงานของ Vulkan และ OpenGL ที่เกี่ยวข้องด้วย

AMD ได้ทยอยเพิ่มการรองรับ GFX 11.7 ในไดรเวอร์ AMDGPU ของเคอร์เนลและแบ็กเอนด์คอมไพเลอร์ AMDGPU ของ LLVM แล้ว ขณะที่ Mesa 26.3 เพิ่มการรองรับ GFX1171 ให้ทั้ง RADV ซึ่งเป็นไดรเวอร์ Vulkan และ RadeonSI ซึ่งเป็นไดรเวอร์ OpenGL การเปลี่ยนแปลงใน Mesa ส่วนใหญ่เป็นการเพิ่มตัวระบุให้ GFX1171 ใช้เส้นทางโค้ดที่มีอยู่ของ GFX1170 ได้

ลำดับการพัฒนาเช่นนี้มีประโยชน์โดยตรงต่อดิสทริบิวชัน Linux หากเฟิร์มแวร์เข้าสู่ linux-firmware ก่อนฮาร์ดแวร์วางจำหน่าย ผู้ดูแลดิสทริบิวชันก็มีเวลาเตรียมแพ็กเกจและส่งผ่านการอัปเดตระบบ ผู้ใช้จึงมีแนวโน้มได้รับกราฟิกสแต็กที่พร้อมใช้งาน โดยไม่ต้องพึ่งตัวติดตั้งเฉพาะจากผู้ผลิตหรือดาวน์โหลดเฟิร์มแวร์ด้วยตนเอง

GFX1172 ยังไม่มา

การอัปโหลดครั้งนี้มีเฟิร์มแวร์สำหรับ GFX1170 และ GFX1171 แต่ยังไม่มี GFX1172 โดยงานพัฒนาคอมไพเลอร์และไดรเวอร์ของ AMD ระบุ GFX1170, GFX1171 และ GFX1172 เป็นเป้าหมายภายในตระกูล RDNA 4m และในโค้ดปัจจุบันทั้งสามเป้าหมายใช้เส้นทางความสามารถของ ISA เดียวกัน

การที่ GFX1172 ยังไม่ปรากฏอาจหมายถึงผลิตภัณฑ์รุ่นดังกล่าวจะออกภายหลัง เป็นรุ่นที่ยังไม่พร้อมเปิดเฟิร์มแวร์สู่สาธารณะ หรือมีกำหนดการเปิดตัวแยกต่างหาก แต่ยังไม่มีข้อมูลเพียงพอที่จะสรุปกลยุทธ์การแบ่งตลาดของ AMD ได้

ดังนั้น การอัปโหลดครั้งนี้ยังไม่ควรถูกเรียกว่าเป็นการรองรับ GFX117x ครบทุกเป้าหมาย เพราะเฟิร์มแวร์ของ GFX1172 ยังคงขาดหายไปจากชุดที่เผยแพร่

RDNA 4m บอกอะไรได้บ้าง

GFX 11.7 อยู่ในตำแหน่งเชิงตัวเลขระหว่าง GFX 11.5 ของ RDNA 3.5 กับ GFX 12.0 ของ RDNA 4 แบบการ์ดจอแยก AMD จัดกลุ่มตัวระบุ GFX1170, GFX1171 และ GFX1172 ไว้ภายใต้ชื่อ “RDNA 4m” ในงานพัฒนาโอเพนซอร์ส แต่ชื่อเหล่านี้เป็นรหัสเป้าหมายภายในสำหรับกราฟิก ไม่ใช่ชื่อสินค้าที่ใช้วางจำหน่าย

หลักฐานที่มีอยู่สนับสนุนการมอง RDNA 4m ว่าเป็นสายกราฟิกระดับกลางหรือสายต่อยอด ซึ่งมุ่งเน้นแพลตฟอร์ม APU หรือ SoC มากกว่าการ์ดจอแยก ส่วนตัวอักษร “m” อาจสื่อถึงการใช้งานบนอุปกรณ์พกพาหรือกราฟิกแบบรวมเข้ากับชิป โดยเฉพาะเมื่อมีรายงานเชื่อมโยงงานชุดนี้กับตระกูล Medusa Point ที่ยังไม่เปิดตัว อย่างไรก็ตาม AMD ยังไม่ได้อธิบายความหมายของตัวอักษรดังกล่าวต่อสาธารณะ และยังไม่ได้ยืนยันอย่างเป็นทางการว่าเป้าหมาย GFX117x ทุกตัวจะอยู่ใน Medusa Point

โค้ดที่เปิดเผยยังไม่บอกข้อมูลสำคัญที่ผู้ซื้ออยากรู้ เช่น ชื่อผลิตภัณฑ์จริง จำนวน Compute Unit ความเร็วสัญญาณนาฬิกา การจัดการหน่วยความจำ เป้าหมายประสิทธิภาพ หรือวันเปิดตัวของ GFX1171

ฐานซอฟต์แวร์ Linux ที่คาดหวังได้

สำหรับผู้ที่กำลังประเมินระบบ GFX 11.7 ในอนาคต ควรคาดหวังให้ซอฟต์แวร์หลักทั้งสี่ส่วนสอดคล้องกันดังนี้

1. เคอร์เนลที่มีงานรองรับ GFX 11.7 ในไดรเวอร์ AMDGPU จากต้นน้ำ
2. แพ็กเกจ linux-firmware รุ่นปัจจุบันที่มีไฟล์เฟิร์มแวร์ที่จำเป็น
3. LLVM ที่รองรับเป้าหมายคอมไพเลอร์ GFX117x
4. Mesa 26.3 หรือใหม่กว่า ซึ่งเป็นฐานที่ชัดเจนที่สุดสำหรับ RADV และ RadeonSI ของ GFX1171

Linux 7.3 เป็นเป้าหมายที่สมเหตุสมผลสำหรับการรองรับฝั่งเคอร์เนลจากต้นน้ำอย่างครบถ้วน เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงของ GFX 11.7 และ DCN 4.2 ถูกทยอยเตรียมไว้สำหรับรอบพัฒนาเคอร์เนลนี้ Mesa 26.2 อาจรองรับงาน GFX1170 บางส่วนก่อนหน้าได้ แต่จากหลักฐานที่มี Mesa 26.3 ถือเป็นคำแนะนำที่ปลอดภัยกว่าสำหรับระบบที่ใช้ GFX1171

อย่างไรก็ตาม นี่เป็นการประเมินความพร้อมของซอฟต์แวร์ ไม่ใช่การรับประกันว่าดิสทริบิวชันทุกตัวจะเปิดใช้งานการรองรับเหมือนกันในวันเดียวกัน เคอร์เนลและแพ็กเกจ Mesa ของแต่ละดิสทริบิวชันอาจตามหลังต้นน้ำ และการที่เฟิร์มแวร์ GFX1172 ยังไม่ถูกเผยแพร่ก็แสดงให้เห็นว่าการเปิดใช้งานยังดำเนินไปเป็นระยะ ๆ

แพตช์ UALink เป็นอีกเรื่องหนึ่ง

ในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน AMD ยังส่งแพตช์เคอร์เนล Linux ชุดใหญ่สำหรับ UALink ด้วย UALink คือมาตรฐานการเชื่อมต่อและเครือข่ายสำหรับเชื่อมต่อ GPU และตัวเร่งประมวลผล AI ในระบบดาต้าเซ็นเตอร์แบบขยายขนาด

จังหวะเวลาที่เกิดขึ้นพร้อมกันสะท้อนว่า AMD กำลังผลักดันงานเข้าสู่ต้นน้ำหลายด้าน แต่ไม่ควรใช้เป็นหลักฐานว่า Medusa Point จะรองรับ UALink เพราะเฟิร์มแวร์ RDNA 4m เกี่ยวข้องกับแพลตฟอร์มกราฟิกแบบรวมและสแต็กกราฟิก Linux ขณะที่ UALink มุ่งไปที่โครงสร้างพื้นฐานสำหรับตัวเร่งประมวลผลในดาต้าเซ็นเตอร์

สรุป

การทยอยนำเฟิร์มแวร์ RDNA 4m เข้าสู่ต้นน้ำช่วยเพิ่มน้ำหนักให้ข้อสันนิษฐานว่า ฮาร์ดแวร์ GFX 11.7 กำลังเข้าใกล้ช่วงวางจำหน่าย และ AMD กำลังเตรียมการรองรับ Linux ตั้งแต่เนิ่น ๆ การทำงานร่วมกันของเฟิร์มแวร์ ไดรเวอร์ AMDGPU ในเคอร์เนล LLVM และ Mesa ชี้ว่าแพลตฟอร์มนี้อาจเปิดตัวพร้อมพื้นฐานกราฟิกโอเพนซอร์สที่สมบูรณ์กว่าฮาร์ดแวร์ที่เพิ่งเริ่มมีไดรเวอร์หลังวางตลาด

สำหรับ Medusa Point ข้อสรุปที่รอบคอบที่สุดจึงคือ “ใกล้เปิดตัวมากขึ้น” ไม่ใช่ “เปิดตัวอย่างเป็นทางการแล้ว” การอัปโหลดครั้งนี้ยังไม่ยืนยันตระกูลโปรเซสเซอร์ ชื่อรุ่นย่อย ประสิทธิภาพ หรือวันวางจำหน่าย และ GFX1172 ก็ยังไม่อยู่ในชุดเฟิร์มแวร์ที่เผยแพร่

ความคาดหวังที่มีหลักฐานรองรับมากที่สุดในตอนนี้คือ AMD กำลังเตรียมแพลตฟอร์มระดับ APU ที่น่าจะมีการรองรับ Linux แข็งแรง โดยผู้ใช้จะได้รับประสบการณ์ที่ดีที่สุดเมื่อใช้ linux-firmware รุ่นปัจจุบัน เคอร์เนลในยุค Linux 7.3 และ Mesa 26.3 หรือใหม่กว่า