Alibaba และ Tencent ทุ่มงบ AI 1.8 หมื่นล้านดอลลาร์ สงครามพลังประมวลผลของจีนเริ่มขึ้นแล้ว

ผลประกอบการไตรมาส 2 ของ Alibaba และ Tencent ส่งสัญญาณชัดเจนว่า ยุทธศาสตร์ AI ของจีนกำลังเปลี่ยนจากการแข่งขันว่าใครเปิดตัวโมเดลได้เก่งที่สุด ไปสู่การแข่งขันว่าใครจะ 확보กำลังประมวลผล ชิป เซิร์ฟเวอร์ ดาต้าเซ็นเตอร์ และช่องทางคลาวด์ได้มากพอสำหรับการฝึกและให้บริการ AI ในระดับใหญ่

ทั้งสองบริษัทใช้เงินลงทุนรวมกันราว 1.205 แสนล้านหยวน หรือประมาณ 1.8 หมื่นล้านดอลลาร์ในไตรมาสเดียว 52 ตัวเลขนี้สะท้อนว่าบริษัทเทคโนโลยีรายใหญ่ของจีนพร้อมยอมรับแรงกดดันต่อกำไรและกระแสเงินสดในระยะสั้น เพื่อแลกกับความได้เปรียบด้านโครงสร้างพื้นฐานในระยะยาว

ตัวเลขสะท้อนการแลกกำไรวันนี้กับตำแหน่งในตลาดวันหน้า

Alibaba ใช้เงินลงทุน 6.768 หมื่นล้านหยวน เพิ่มขึ้น 75% จากปีก่อน ขณะที่กำไรสุทธิลดลง 75% แม้รายได้รวมเพิ่มขึ้น 9% 33 ภาพนี้สะท้อนการตัดสินใจอย่างชัดเจนของบริษัทว่า จะรักษาความสามารถในการทำกำไรระยะสั้น หรือเร่งสร้างกำลังการประมวลผลในช่วงที่ความต้องการบริการคลาวด์และ AI กำลังขยายตัว

สำหรับ Tencent เงินลงทุนแตะ 5.28 หมื่นล้านหยวน เพิ่มขึ้น 65% จากไตรมาสก่อน และเพิ่มขึ้น 176% จากปีก่อน ทั้งยังสูงกว่าประมาณการนักวิเคราะห์ที่ 3.21 หมื่นล้านหยวนอย่างมาก 2223 รายได้ของ Tencent เพิ่มขึ้น 11% เป็น 2.048 แสนล้านหยวน แต่กำไรสุทธิเพิ่มขึ้นเพียง 0.7% เป็น 5.6 หมื่นล้านหยวน 17

ดังนั้น เงินก้อนนี้จึงไม่ใช่เพียงงบวิจัยและพัฒนาโมเดล แต่เป็นการลงทุนในสินทรัพย์จริงและโครงสร้างเชิงพาณิชย์ที่ต้องรองรับการฝึกโมเดล การประมวลผลคำขอของผู้ใช้ หรือ inference และบริการคลาวด์ไปอีกหลายปี

Alibaba เดิมพันว่าความต้องการคลาวด์จะช่วยคืนทุน

ผลประกอบการของ Alibaba แสดงให้เห็นว่าโครงสร้างพื้นฐานที่สร้างขึ้นเริ่มเชื่อมโยงกับความต้องการของลูกค้าแล้ว โดย Reuters รายงานว่ารายได้ธุรกิจคลาวด์เพิ่มขึ้น 45% จากแรงหนุนของ AI 33 แม้แต่ละสำนักอาจใช้คำจำกัดความของรายได้ AI และคลาวด์ไม่เหมือนกัน แต่สัญญาณที่สอดคล้องกันคือ ธุรกิจคลาวด์กำลังเติบโตในเวลาเดียวกับที่เงินลงทุนพุ่งสูงขึ้น

การเติบโตดังกล่าวไม่ได้ลบความเสี่ยงทางการเงิน เพราะกำไรที่ลดลง 75% แสดงให้เห็นว่าการขยายโครงสร้างพื้นฐานมีต้นทุนสูง ก่อนที่กำลังการผลิตใหม่จะสร้างผลตอบแทนเต็มที่ บริษัทจึงกำลังใช้กลยุทธ์แบบเดียวกับธุรกิจโครงสร้างพื้นฐานทั่วไป นั่นคือ ลงทุนล่วงหน้า ดึงลูกค้าและปริมาณการใช้งานเข้ามา แล้วค่อยทยอยคืนทุนในอนาคต

สินทรัพย์ชุดเดียวกันยังสร้างช่องทางหารายได้ให้ Alibaba ได้หลายทาง ทั้งรองรับโมเดลและแอปพลิเคชันของบริษัทเอง ให้บริการลูกค้าองค์กรผ่าน Alibaba Cloud และอาจเปิดขายกำลังประมวลผลส่วนเกินให้ลูกค้ารายอื่น หากความต้องการภายในยังใช้ไม่เต็มกำลัง

แต่โมเดลนี้จะคุ้มค่าก็ต่อเมื่ออัตราการใช้งานและราคาบริการสูงพอ หากสร้างศูนย์ข้อมูลเร็วเกินไปหรือความต้องการชะลอตัว กำลังประมวลผลที่ซื้อไว้ก็อาจกลายเป็นสินทรัพย์ที่ใช้ไม่เต็มประสิทธิภาพ

Tencent เห็นช่องทางทำเงินแล้ว แต่ต้องแลกกับกระแสเงินสด

ตัวเลขของ Tencent ทำให้ต้นทุนของการเร่งสร้างโครงสร้างพื้นฐาน AI เห็นได้ชัดที่สุด การลงทุนจำนวนมากทำให้กระแสเงินสดอิสระในไตรมาสติดลบ 1.38 หมื่นล้านหยวน โดยบริษัทระบุว่าในกระแสเงินสดจากการดำเนินงานมีการจ่ายล่วงหน้าจำนวนมากที่เกี่ยวข้องกับโครงสร้างพื้นฐานสำหรับโมเดลและบริการ AI 30

อย่างไรก็ตาม Tencent ไม่ได้ลงทุนโดยไร้สัญญาณเชิงพาณิชย์ ธุรกิจโฆษณาได้รับประโยชน์จากการปรับปรุงที่ขับเคลื่อนด้วย AI โดยรายได้บริการการตลาดเพิ่มขึ้น 21.8% จากปีก่อน เป็น 4.3565 หมื่นล้านหยวน 18 Reuters ก็ระบุว่าการเติบโตของโฆษณาเป็นหนึ่งในแรงขับเคลื่อนรายได้ของไตรมาสนี้ 17

โฆษณาจึงเป็นช่องทางที่ Tencent อาจใช้คืนทุน AI ได้เร็วกว่า การรอให้ผลิตภัณฑ์ AI แบบสแตนด์อโลนกลายเป็นแหล่งรายได้หลัก การแนะนำคอนเทนต์ การกำหนดกลุ่มเป้าหมาย เครื่องมือสร้างสื่อโฆษณา และการเพิ่มอัตราการเปลี่ยนผู้ชมเป็นลูกค้า ล้วนช่วยยกระดับธุรกิจเดิมได้ก่อน

แต่การเติบโตของโฆษณายังไม่ใช่หลักฐานว่าโครงการโครงสร้างพื้นฐานทั้งหมดจะสร้างผลตอบแทนที่น่าดึงดูดในระยะยาว

เหตุใดกำลังประมวลผลจึงกลายเป็นสินทรัพย์เชิงยุทธศาสตร์

การใช้จ่ายของทั้งสองบริษัทชี้ว่า กำลังประมวลผลกำลังถูกมองว่าเป็นคอขวดที่มีคุณค่าเชิงยุทธศาสตร์ หากขาดชิป เซิร์ฟเวอร์ ไฟฟ้า หรือพื้นที่ดาต้าเซ็นเตอร์ บริษัทก็อาจพัฒนาโมเดลและให้บริการลูกค้าได้ช้าลง ไม่ว่าซอฟต์แวร์จะดีเพียงใด

นั่นทำให้บริษัทต่าง ๆ มีแรงจูงใจที่จะจองกำลังการผลิตไว้ล่วงหน้า เพราะหากรอจนความต้องการชัดเจน ฮาร์ดแวร์ที่จำเป็นอาจขาดตลาดหรือมีราคาแพงกว่าเดิม Alibaba และ Tencent จึงพยายามปกป้องแผนงาน AI ของตัวเอง พร้อมสร้างแพลตฟอร์มคลาวด์ที่สามารถนำกำลังประมวลผลไปขายให้ธุรกิจอื่นได้

การลงทุนนี้จึงไม่ใช่แค่การพัฒนาผลิตภัณฑ์ แต่เป็นการแย่งชิงรายได้จากโครงสร้างพื้นฐาน ความสัมพันธ์กับลูกค้า และความยืดหยุ่นทางเทคโนโลยีในอนาคต ข้อเสียคือ กำลังประมวลผลที่ซื้อเร็วเกินไปอาจถูกใช้งานไม่เต็มที่ ขณะที่โมเดลที่มีประสิทธิภาพมากขึ้นหรือราคาบริการที่ลดลง อาจทำให้มูลค่าของฮาร์ดแวร์ลดลง

ByteDance เพิ่มแรงกดดันให้การแข่งขันร้อนแรงขึ้น

การแข่งขันไม่ได้จำกัดอยู่ที่ Alibaba และ Tencent โดย Bloomberg รายงานว่า ByteDance กำลังพิจารณางบลงทุนสูงถึง 7 หมื่นล้านดอลลาร์ในปี 2026 สำหรับดาต้าเซ็นเตอร์และโครงสร้างพื้นฐาน AI อื่น ๆ 1 อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวเป็นแผนที่อยู่ระหว่างการหารือ ยังไม่ใช่งบประมาณสุดท้ายหรือคำแนะนำอย่างเป็นทางการของบริษัท

แม้เป็นเพียงสถานการณ์ที่ยังไม่ยืนยัน รายงานนี้ก็สะท้อนแรงกดดันเชิงยุทธศาสตร์ของแพลตฟอร์มรายใหญ่ในจีน หากคู่แข่งสร้างกำลังประมวลผลได้มากกว่าอย่างมีนัยสำคัญ บริษัทที่ระมัดระวังการลงทุนเกินไปอาจเสียโอกาสเข้าถึงฮาร์ดแวร์ นักพัฒนา ลูกค้าองค์กร หรือช่องทางจัดจำหน่าย

สำหรับผู้บริหาร การยอมรับกระแสเงินสดอ่อนตัวลงในไม่กี่ไตรมาสอาจดูเป็นความเสี่ยงที่จัดการได้ง่ายกว่าการตามหลังคู่แข่งด้านโครงสร้างพื้นฐานจนยากจะไล่ทัน

คำถามสำคัญยังคงเป็นผลตอบแทนจากการลงทุน

การใช้จ่ายที่พุ่งขึ้นเป็นหลักฐานว่าบริษัทมีความเชื่อมั่นต่อ AI แต่ยังไม่ใช่หลักฐานว่าการเดิมพันจะประสบความสำเร็จ การเติบโตของคลาวด์ Alibaba และรายได้โฆษณาของ Tencent แสดงให้เห็นว่า AI กำลังช่วยธุรกิจเดิมจริง แต่ยังไม่ยืนยันว่าชิป ดาต้าเซ็นเตอร์ และกำลังประมวลผลจำนวนมหาศาลที่กำลังสร้างขึ้น จะสร้างรายได้เพียงพอในอนาคต

ความเสี่ยงหลักยังมีหลายด้าน

• ความต้องการอาจโตช้ากว่ากำลังการผลิต หากธุรกิจองค์กรหรือผู้บริโภคใช้งาน AI ช้ากว่าคาด โครงสร้างพื้นฐานราคาแพงอาจถูกใช้งานไม่เต็มที่
• บริการ AI อาจกลายเป็นสินค้าโภคภัณฑ์ โมเดลแบบเปิดที่แข็งแกร่งขึ้น หรือระบบที่มีประสิทธิภาพกว่าเดิม อาจทำให้ผู้ให้บริการคลาวด์เรียกเก็บราคาได้น้อยลง
• ข้อจำกัดด้านฮาร์ดแวร์อาจเพิ่มต้นทุน การเข้าถึงชิป มาตรการควบคุมการส่งออก และข้อจำกัดของห่วงโซ่อุปทาน อาจทำให้ต้นทุนต่อหน่วยของกำลังประมวลผลสูงขึ้น
• แรงกดดันต่อกำไรอาจยืดเยื้อ กรอบเวลาคืนทุนของผู้บริหารเป็นเป้าหมาย ไม่ใช่สิ่งรับประกัน และขึ้นอยู่กับอัตราการใช้งาน ราคา และความต้องการ AI ที่ต้องดำเนินต่อเนื่อง

ข้อสรุปที่รอบคอบที่สุดจากผลประกอบการไตรมาส 2 จึงไม่ใช่ Alibaba หรือ Tencent ชนะการแข่งขันแล้ว แต่คือทั้งสองบริษัทเชื่อว่า การเข้าถึงกำลังประมวลผลมีความสำคัญมากพอที่จะยอมทุ่มเงินล่วงหน้าเป็นจำนวนมหาศาล และการแข่งขัน AI ของจีนกำลังเข้าสู่ช่วงที่ต้องใช้เงินทุนเข้มข้น

บททดสอบต่อไปคือการเปลี่ยนกำลังประมวลผลให้เป็นรายได้ นักลงทุนและบริษัทเทคโนโลยีจะต้องจับตาว่า การใช้งานคลาวด์ ประสิทธิภาพธุรกิจโฆษณา และแอปพลิเคชัน AI จะเติบโตเร็วพอที่จะรองรับกำลังการผลิตใหม่หรือไม่ และรายได้เหล่านั้นจะเปลี่ยนเป็นกระแสเงินสดอิสระที่ยั่งยืนได้หรือไม่ แทนที่จะกลายเป็นเพียงค่าโครงสร้างพื้นฐานที่สูงขึ้นเรื่อย ๆ