ยูนิเซฟเผย เด็ก 20 ล้านคนเผชิญการแสวงหาประโยชน์ทางเพศผ่านเทคโนโลยีใน 1 ปี

ข้อมูลใหม่จากองค์การยูนิเซฟสะท้อนว่า การแสวงหาประโยชน์และการล่วงละเมิดทางเพศเด็กที่มีเทคโนโลยีเป็นเครื่องมือหรือช่องทาง ไม่ใช่ปัญหาที่จำกัดอยู่ในมุมใดมุมหนึ่งของอินเทอร์เน็ต

ยูนิเซฟสำรวจเด็กอายุ 12–17 ปีที่ใช้อินเทอร์เน็ตราว 21,000 คน ใน 21 ประเทศ ระหว่างปี 2020–2025 และประเมินว่า เด็กราว 20 ล้านคน เผชิญเหตุอย่างน้อยหนึ่งรูปแบบภายในระยะเวลา 1 ปี หรือมากกว่า 1 ใน 5 ของเด็กในกลุ่มประเทศที่ศึกษา ตัวเลขนี้เป็นค่าประมาณสำหรับ 21 ประเทศที่อยู่ในการศึกษา ไม่ใช่ตัวเลขของเด็กทั่วโลก 12

เด็กเผชิญอันตรายรูปแบบใดบ้าง

ค่าประมาณของยูนิเซฟครอบคลุมอันตรายหลายลักษณะ ได้แก่

• เด็กมากกว่า 15 ล้านคน พบเนื้อหาทางเพศที่ไม่ต้องการ
• ราว 9 ล้านคน ถูกกดดันให้สนทนาเรื่องเพศ หรือให้ส่งภาพทางเพศ
• ราว 4 ล้านคน มีภาพทางเพศของตนถูกเผยแพร่โดยไม่ได้ยินยอม 12

ประเด็นจึงไม่ได้มีเพียงการกระทำผิดแบบเดียว เทคโนโลยีอาจถูกใช้เพื่อส่งหรือเปิดให้เห็นเนื้อหาที่ไม่พึงประสงค์ กดดัน บีบบังคับ หรือเผยแพร่สื่อทางเพศที่เกี่ยวข้องกับเด็กได้

โซเชียลมีเดียพบมากที่สุด แต่เกมออนไลน์ก็เป็นพื้นที่เสี่ยง

เกือบ 60% ของเหตุการณ์ที่บันทึกไว้เกิดบนแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย และ 14% เกิดในพื้นที่เกมออนไลน์ ตามข้อมูลที่ Reuters รายงาน 1

ข้อค้นพบนี้ไม่ได้ระบุว่าบริการใดบริการหนึ่งเป็นสาเหตุเพียงลำพัง เด็กใช้โซเชียล แชต และเกมเพื่อสื่อสาร เล่น และสร้างความสัมพันธ์ ดังนั้นมาตรการคุ้มครองต้องทำงานได้ในทุกสภาพแวดล้อมดิจิทัล ไม่ใช่มองว่าอันตรายอยู่ในพื้นที่เดียว

ผู้กระทำไม่ใช่คนแปลกหน้าเสมอไป

มากกว่าครึ่งของกรณีที่รายงานเกี่ยวข้องกับคนที่เด็กรู้จักอยู่แล้ว เช่น เพื่อน ญาติ หรือคู่รัก ขณะที่ 38% ของกรณี เด็กพบผู้กระทำผ่านทางออนไลน์เป็นครั้งแรก 1

รูปแบบนี้ทำให้แนวคิดเตือนภัยเฉพาะ “คนแปลกหน้าออนไลน์” ไม่เพียงพอ การป้องกันต้องคำนึงถึงการล่วงละเมิดที่เกิดในความสัมพันธ์เดิมด้วย และอาจอธิบายได้ว่าทำไมเด็กจำนวนมากจึงลังเลที่จะขอความช่วยเหลือ ไม่ว่าจะเพราะกลัวการตอบโต้ ความอับอาย การไม่เชื่อ หรือผลกระทบต่อความสัมพันธ์สำคัญของตน

การแจ้งเหตุแทบไม่เกิดขึ้น ขณะที่ผลกระทบต่อสุขภาพจิตน่ากังวล

มีกรณีน้อยกว่า 1% ที่ถูกแจ้งไปยังตำรวจ นักสังคมสงเคราะห์ หรือสายด่วนช่วยเหลือ 1 ช่องว่างนี้สำคัญ เพราะการแจ้งเหตุเป็นทางไปสู่การคุ้มครอง การเก็บหลักฐาน การเข้าถึงความช่วยเหลือ และการเอาผิดผู้กระทำ หากช่องทางไม่เข้าถึงง่าย ไม่ปลอดภัย หรือเด็กไม่ไว้วางใจ มาตรการด้านความปลอดภัยก็อาจใช้การได้ไม่เต็มที่

เด็กที่เคยเผชิญการแสวงหาประโยชน์หรือการล่วงละเมิดทางเพศผ่านเทคโนโลยี มีแนวโน้มรายงานความคิดฆ่าตัวตายหรือทำร้ายตนเองสูงกว่ากลุ่มเพื่อนประมาณ 4 เท่า และรายงานระดับความวิตกกังวลที่สูงกว่า 1 ข้อมูลนี้แสดงความสัมพันธ์ที่เข้มแข็ง แต่ไม่ได้ยืนยันว่าเหตุการณ์ออนไลน์แต่ละกรณีเป็นสาเหตุโดยตรงของผลลัพธ์ทางสุขภาพจิตทุกอย่าง อย่างไรก็ดี ข้อค้นพบย้ำถึงความจำเป็นของการช่วยเหลือที่ยึดผู้เสียหายเป็นศูนย์กลาง ควบคู่กับการป้องกันและนำเนื้อหาออกจากระบบ

ภาพทางเพศที่สร้างด้วย AI คือความเสี่ยงที่กำลังเพิ่มขึ้น

ใน 9 ประเทศที่มีข้อมูลในประเด็นนี้ เด็กราว 1.1 ล้านคน ระบุว่ามีการสร้างภาพหรือวิดีโอทางเพศที่ใช้ AI สร้างให้เป็นภาพของตน 1

ความเสี่ยงนี้ทำให้กฎหมาย ระบบรับแจ้ง และการตอบสนองของแพลตฟอร์มต้องครอบคลุมสื่อทางเพศสังเคราะห์ด้วย ไม่ใช่เฉพาะสื่อที่บันทึกจากกล้อง ยูนิเซฟเรียกร้องให้มีกฎหมายที่รับมือความเสี่ยงดิจิทัลรูปแบบใหม่ได้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี 22

สิ่งที่ยูนิเซฟเรียกร้องจากรัฐและบริษัทเทคโนโลยี

ยูนิเซฟระบุว่า รัฐบาล บริษัทเทคโนโลยี และผู้เกี่ยวข้องต้องทำมากกว่านี้เพื่อคุ้มครองเด็กในโลกดิจิทัล 2 ข้อเสนอเชิงนโยบายมีทั้งเรื่องที่เชื่อมโยงกัน ได้แก่

• ออกแบบบริการให้ปลอดภัยตั้งแต่ต้น แทนการโยนภาระให้เด็กต้องรับมือความเสี่ยงด้วยตนเอง
• ปรับปรุงและบังคับใช้กฎหมาย ให้ครอบคลุมการล่วงละเมิดทางเพศที่เกิดโดยอาศัยเทคโนโลยี และปรับตัวได้ตามเทคโนโลยีที่เปลี่ยนไป 22
• พัฒนาระบบแจ้งเหตุและตอบสนองที่เด็กเข้าถึงได้จริง พร้อมบริการสนับสนุนสำหรับเด็กที่ได้รับผลกระทบ
• สร้างความรับผิดของภาคธุรกิจ ในการป้องกัน เฝ้าระวัง ตรวจสอบ และแก้ไขการละเมิดสิทธิเด็กที่เกี่ยวข้องกับบริการดิจิทัล 22

Meta, Snapchat และ TikTok ตอบอย่างไร

Reuters รายงานว่า บริษัทที่ถูกกล่าวถึงชี้แจงถึงมาตรการความปลอดภัยที่ใช้อยู่หรือที่เพิ่งเพิ่มเข้ามา 1

• Meta ระบุว่า ช่วงเวลาสำคัญของการสำรวจเกิดขึ้นก่อนมีมาตรการบางอย่าง เช่น การตั้งค่าบัญชีวัยรุ่นให้เป็นส่วนตัวโดยค่าเริ่มต้น และข้อจำกัดไม่ให้ผู้ใหญ่ส่งข้อความถึงวัยรุ่นที่ไม่ได้เชื่อมต่อกัน บริษัทระบุว่าจะเดินหน้าต่อสู้กับการแสวงหาประโยชน์และสนับสนุนการบังคับใช้กฎหมาย พร้อมโต้แย้งการจัด WhatsApp เป็นโซเชียลมีเดีย 1
• Snapchat ระบุว่าใช้การตรวจจับเชิงรุก ลบบัญชีที่กระทำผิด มีเครื่องมือแจ้งเหตุ และใช้ฟีเจอร์ความปลอดภัยเพื่อคุ้มครองผู้ใช้ที่เสี่ยงต่อการข่มขู่เรียกผลประโยชน์ทางเพศ 1
• TikTok อ้างถึงการจำกัดบางฟีเจอร์สำหรับผู้ใช้ที่อายุน้อยกว่า การตั้งค่าบัญชีผู้ใช้อายุต่ำกว่า 18 ปีให้เป็นส่วนตัวโดยค่าเริ่มต้น และเทคโนโลยีเพื่อระบุพฤติกรรมที่อาจเป็นการล่อลวงเด็ก 1

สารสำคัญจากรายงานคือ การตั้งค่าคุ้มครองและเครื่องมือตรวจจับเป็นสิ่งจำเป็น แต่ยังไม่เพียงพอเพียงลำพัง ความปลอดภัยของเด็กต้องมีช่องทางแจ้งเหตุที่ชัดเจนและใช้ได้จริง การตอบสนองที่รวดเร็ว การสนับสนุนที่มีความหมาย และความเข้าใจว่าอันตรายอาจมาจากคนใกล้ตัว ไม่ใช่แค่คนแปลกหน้าบนอินเทอร์เน็ต