แอร์โดอันย้ำ ตุรกีต้องการสันติภาพ แต่พร้อมสู้ทันทีหากถูกโจมตี

เขายังระบุว่า การโจมตีเลบานอนของอิสราเอลเป็นเรื่องน่ากังวลอย่างยิ่งสำหรับตุรกี รายงานอีกฉบับระบุว่าแอร์โดอันมองอิสราเอลเป็นต้นเหตุหรือผู้เริ่มต้นของสงครามในภูมิภาคในปัจจุบัน อย่างไรก็ตาม คำกล่าวนี้ควรเข้าใจว่าเป็นการประเมินเชิงการเมืองของผู้นำตุรกี ไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่ได้รับการพิสูจน์อย่างเป็นอิสระแล้ว

นอกจากนี้ ยังมีรายงานที่อ้างว่าแอร์โดอันกล่าวหารัฐบาลอิสราเอลว่า “พึ่งพาสงคราม” แต่เนื่องจากถ้อยคำดังกล่าวมาจากการรายงานของสื่อรองและยังไม่มีบทสัมภาษณ์ฉบับเต็มให้ตรวจสอบในข้อมูลที่มี จึงควรนำเสนอในฐานะคำกล่าวที่ถูกอ้างถึง ไม่ใช่ถ้อยคำที่ยืนยันได้โดยอิสระ

แผนสันติภาพกาซา: อะไรคือข้อมูลที่ยืนยันได้

รายงานที่มีอยู่สนับสนุนการประเมินของแอร์โดอันว่า ฮามาสปฏิบัติตามพันธกรณีภายใต้ความพยายามผลักดันสันติภาพในกาซาด้วยความจริงใจ ขณะที่อิสราเอลยังคงปฏิบัติการทางทหารต่อไป

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลดังกล่าวยังไม่เพียงพอที่จะสรุปอย่างละเอียดว่า นายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮูของอิสราเอลหรือฮามาสมีจุดยืนอย่างเป็นทางการต่อทุกองค์ประกอบของแผนกาซาของโดนัลด์ ทรัมป์อย่างไร รวมถึงยังไม่สามารถยืนยันรายละเอียดทั้งหมดเกี่ยวกับการไกล่เกลี่ยของจาเร็ด คุชเนอร์ หรือความกังวลส่วนตัวของทรัมป์ได้

รายงานแยกต่างหากยืนยันเพียงว่า คุชเนอร์ได้พบกับผู้นำฮามาสในอียิปต์ เพื่อผลักดันแผนกาซาของทรัมป์ ซึ่งในเวลานั้นอิสราเอลปฏิเสธแผนดังกล่าว

จุดยืนของตุรกีต่ออิหร่าน ซีเรีย และเลบานอน

สารจากแอร์โดอันไม่ได้จำกัดอยู่แค่ประเด็นอิสราเอลและกาซา เขาเรียกร้องให้เปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง และกล่าวว่าตุรกีกับอิหร่านสนับสนุนให้การขนส่งน้ำมันผ่านเส้นทางยุทธศาสตร์แห่งนี้ดำเนินต่อไป รายงานของ Al Jazeera ยังระบุว่า การเปิดช่องแคบฮอร์มุซเป็นหนึ่งในประเด็นสำคัญสำหรับเขา พร้อมย้ำความกังวลของอังการาต่อการโจมตีเลบานอนของอิสราเอล

สำหรับซีเรีย แอร์โดอันให้คำมั่นว่าตุรกีจะสนับสนุนเสถียรภาพของประเทศ และระบุว่าเขามีแผนเดินทางเยือนซีเรีย นอกจากนี้ยังกล่าวว่า ตุรกีจะไม่ทอดทิ้งประเทศเพื่อนบ้านที่กำลังเผชิญความปั่นป่วนในภูมิภาค ตามรายงานเกี่ยวกับการสัมภาษณ์ดังกล่าว

ในอีกด้านหนึ่ง เจ้าหน้าที่ตุรกีย้ำว่า ข้อตกลงป้องกันประเทศเมกกะไม่ได้ระบุว่าอิหร่านหรือประเทศใดเป็นภัยคุกคามร่วมกัน

ข้อตกลงป้องกันร่วมเมกกะคืออะไร

ข้อตกลงที่ตุรกี ซาอุดีอาระเบีย และปากีสถานลงนามในนครเมกกะ กำหนดหลักการป้องกันร่วมว่า หากสมาชิกประเทศใดประเทศหนึ่งถูกโจมตีด้วยอาวุธ จะถือว่าเป็นการโจมตีสมาชิกทั้งสามประเทศ

แอร์โดอันกล่าวว่า ข้อตกลงนี้ไม่ได้มุ่งเป้าไปที่ประเทศใดประเทศหนึ่ง เขาอธิบายว่าเป็นสารแห่งสันติภาพ ความมั่งคั่ง และเสถียรภาพ โดยอาศัยการยับยั้งร่วมกัน และยังเปิดกว้างให้ประเทศอื่นที่มีเป้าหมายเดียวกันเข้าร่วมได้

ดังนั้น ข้อตกลงดังกล่าวจึงมีทั้งมิติด้านความมั่นคงและมิติทางการทูต ภาษาที่ประกาศอย่างเป็นทางการเป็นเชิงป้องกัน และไม่ได้ระบุชื่ออิสราเอล อิหร่าน หรือศัตรูร่วมประเทศใด แม้นักวิเคราะห์บางส่วนจะพิจารณาข้อตกลงนี้ภายใต้บริบทความตึงเครียดที่เพิ่มขึ้นและนโยบายระดับภูมิภาคของอิสราเอล

อียิปต์จะเข้าร่วมได้หรือไม่

แอร์โดอันกล่าวว่า การเข้าร่วมของอียิปต์เป็นไปได้ แต่เขาไม่ได้ประกาศว่าอียิปต์เข้าร่วมแล้ว หรือไคโรตัดสินใจขั้นสุดท้ายแล้ว ข้อตกลงยังเปิดรับสมาชิกเพิ่มเติม ทว่ารายงานที่มีอยู่สนับสนุนได้เพียงว่าอียิปต์อาจเข้าร่วมในอนาคต

ความแตกต่างนี้มีความสำคัญ เพราะขณะนี้ข้อตกลงยังมีผู้ลงนาม 3 ประเทศ ได้แก่ ตุรกี ซาอุดีอาระเบีย และปากีสถาน การเข้าร่วมของอียิปต์จะทำให้กรอบความร่วมมือมีขอบเขตกว้างขึ้นก็ต่อเมื่อมีการตัดสินใจอย่างเป็นทางการในภายหลัง รายงานเกี่ยวกับบทสัมภาษณ์และถ้อยแถลงต่อมาจึงนำเสนอเรื่องนี้ในฐานะทางเลือกในอนาคต ไม่ใช่ขั้นตอนที่เสร็จสิ้นแล้ว

ประเด็นที่ยังยืนยันไม่ได้จากข้อมูลที่มี

รายละเอียดบางส่วนที่ถูกนำมาเชื่อมโยงกับบทสัมภาษณ์ยังไม่สามารถยืนยันได้จากหลักฐานที่มี ได้แก่ ถ้อยคำและบริบทที่แน่ชัดของคำเตือนจากนาฟตาลี เบนเน็ตต์ อดีตนายกรัฐมนตรีอิสราเอล ซึ่งมีรายงานว่าอาจมองตุรกีเป็น “เป้าหมายถัดไป” ของอิสราเอล รวมถึงรายงานว่าศาลในอิสตันบูลขอให้อินเตอร์โพลดำเนินการเกี่ยวกับนายเบนจามิน เนทันยาฮู

นอกจากนี้ ยังไม่มีข้อมูลเพียงพอที่จะยืนยันจุดยืนอย่างเป็นทางการของเนทันยาฮูและฮามาสต่อทุกส่วนของแผนกาซาของทรัมป์ หรือรายละเอียดที่แน่ชัดเกี่ยวกับการไกล่เกลี่ยของคุชเนอร์และความกังวลส่วนตัวของทรัมป์

ข้อสรุปที่มีหลักฐานรองรับชัดเจนกว่าคือ แอร์โดอันวางภาพตุรกีให้เป็นประเทศที่ต้องการสันติภาพ แต่พร้อมปกป้องตนเองหากถูกโจมตี เขามองว่าการดำเนินงานทางทหารของอิสราเอลเป็นปัจจัยที่ทำให้ความไม่มั่นคงในภูมิภาครุนแรงขึ้น สนับสนุนเสถียรภาพในซีเรียและการหลีกเลี่ยงสงครามขยายวงกับอิหร่าน และผลักดันข้อตกลงป้องกันร่วมเมกกะในฐานะกรอบการยับยั้งเชิงป้องกันที่ยังอาจเปิดรับอียิปต์ในอนาคต