คำวิจารณ์ VC ของ Travis Kalanick กับเงินทุน 1.7 พันล้านดอลลาร์ที่ทำให้เรื่องนี้ซับซ้อนขึ้น

Travis Kalanick ไม่ได้กำลังบอกว่า “เงินทุนจาก VC เป็นเรื่องแย่” เสียทีเดียว แต่สารหลักจากการพูดคุยในพอดแคสต์ของ David Senra คือ ผู้ก่อตั้งควรเลือกนักลงทุนอย่างระมัดระวังมาก เพราะคนที่อยู่กับบริษัททุกวันย่อมเข้าใจการตัดสินใจหน้างานลึกกว่านักลงทุนที่เข้ามาตรวจดูเป็นระยะ

จากประสบการณ์ของเขา Kalanick ประเมินว่า VC มีเพียงประมาณ 10% ที่ทำได้อย่างน้อยในระดับ “ไม่สร้างความเสียหาย” และมีเพียงราว 1% ที่ให้ความช่วยเหลือได้อย่างแท้จริง 245

ความเห็นนี้ยิ่งน่าสนใจเพราะเกิดขึ้นไม่นานหลัง Atoms บริษัทด้าน AI เชิงอุตสาหกรรมและหุ่นยนต์ของ Kalanick ระดมทุนได้ 1.7 พันล้านดอลลาร์ในรอบที่นำโดย Andreessen Horowitz หรือ a16z โดย Ben Horowitz เข้าร่วมเป็นกรรมการบริษัท และ Uber ก็ร่วมลงทุนด้วย 1225

ผู้ก่อตั้งคือปรมาจารย์หมากรุก ส่วนนักลงทุนเป็นผู้เล่นที่แวะมาดูเป็นครั้งคราว

Kalanick เปรียบเทียบผู้ก่อตั้งที่บริหารงานเก่งกับ “ปรมาจารย์หมากรุก” ขณะที่ VC เป็นเพียงผู้ที่ชื่นชอบหมากรุกและแวะมาดูกระดานเป็นครั้งคราว 441

ผู้ก่อตั้งต้องคิดและลงมือกับทุกตาเดิน ตั้งแต่การจ้างคน การแก้ปัญหาหน้างาน ไปจนถึงการรับมือกับคู่แข่ง ส่วนนักลงทุนอาจเข้ามาดูสถานการณ์ทุกสามเดือน แต่กลับรู้สึกว่าตัวเองควรมีความเห็นต่อการเดินหมากครั้งถัดไป

ประเด็นของ Kalanick ไม่ใช่นักลงทุนไม่มีคุณค่า หากแต่การแทรกแซงอาจกลายเป็นโทษเมื่อผู้ลงทุนประเมินความเข้าใจของตัวเองสูงเกินไป ทั้งที่ไม่ได้เป็นผู้ดำเนินธุรกิจจริง สำหรับเขา มาตรฐาน “ไม่สร้างความเสียหาย” จึงไม่ใช่เกณฑ์ต่ำ ๆ นักลงทุนไม่จำเป็นต้องแก้ปัญหาได้ทุกเรื่อง แต่ไม่ควรทำให้ผู้บริหารที่เข้าใจงานดีอยู่แล้วทำงานได้แย่ลง

แม้วิจารณ์ VC เขาก็ยังแนะนำให้ระดมทุนอย่างเป็นระบบ

Kalanick ไม่ได้แนะนำให้ผู้ก่อตั้งหลีกเลี่ยงเงินทุนจาก VC โดยสิ้นเชิง ตรงกันข้าม แนวทางระดมทุนของเขายังคงเป็นเรื่องเชิงกลยุทธ์อย่างมาก

• ขัดเกลาการนำเสนอจนโอกาสของบริษัทดูหลีกเลี่ยงไม่ได้ การนำเสนอควรทำให้นักลงทุนเห็นทั้งขนาดของโอกาสและความสามารถในการลงมือทำ จนยากจะมองข้าม
• ควบคุมกระบวนการระดมทุนเอง การสร้างความสนใจจากนักลงทุนหลายรายอย่างน่าเชื่อถือช่วยให้เกิดการแข่งขัน แทนที่ผู้ก่อตั้งจะต้องพึ่งพาบริษัทเดียว
• เปิดเผยข้อมูลให้พอดี ผู้ก่อตั้งต้องแสดงให้เห็นว่าตัวเองเข้าใจตลาดและธุรกิจอย่างลึกซึ้ง แต่ไม่จำเป็นต้องเปิดเผยรายละเอียดเชิงกลยุทธ์ทุกอย่าง

ข้อสุดท้ายสำคัญเป็นพิเศษในอุตสาหกรรมที่เปลี่ยนเร็วอย่าง AI เพราะข้อมูลเชิงลึกที่ใช้สร้างความมั่นใจให้นักลงทุน อาจกลายเป็นข้อมูลข่าวกรองทางการแข่งขันให้คนอื่นได้เช่นกัน

บทเรียนที่กว้างกว่าคือ การระดมทุนไม่ควรเป็นเพียงการพูดคุยแบบไม่เป็นทางการกับนักลงทุนทีละราย แต่ควรเป็นกระบวนการที่ผู้ก่อตั้งออกแบบและควบคุมอย่างมีเป้าหมาย

ทำไม Benchmark และ Bill Gurleyจึงยังเป็นศูนย์กลางของเรื่องนี้

ความไม่พอใจของ Kalanick ต่อ Benchmark มีรากมาจากความขัดแย้งในห้องประชุมเมื่อปี 2017 ซึ่งจบลงด้วยการที่เขาต้องพ้นจากตำแหน่งซีอีโอของ Uber TechCrunch ระบุว่าความขัดแย้งระหว่าง Kalanick กับ Bill Gurley นักลงทุนคนสำคัญจาก Benchmark เป็นเหตุการณ์หลักที่กำหนดความสัมพันธ์ของเขากับวงการ VC 2

ในเวลานั้น Benchmark ยังยื่นฟ้องเพื่อถอด Kalanick ออกจากบอร์ด Uber และยกเลิกสิทธิ์ของเขาในการแต่งตั้งกรรมการ 3 ที่นั่ง ตามที่ระบุในรายงานของ Reuters 17

Kalanick เล่าย้อนว่าความสัมพันธ์กับ Gurley เสื่อมลงจากข้อขัดแย้งเรื่องแผนระดมทุนและมูลค่าของ Uber ก่อนที่ทั้งคู่จะหยุดสื่อสารกันในที่สุด 32

อย่างไรก็ตาม ความโกรธแค้นที่ยังคงอยู่ทำให้เรื่องเล่าของ Kalanick ไม่ใช่คำอธิบายที่เป็นกลางของความขัดแย้ง เขายังมีส่วนได้ส่วนเสียทางอารมณ์กับเหตุการณ์นี้ แต่ประสบการณ์ดังกล่าวก็ช่วยอธิบายว่าเหตุใดเขาจึงมองการเลือกนักลงทุนเป็นเรื่องของธรรมาภิบาลและความไว้วางใจส่วนบุคคล ไม่ใช่เพียงการหาเงินทุน

เขาไม่ได้วางตัวเป็นเหยื่อโดยสมบูรณ์

ส่วนหนึ่งที่โดดเด่นในการทบทวนอดีตของ Kalanick คือความพยายามหลีกเลี่ยงการเล่าเรื่องแบบ “ฉันเป็นเหยื่อฝ่ายเดียว” เขายอมรับว่าตัวเองจัดการกับความไม่พอใจที่สะสมรอบตัวได้ไม่ดี และเชื่อมโยงสไตล์การบริหารที่เข้มข้นและชอบปะทะกับประสบการณ์ความไม่มั่นคงทางการเงินระหว่างสร้างบริษัท Red Swoosh ในช่วงก่อนหน้า

มุมมองของเขาคือ เขาไม่ได้ทำผิดกฎ แต่หลายครั้งก็ทำงานเข้าใกล้เส้นมากเกินไปสำหรับบริษัทขนาดใหญ่และถูกจับตามองอย่าง Uber ซึ่งเคยมีมูลค่าประมาณ 70 พันล้านดอลลาร์

นี่คือการวิจารณ์ตัวเองในระดับหนึ่ง แต่ไม่ได้หมายความว่าเขายอมรับข้อกล่าวหาหรือคำอธิบายทุกประการเกี่ยวกับวิกฤตของ Uber รายงานในช่วงเวลานั้นเชื่อมโยงการจากไปของเขากับข้อร้องเรียนเรื่องการคุกคามทางเพศ การเลือกปฏิบัติ และวัฒนธรรมการทำงานที่เป็นพิษ 12

จุดยืนที่เกิดขึ้นจึงมีความซับซ้อน Kalanick ยอมรับความล้มเหลวด้านการบริหารและการเมืองภายในองค์กร แต่ยังปฏิเสธคำอธิบายแบบง่าย ๆ ว่าเหตุใดบอร์ดจึงหมดความเชื่อมั่นในตัวเขา

ข้อพิพาทเรื่องอำนาจระหว่างผู้ก่อตั้งกับนักลงทุน

ความคิดเห็นของ Kalanick สะท้อนความขัดแย้งที่เกิดขึ้นซ้ำ ๆ ในซิลิคอนแวลลีย์ นักลงทุนอาจสนับสนุนผู้ก่อตั้งในช่วงแรกเพราะคนคนนั้นมีความกล้า เดินหน้าเร็ว และพร้อมท้าทายตลาดเดิม แต่เมื่อบริษัทเติบโต คุณสมบัติเดียวกันอาจถูกมองเป็นจุดอ่อน หากองค์กรต้องการระบบกำกับดูแลที่เป็นทางการมากขึ้น การควบคุมภายในที่เข้มงวดขึ้น หรือรูปแบบผู้นำที่เปลี่ยนไป

คำถามสำคัญจึงมีสองด้าน นักลงทุนกำลังแก้ปัญหาธรรมาภิบาลที่มีอยู่จริง หรือกำลังใช้การเติบโตของบริษัทเป็นเหตุผลเพื่อเข้าควบคุมมากกว่าที่ผู้ก่อตั้งเคยคาดไว้

ประสบการณ์ของ Kalanick คือคำตอบจากมุมมองของผู้ก่อตั้งคนหนึ่ง แต่ข้อมูลที่มีอยู่ไม่ได้ทำให้เกิดคำอธิบายเดียวที่ทุกฝ่ายยอมรับเกี่ยวกับการต่อสู้ในบอร์ด Uber

คำวิจารณ์ Accel ของ Mark Pincus ที่กลับมาเป็นประเด็นอีกครั้งก็สะท้อนความรู้สึกในลักษณะเดียวกัน Pincus กล่าวหาว่า Accel พยายามผลักดันให้เปลี่ยนตัวเขาออกจากตำแหน่งซีอีโอของ Support.com แม้บริษัทกำลังเติบโตและมีความคืบหน้าไปสู่การเสนอขายหุ้นต่อสาธารณะ แต่ข้อกล่าวหานี้เป็นคำบอกเล่าของ Pincus ไม่ใช่ข้อสรุปที่ยืนยันโดยอิสระว่า Accel กระทำเช่นนั้นจริง 18

เงินทุนของ Atoms ทำให้ความย้อนแย้งเห็นชัดขึ้น

บริษัทใหม่ของ Kalanick ทำให้ความตึงเครียดในคำพูดของเขาไม่อาจมองข้ามได้ Andreessen Horowitz เป็นผู้สนับสนุนบทสนทนาของเขา ขณะเดียวกันก็เป็นผู้นำรอบระดมทุน 1.7 พันล้านดอลลาร์ของ Atoms โดย Ben Horowitz เข้าร่วมเป็นกรรมการ 25

นอกจากนี้ Uber ยังร่วมลงทุนในรอบดังกล่าว ทำให้ Kalanick กลับมาเชื่อมโยงกับบริษัทที่เขาร่วมก่อตั้งและออกจากตำแหน่งในปี 2017 อีกครั้ง 912

ดังนั้น Kalanick จึงไม่ได้ต่อต้านการระดมทุนโดยหลักการ จุดยืนของเขาเลือกข้างมากกว่า นั่นคือ เงินทุนอาจจำเป็น แต่ผู้ก่อตั้งควรระวังการมอบอำนาจให้กับนักลงทุนที่ยังไม่ได้พิสูจน์ว่ามีวิจารณญาณและความยับยั้งชั่งใจที่เป็นประโยชน์ต่อบริษัท

บทเรียนสำหรับผู้ก่อตั้ง

บทเรียนที่ใช้ได้จริงจากบทสัมภาษณ์นี้ไม่ใช่การลอกสไตล์บริหารของ Kalanick หรือมองข้อพิพาทกับนักลงทุนทุกครั้งเป็นแผนสมคบคิด แต่คือการแยก 3 คำถามที่มักถูกนำมารวมกันออกจากกัน

1. ใครจะเป็นผู้ให้เงินทุน
2. ใครจะได้รับอำนาจในระดับบอร์ด
3. ใครมีวิจารณญาณด้านการดำเนินงานที่จะช่วยได้เมื่อสถานการณ์ของบริษัทเปลี่ยนไป

ชื่อเสียงของนักลงทุนอาจช่วยเรื่องการระดมทุน การสรรหาบุคลากร หรือการแนะนำพันธมิตรในอนาคตได้ แต่ไม่ได้แปลว่านักลงทุนรายนั้นจะเป็นคู่คิดด้านการดำเนินงานที่ดีโดยอัตโนมัติ

ผู้ก่อตั้งจึงควรดูว่านักลงทุนรับมือกับความเห็นต่างอย่างไร ต้องการข้อมูลระดับไหน สิทธิ์ของบอร์ดถูกกำหนดไว้อย่างไร และแรงจูงใจของทั้งสองฝ่ายยังสอดคล้องกันหรือไม่เมื่อบริษัทเติบโตขึ้น

เรื่องราวของ Kalanick น่าสนใจตรงที่รวมคำตัดสินอันรุนแรงต่อวงการ VC เข้ากับการกลับมาระดมทุนครั้งใหญ่ได้สำเร็จ ความย้อนแย้งนี้คือหัวใจของเรื่อง เขายังคงต้องการเงินทุนและพันธมิตรที่มีอิทธิพล แต่ต้องการให้ผู้ก่อตั้ง—not นักลงทุน—เป็นผู้มีอำนาจตัดสินใจขั้นสุดท้ายว่าบริษัทควรถูกสร้างขึ้นอย่างไร