Ozon ขายสินค้าทางทหารและใช้ได้สองทางกว่า 2.13 ล้านชิ้นในหนึ่งปี แต่ยังไม่ตอบว่าโกดังเป็นเป้าหมายทางทหารหรือไม่

ข้อมูลภายในของ Ozon ที่สำนักข่าวสืบสวน Verstka นำมาวิเคราะห์เผยให้เห็นว่า แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซรายใหญ่ของรัสเซียเป็นช่องทางค้าปลีกสินค้าจำนวนมากที่อาจนำไปใช้ทางทหารได้

ระหว่างเดือนสิงหาคม 2025 ถึงกรกฎาคม 2026 ผู้ใช้ Ozon สั่งซื้อสินค้ากว่า 2.13 ล้านชิ้นใน 33 หมวดหมู่ คิดเป็นมูลค่ามากกว่า 25,000 ล้านรูเบิล หรือประมาณ 290 ล้านดอลลาร์สหรัฐ 2818

ตัวเลขนี้ช่วยอธิบายว่าทำไมยูเครนจึงขยายปฏิบัติการโจมตีเครือข่ายโลจิสติกส์ของบริษัทค้าปลีกออนไลน์ในรัสเซีย แต่ยัง ไม่ใช่หลักฐาน ว่าสินค้าเหล่านั้นถูกซื้อโดยทหารรัสเซีย ถูกส่งไปยังแนวหน้า หรือถูกกระจุกอยู่ในโกดังแห่งใดแห่งหนึ่งโดยเฉพาะ และยังไม่สามารถตอบได้ด้วยตัวเองว่าโกดังของ Ozon หรือ Wildberries แห่งใดเป็นเป้าหมายทางทหารที่ชอบด้วยกฎหมาย

Verstka พบอะไรบ้าง

Verstka จัดกลุ่มสินค้าที่อาจใช้สนับสนุนการทำสงครามออกเป็น 4 กลุ่มใหญ่

• อุปกรณ์ทางยุทธวิธี: มีการสั่งซื้อมากกว่า 527,000 ชิ้น มูลค่า 9,140 ล้านรูเบิล เช่น เสื้อเกราะ หมวกนิรภัย อุปกรณ์รับน้ำหนัก แผ่นเกราะและอะแดปเตอร์ รวมถึงอุปกรณ์ป้องกันคอและไหล่ 1823
• อุปกรณ์ออปติก: เกือบ 350,000 ชิ้น มูลค่า 7,220 ล้านรูเบิล ครอบคลุมกล้องเล็งแบบออปติคัล จุดแดง ดิจิทัล และความร้อน ตลอดจนอุปกรณ์มองกลางคืน เครื่องถ่ายภาพความร้อน ฐานยึด และฝาครอบที่เกี่ยวข้อง 1728
• โดรนและชิ้นส่วน: ยอดขาย 6,260 ล้านรูเบิล รวมถึงโดรนสำเร็จรูป แบตเตอรี่ โครง ใบพัด เครื่องรับสัญญาณ กล้อง และอุปกรณ์หรือชิ้นส่วนอื่น ๆ 1822
• ชิ้นส่วนและอุปกรณ์เสริมอาวุธปืน: เกือบ 2,460 ล้านรูเบิลใน 13 หมวดหมู่ เช่น พานท้าย ด้ามจับ รางติดตั้ง อุปกรณ์ครอบลำกล้อง อุปกรณ์ปลายกระบอก และอุปกรณ์ชี้เป้าด้วยเลเซอร์ 2328

เมื่อพิจารณาจากมูลค่าการใช้จ่าย อุปกรณ์ทางยุทธวิธีเป็นหมวดใหญ่ที่สุด ตามด้วยอุปกรณ์ออปติก ส่วนโดรนและชิ้นส่วนก็มีสัดส่วนสำคัญ ขณะที่ชิ้นส่วนและอุปกรณ์เสริมอาวุธปืนคิดเป็นส่วนที่เหลือของการแบ่งกลุ่มทั้ง 4 ประเภท 1823

ตัวเลขนี้บอกอะไร และยังบอกอะไรไม่ได้

ข้อมูลดังกล่าวเป็นสถิติคำสั่งซื้อและยอดขายของมาร์เก็ตเพลส ไม่ใช่ฐานข้อมูลการจัดซื้อของกองทัพ จึงไม่ระบุชื่อผู้ซื้อ ผู้รับปลายทาง สถานที่จัดส่ง หรือวัตถุประสงค์ของการใช้งาน 172224

สินค้าหลายรายการยังอาจนำไปใช้ในกิจกรรมพลเรือน กีฬา งานอดิเรก งานรักษาความปลอดภัย หรือธุรกิจได้ ดังนั้น ข้อสรุปที่มีหลักฐานรองรับมากที่สุดคือ Ozon ขนส่งสินค้าจำนวนมากที่มีศักยภาพในการใช้งานทางทหารผ่านแพลตฟอร์มค้าปลีกทั่วไป

แต่ข้อมูลนี้ไม่ได้แสดงว่าสินค้าทั้งหมด หรือแม้แต่สัดส่วนที่ระบุได้ ถูกส่งให้หน่วยทหารรัสเซีย

ประเด็นนี้สำคัญเมื่อนำข้อมูลไปเชื่อมโยงกับสงคราม เพราะมาร์เก็ตเพลสอาจทำให้การจัดหาอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับการทหารทำได้ง่ายขึ้น โดยไม่จำเป็นต้องเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่จัดซื้ออย่างเป็นทางการของกระทรวงกลาโหมรัสเซีย การรายงานเกี่ยวกับ Wildberries ซึ่งเป็นคู่แข่งรายใหญ่กว่าของ Ozon ก็พบสินค้าที่เกี่ยวข้องกับทหารและกิจกรรมระดมทุนเช่นกัน แต่ยังไม่พบหลักฐานว่าแพลตฟอร์มดังกล่าวถูกผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างกระทรวงกลาโหมรัสเซียอย่างเป็นระบบ 2025

ทำไม Ozon จึงกลายเป็นเป้าหมาย

ปฏิบัติการโจมตีโกดังของยูเครนเริ่มต้นจากศูนย์โลจิสติกส์ของ Wildberries ก่อนขยายมายัง Ozon การโจมตีโกดัง Ozon ที่มีรายงานครั้งแรกเกิดขึ้นที่เมืองชาปาเยฟสค์ แคว้นซามารา เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2026 โดย Ozon ระบุว่าการโจมตีทำให้การดำเนินงานที่ศูนย์ดังกล่าวหยุดชะงักและมีผู้ได้รับบาดเจ็บ 413

หลังจากนั้นมีรายงานการโจมตีหรือความพยายามโจมตีศูนย์ Ozon ในพื้นที่ทางตอนใต้ของรัสเซีย รวมถึงรายงานเกี่ยวกับโกดังในโอเรนบูร์กและอูฟา 1315 ภายในเวลา 3 วัน มีรายงานว่าโกดัง Ozon 6 แห่งตกเป็นเป้าหมาย และหุ้นของบริษัทปรับตัวลดลงเกือบ 30% 39

รัฐบาลยูเครนอธิบายปฏิบัติการนี้ว่าเป็นความพยายามขัดขวางเครือข่ายโลจิสติกส์เชิงพาณิชย์และการจัดหาอุปกรณ์ที่เชื่อมโยงกับการทำสงครามของรัสเซีย 626 ตัวเลขของ Verstka ทำให้คำกล่าวอ้างดังกล่าวมีฐานข้อเท็จจริงอยู่ในขอบเขตหนึ่ง นั่นคือ เครือข่ายค้าปลีกของ Ozon เคลื่อนย้ายเสื้อเกราะ อุปกรณ์เล็ง โดรน ชิ้นส่วน และสินค้าชนิดอื่นที่สามารถนำไปใช้ในสงครามได้เป็นจำนวนมาก

อย่างไรก็ตาม ตัวเลขยอดขายทั้งแพลตฟอร์มไม่สามารถยืนยันได้ว่าโกดังที่ชาปาเยฟสค์ โอเรนบูร์ก อูฟา หรือศูนย์โลจิสติกส์แห่งอื่น มีสินค้าทางทหารอยู่ภายใน หรือกำลังจัดส่งสินค้าเหล่านั้นในช่วงเวลาที่ถูกโจมตี

การขายสินค้าที่ใช้ได้สองทางทำให้โกดังเป็นเป้าหมายทางทหารหรือไม่

ภายใต้กฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ วัตถุพลเรือนย่อมได้รับความคุ้มครอง เว้นแต่จะเข้าข่าย “เป้าหมายทางทหาร” การพิจารณาต้องดูว่าวัตถุนั้นมีส่วนช่วยอย่างมีประสิทธิผลต่อการปฏิบัติการทางทหารหรือไม่จากลักษณะ ที่ตั้ง วัตถุประสงค์ หรือการใช้งาน และการทำลาย ยึด หรือทำให้วัตถุนั้นใช้การไม่ได้จะก่อให้เกิดความได้เปรียบทางทหารที่แน่นอนในสถานการณ์ขณะนั้นหรือไม่ 374041

คำว่า “ใช้ได้สองทาง” จึงไม่ได้สร้างสถานะทางกฎหมายให้วัตถุนั้นกลายเป็นเป้าหมายโดยอัตโนมัติ การประเมินต้องพิจารณาความเชื่อมโยงทางทหารที่เกิดขึ้นจริงกับวัตถุแห่งนั้น และประโยชน์ทางทหารที่คาดว่าจะได้รับจากการโจมตี 47

นั่นหมายความว่า

• โกดังอีคอมเมิร์ซพลเรือนไม่ได้กลายเป็นเป้าหมายที่โจมตีได้โดยชอบด้วยกฎหมาย เพียงเพราะแพลตฟอร์มมีสินค้าทางทหารหรือสินค้าที่ใช้ได้สองทางวางจำหน่าย
• โกดังแห่งใดแห่งหนึ่งอาจเข้าข่ายเป้าหมายทางทหารได้ หากมีหลักฐานเฉพาะเจาะจงที่น่าเชื่อถือว่าโกดังนั้นถูกใช้จัดเก็บ รวบรวม หรือส่งต่อสินค้าเพื่อสนับสนุนการปฏิบัติการทางทหารอย่างมีประสิทธิผล และการทำให้โกดังใช้การไม่ได้จะก่อให้เกิดความได้เปรียบทางทหารที่แน่นอน 323440
• แม้วัตถุจะเข้าข่ายเป้าหมายทางทหาร ผู้โจมตียังคงต้องปฏิบัติตามหลักการแยกแยะเป้าหมาย ความได้สัดส่วน และการใช้มาตรการป้องกันที่สามารถทำได้ พลเรือนที่ทำงานอยู่ในพื้นที่และผู้อยู่อาศัยใกล้เคียงยังคงได้รับความคุ้มครอง 363738
• โครงสร้างพื้นฐานที่เพียงแต่มีส่วนสนับสนุนความพยายามทำสงครามในวงกว้าง โดยไม่มีความเชื่อมโยงใกล้ชิดกับการปฏิบัติการทางทหาร ไม่ได้กลายเป็นเป้าหมายที่ชอบด้วยกฎหมายโดยอัตโนมัติ 43

จากหลักฐานที่เปิดเผยในขณะนี้ ยังไม่สามารถระบุสถานะทางกฎหมายของโกดัง Ozon หรือ Wildberries แห่งใดแห่งหนึ่งได้ การสืบสวนของ Verstka แสดงให้เห็นขนาดและลักษณะของสินค้าที่อาจเกี่ยวข้องกับสงครามซึ่งหมุนเวียนผ่าน Ozon แต่ไม่ได้ให้หลักฐานเฉพาะเป้าหมายที่จำเป็นต่อการตัดสินว่าโกดังแต่ละแห่งเข้าเกณฑ์เป้าหมายทางทหารในช่วงเวลาที่ถูกโจมตีหรือไม่

ข้อสรุป

ข้อค้นพบสำคัญของ Verstka อยู่ที่ “ขนาด” ของตลาด: ในช่วงเดือนสิงหาคม 2025 ถึงกรกฎาคม 2026 มีการสั่งซื้อสินค้าที่อาจเป็นสินค้าทางทหารหรือใช้ได้สองทางบน Ozon มากกว่า 2.13 ล้านชิ้น มูลค่ากว่า 25,000 ล้านรูเบิล 28

ตัวเลขนี้ทำให้เครือข่ายโลจิสติกส์ของ Ozon มีความเกี่ยวข้องกับการถกเถียงเรื่องห่วงโซ่จัดหาสินค้าในช่วงสงครามของรัสเซีย และช่วยอธิบายว่าทำไมยูเครนจึงหันมาโจมตีบริษัทหลังจากมุ่งเป้าไปที่ศูนย์ของ Wildberries

แต่ข้อมูลดังกล่าวไม่ใช่บันทึกการใช้งานทางทหารของสินค้า และไม่สามารถยืนยันด้วยตัวเองว่าโกดังที่ถูกโจมตีเป็นเป้าหมายทางทหารที่ชอบด้วยกฎหมาย

คำถามสำคัญที่ยังไม่มีคำตอบจึงไม่ใช่เพียงว่า Ozon ขายอะไร แต่คือโกดังแต่ละแห่งกำลังทำหน้าที่อะไร ผู้โจมตีมีหลักฐานเกี่ยวกับการใช้งานนั้นมากน้อยเพียงใด และในขณะตัดสินใจโจมตีคาดหวังว่าจะได้รับความได้เปรียบทางทหารที่เป็นรูปธรรมอย่างไร