หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์จีนก้าวพ้นเวทีโชว์ แต่โจทย์ใหญ่ยังคือการทำงานจริง

การแข่งขันหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ระดับโลกครั้งที่ 2 นำเสนอภาพสองด้านของอุตสาหกรรมนี้ในเวลาเดียวกัน ด้านหนึ่ง หุ่นยนต์ลงแข่งกีฬาและทำสถิติที่สะดุดตา แต่อีกด้านหนึ่ง การแข่งขันยังทดสอบงานต่อสายเคเบิล งานคลังสินค้า การให้บริการในร้านอาหาร งานสำนักงาน งานฉุกเฉิน และภารกิจจำลองในสถานที่ทำงาน 1213

ขณะเดียวกัน การเยี่ยมชมอุทยานนวัตกรรมปัญญาประดิษฐ์เชิงกายภาพ หรือ embodied AI ในเขตจงกวนชุน ไห่เตี้ยน กรุงปักกิ่ง เผยให้เห็นบริษัทที่กำลังผลิตชิ้นส่วน เก็บข้อมูลฝึกสอน ระดมทุน และผลักดันการนำหุ่นยนต์ไปใช้งานกับลูกค้า 13

สัญญาณเหล่านี้ชี้ว่าอุตสาหกรรมกำลังเข้าสู่ระยะเริ่มต้นของการทำตลาดที่ยังไม่สม่ำเสมอ ไม่ใช่ตลาดแรงงานหุ่นยนต์อเนกประสงค์ที่พร้อมใช้งานเต็มรูปแบบแล้ว ฮาร์ดแวร์เริ่มผลิตในวงกว้างได้ง่ายขึ้น แต่การทำงานที่มีประโยชน์ยังขึ้นอยู่กับความน่าเชื่อถือ มาตรฐาน การเลือกโจทย์ที่ชัดเจน และข้อมูลคุณภาพสูงที่มากพอจะรับมือกับความหลากหลายของโลกจริง

จากการแข่งขันกีฬา สู่การทดสอบงาน

การแข่งขันเปิดฉากที่สนามสเก็ตความเร็วแห่งชาติในกรุงปักกิ่ง หรือที่รู้จักกันในชื่อ Ice Ribbon เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2026 มีการลงทะเบียน 666 ทีมและหุ่นยนต์ 2,056 ตัว จำนวนทีมเพิ่มขึ้น 138% จากครั้งแรก ส่วนจำนวนหุ่นยนต์เพิ่มขึ้นราว 4 เท่า รายการแข่งขันขยายเป็น 51 รายการ แบ่งเป็นการแข่งขันเชิงกีฬา 30 รายการ และภารกิจจำลองสถานการณ์ 21 รายการ 26

รูปแบบดังกล่าวมีความสำคัญ เพราะผลงานด้านกีฬาเป็นเพียงตัวชี้วัดความสามารถบางส่วนเท่านั้น หุ่นยนต์อาจวิ่งได้เร็วในสนามที่ควบคุมสภาพแวดล้อมไว้ แต่ไม่ได้หมายความว่าจะทำงานอุตสาหกรรมซ้ำ ๆ ได้อย่างปลอดภัย สม่ำเสมอ และคุ้มต้นทุน

ภารกิจที่อิงกับงานจึงหันมาเน้นความเป็นอิสระในการทำงาน ความคล่องแคล่วของมือ และการทำภารกิจให้สำเร็จในสภาพแวดล้อมที่เลียนแบบโรงงาน คลังสินค้า ร้านอาหาร สำนักงาน รวมถึงเหตุฉุกเฉิน 1912

กติกาด้านการควบคุมระยะไกลก็เข้มงวดขึ้นเช่นกัน รายงานเกี่ยวกับการแข่งขันระบุว่า เกณฑ์วัดไม่ได้หยุดอยู่ที่การทำงานให้เสร็จ แต่ต้องทำให้เร็ว แม่นยำ สม่ำเสมอ และไม่พึ่งผู้ควบคุมจากระยะไกล 9

ห่วงโซ่การผลิตเริ่มขยายตัว

การเยี่ยมชมอุทยานนวัตกรรม embodied AI ในเดือนสิงหาคมสะท้อนว่า ภาคธุรกิจไม่ได้ประกอบด้วยต้นแบบที่แยกกันอยู่เพียงไม่กี่รายอีกต่อไป บริษัทต่าง ๆ เริ่มใช้โครงสร้างหุ่นยนต์และชิ้นส่วนหลักที่ใกล้เคียงกันมากขึ้น การบรรจบกันของรูปแบบนี้อาจช่วยลดการปรับแต่งเฉพาะราย และทำให้การผลิตชิ้นส่วนขยายสเกลได้ง่ายขึ้น 13

Zhuoyu Technology ระบุว่า ตลาดกำลังเปลี่ยนจากการผลิตต้นแบบล็อตละประมาณ 10–50 ตัวในช่วงปี 2024–2025 ไปสู่การติดตั้งใช้งานกับลูกค้าจำนวนมากขึ้น บริษัทกล่าวว่ามีลูกค้า 10–20 รายที่สั่งซื้อรายละมากกว่า 1,000 ตัว และมีกำลังผลิตชิ้นส่วนสำหรับหุ่นยนต์ประมาณ 3,000 ตัวต่อเดือน โดยตั้งเป้าเพิ่มเป็น 50,000–60,000 ตัวในเดือนพฤศจิกายน นอกจากนี้ยังระบุว่ามียอดคำสั่งซื้อค้างส่งรวมกันหลายแสนตัว ตัวเลขเหล่านี้เป็นคำกล่าวอ้างของบริษัทหรือผู้ประกอบการในอุตสาหกรรม ไม่ใช่ข้อมูลการส่งมอบที่ผ่านการตรวจสอบโดยอิสระ 13

ตลาดในวงกว้างก็ได้รับการคาดการณ์ในเชิงบวกเช่นกัน Morgan Stanley ปรับเพิ่มประมาณการการจัดส่งหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ในจีนปี 2026 เป็น 50,000 ตัว จากเดิม 28,000 ตัว โดยอ้างถึงการพิสูจน์การใช้งานเชิงพาณิชย์ การสนับสนุนนโยบาย และแรงส่งจากห่วงโซ่อุปทาน 2728 แน่นอนว่าประมาณการไม่เท่ากับจำนวนที่ส่งมอบจริง แต่การปรับตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่าความคาดหวังต่อตลาดกำลังเปลี่ยนอย่างรวดเร็ว

Wujie Power สะท้อนแรงทุนที่ไหลเข้าสู่การทำตลาด

Wujie Power ซึ่งก่อตั้งในปี 2025 เป็นตัวอย่างของบริษัทที่เดินหน้าทั้งด้านเงินทุนและผลิตภัณฑ์ บริษัทระบุว่ามีหุ่นยนต์ 2 รุ่นที่เข้าสู่การผลิตจำนวนมากแล้ว และกำลังพัฒนารุ่นที่ 3 นอกจากนี้ยังรายงานว่าได้รับเงินลงทุนรอบ Angel มากกว่า 200 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และมียอดคำสั่งซื้อจากทั่วโลกเกือบ 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐในช่วงครึ่งแรกของปี 2026

การใช้งานที่บริษัทระบุครอบคลุมภาคการผลิตอุตสาหกรรมและการให้บริการในร้านกาแฟ รวมถึงการรับรอง CE แบบครบวงจรสำหรับภาคอุตสาหกรรมในยุโรปตามที่บริษัทอ้าง 13

ประกาศเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าลูกค้าและนักลงทุนพร้อมสนับสนุนโครงการนำร่องและการติดตั้งระยะเริ่มต้น แม้หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์จะยังไม่สามารถทำงานได้อย่างน่าเชื่อถือเทียบเท่าเครื่องจักรอุตสาหกรรมที่พัฒนาเต็มที่แล้ว อย่างไรก็ตาม ข้อมูลดังกล่าวยังไม่ใช่หลักฐานว่าหุ่นยนต์สามารถทำงานเชิงพาณิชย์ได้อย่างกว้างขวางและเป็นอิสระเป็นเวลานาน

จาง ยู่เฟิง ผู้ก่อตั้ง Wujie Power ชี้ให้เห็นความแตกต่างที่สำคัญว่า โรงงานที่ควบคุมสภาพแวดล้อมได้สามารถฝึกหุ่นยนต์ให้ทำทักษะแคบ ๆ ที่ต้องทำซ้ำได้ แต่การให้บริการเชิงพาณิชย์ต้องทำให้หุ่นยนต์ประยุกต์ใช้ทักษะกับสถานที่ ผู้ใช้ วัตถุ และความขัดข้องที่เปลี่ยนไปได้ ปัญหาหลังยากกว่ามาก 13

ตลาดยังไม่มี “แอปพลิเคชันเรือธง” ที่ชัดเจน

ความต้องการมีอยู่จริง แต่แผนที่การใช้งานยังไม่ลงตัว โรงงานมีผังพื้นที่และงานที่ค่อนข้างเป็นระบบ ขณะที่โลจิสติกส์เพิ่มความซับซ้อนจากการเคลื่อนที่ วัตถุที่เปลี่ยนแปลง และข้อกำหนดด้านเวลาทำงานต่อเนื่อง ส่วนค้าปลีกและธุรกิจบริการต้องรับมือกับผู้คนและปฏิสัมพันธ์ที่คาดเดาไม่ได้ ขณะที่บ้านพักอาศัยรวมความยากทั้งหมดไว้ด้วยกัน ตั้งแต่สิ่งของหลากหลายไปจนถึงสถานการณ์ที่แทบไม่มีขอบเขต

โครงการริเริ่มของกระทรวงอุตสาหกรรมและเทคโนโลยีสารสนเทศจีน (MIIT) ร่วมกับคณะกรรมการกำกับดูแลและบริหารสินทรัพย์ของรัฐ (SASAC) เมื่อเดือนมิถุนายน 2026 ผลักดันให้บริษัทต่าง ๆ ฝึกสอน ตรวจสอบ และนำหุ่นยนต์ไปใช้งานในสถานการณ์จริงภายในสิ้นปี เพิ่มแรงกดดันให้ภาคธุรกิจต้องก้าวข้ามงานแสดงสินค้าและการสาธิต 13

แต่นโยบายดังกล่าวยังไม่ได้ตอบคำถามด้านผลิตภัณฑ์ที่สำคัญที่สุดว่า งานใดสร้างมูลค่ามากพอจะคุ้มกับต้นทุนหุ่นยนต์ การบำรุงรักษา การกำกับดูแล และข้อกำหนดด้านความปลอดภัย

ดังนั้น ตลาดระยะใกล้ที่น่าเชื่อถือที่สุดน่าจะเป็นงานที่มีขอบเขตจำกัดและทำซ้ำได้ มากกว่าการใช้หุ่นยนต์แทนแรงงานมนุษย์ได้ทุกประเภท ภารกิจจำลองในสนามแข่งขันมีประโยชน์ตรงที่ช่วยเปิดให้เห็นช่องว่างระหว่างการสาธิตตามสคริปต์กับกระบวนการทำงานที่เชื่อถือได้จริง 113

ความน่าเชื่อถือสำคัญกว่าสถิติหวือหวา

ผู้มีส่วนร่วมในอุตสาหกรรมยอมรับว่า หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์จำนวนมากยังขาดความน่าเชื่อถือระดับอุตสาหกรรมและมาตรฐานสากลที่พัฒนาเต็มที่ นี่คือความแตกต่างสำคัญเมื่อเทียบกับแขนกลอุตสาหกรรมทั่วไป ซึ่งคาดหวังให้ทำงานได้หลายหมื่นชั่วโมง 13

หุ่นยนต์ที่ทำภารกิจน่าประทับใจได้หนึ่งครั้งพิสูจน์แล้วว่ามันมีความสามารถบางอย่าง แต่ยังไม่ได้พิสูจน์ว่าสามารถทำงานได้อย่างปลอดภัยและคุ้มต้นทุนหลายกะการทำงาน รองรับน้ำหนักที่เปลี่ยนไป บำรุงรักษาได้ตามคาด และกู้คืนจากความขัดข้องได้อย่างเป็นระบบ

สำหรับผู้ซื้อ คำถามที่สำคัญจึงกำลังเปลี่ยนไปเป็นเรื่องเหล่านี้

• หุ่นยนต์ขัดข้องหรือต้องให้มนุษย์เข้าช่วยบ่อยเพียงใด
• มันรับมือกับวัตถุ คน หรือสิ่งกีดขวางที่ไม่คาดคิดได้หรือไม่
• ทำงานได้นานกี่ชั่วโมงก่อนต้องบำรุงรักษา
• ทักษะเดียวกันถ่ายโอนไประหว่างหุ่นยนต์คนละตัวและสถานที่คนละแห่งได้หรือไม่
• มีกรอบมาตรฐานด้านความปลอดภัยและการปฏิบัติตามข้อกำหนดที่ยอมรับร่วมกันหรือยัง

คำตอบเหล่านี้จะมีผลต่อการนำไปใช้งานมากกว่าสถิติการแข่งขัน แม้สถิติจะเป็นสิ่งที่ดึงดูดความสนใจได้มากที่สุดก็ตาม

ข้อมูลฝึกสอนกำลังกลายเป็นคอขวดหลัก

การพูดคุยในอุทยานนวัตกรรมยังสะท้อนการเปลี่ยนจุดสนใจจากปัญหาฮาร์ดแวร์ไปสู่ปัญหาข้อมูล ความต้องการของลูกค้าถูกระบุว่าเพิ่มจากข้อมูลฝึกสอนระดับหลายพันชั่วโมง ไปสู่หลายแสนชั่วโมง และในท้ายที่สุดอาจต้องใช้หลายสิบล้านชั่วโมง Noitom Robotics ระบุว่ามีแผนผลิตข้อมูลหลายแสนชั่วโมงในปี 2026 และหลายล้านชั่วโมงในปี 2027 13

ขนาดของความทะเยอทะยานนี้เห็นได้จากการที่ Noitom เผยแพร่ HiPHI ซึ่งเป็นชุดข้อมูลการเคลื่อนไหวของมนุษย์และปฏิสัมพันธ์กับวัตถุความละเอียดสูง 617.5 ชั่วโมง ชุดข้อมูลนี้มีขนาดใหญ่และมีคุณค่าต่อการวิจัย แต่ขณะเดียวกันก็ชี้ให้เห็นระยะห่างระหว่างทรัพยากรวิจัยที่มีประโยชน์กับปริมาณข้อมูลที่บริษัทระบุว่าจำเป็นต่อระบบ embodied AI ที่รับมือโลกจริงได้อย่างแข็งแกร่ง 4749

ข้อมูลแต่ละประเภทไม่ได้ทดแทนกันได้ทั้งหมด การพูดคุยในอุตสาหกรรมแบ่งข้อมูลออกเป็น 3 ระดับกว้าง ๆ ได้แก่

1. ข้อมูลการปฏิบัติงานคุณภาพสูง: ตัวอย่างจากมุมมองบุคคลที่หนึ่งหรือการควบคุมหุ่นยนต์ทางไกลที่มีความแม่นยำสูง สอนทักษะยากได้ดี แต่มีต้นทุนเก็บข้อมูลสูง
2. ข้อมูลที่ยึดมนุษย์เป็นศูนย์กลางและถ่ายโอนทักษะได้: เก็บการเคลื่อนไหวและปฏิสัมพันธ์ของมนุษย์ในรูปแบบที่นำไปปรับใช้กับหุ่นยนต์หลายรูปแบบได้
3. ข้อมูลจากการจำลอง: มีจำนวนมากและต้นทุนค่อนข้างต่ำ แต่ยังถูกจำกัดด้วยช่องว่างระหว่างโลกจำลองกับสภาพแวดล้อมจริง

มีการระบุว่าการเก็บข้อมูลทางกายภาพมีต้นทุนหลายพันหยวนต่อชั่วโมง ต้นทุนดังกล่าวผลักดันให้บริษัทต่าง ๆ พยายามเก็บข้อมูลในระดับที่ใหญ่ขึ้น รวมถึงแผนของ Noitom ที่จะรวบรวมข้อมูลจากผู้คนเกือบ 20,000 คนภายในปีถัดไป โดยเริ่มจากสถานการณ์ภายในบ้าน 13

บทเรียนสำคัญคือ หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ไม่ได้กลายเป็นเครื่องจักรอเนกประสงค์เพียงเพราะมีรูปร่างคล้ายมนุษย์ มันต้องมีประสบการณ์ที่หลากหลายและติดป้ายกำกับอย่างแม่นยำมากพอ เพื่อเชื่อมโยงการรับรู้ การเคลื่อนไหว วัตถุ ผู้คน และผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นในโลกจริงเข้าด้วยกัน

สิ่งที่หลักฐานในเดือนสิงหาคมบอกเรา

การแข่งขันหุ่นยนต์และการเยี่ยมชมอุทยานนวัตกรรมสนับสนุนข้อสรุปที่ควรพิจารณาอย่างรอบคอบดังนี้

• อุตสาหกรรมกำลังขยายตัว: จำนวนผู้เข้าร่วมการแข่งขันที่เพิ่มขึ้น รายการที่หลากหลายขึ้น การบรรจบกันของชิ้นส่วน เงินทุน และคำสั่งซื้อที่บริษัทต่าง ๆ รายงาน ล้วนชี้ถึงระบบนิเวศเชิงพาณิชย์ที่ใหญ่ขึ้น 213
• การพิสูจน์ตลาดเริ่มต้นแล้ว: บริษัทต่าง ๆ กำลังผลักดันการใช้งานในโรงงาน โลจิสติกส์ ธุรกิจบริการ และสถานการณ์จริงอื่น ๆ โดยนโยบายภาครัฐยิ่งเพิ่มแรงกดดันให้ทดสอบนอกพื้นที่จัดแสดง 113
• งานอเนกประสงค์ทั่วไปยังไม่ถูกแก้สำเร็จ: ความน่าเชื่อถือ มาตรฐาน ต้นทุน ความคุ้มค่าของแต่ละงาน และข้อมูลฝึกสอนยังเป็นโจทย์เปิด 13

อุตสาหกรรมหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์จึงก้าวพ้นช่วงเวลาที่ถูกจดจำจากการเต้น วิ่ง และการแสดงตามสคริปต์เป็นหลักแล้ว ตัวชี้วัดถัดไปอาจไม่หวือหวาเท่าเดิม แต่สำคัญกว่าอย่างมาก นั่นคือหุ่นยนต์จะสามารถทำงานที่มีประโยชน์ได้อย่างปลอดภัยและสม่ำเสมอเป็นเวลาหลายพันชั่วโมง และรับมือกับความหลากหลายของโลกจริงได้มากพอจนคุ้มค่าต่อการนำไปใช้ในธุรกิจหรือไม่