พบความเชื่อมโยง DNA กับบุคลิกภาพ 1,260 จุด แต่ยังไม่มีทางอ่านนิสัยจากยีน

งานวิจัยพันธุกรรมบุคลิกภาพขนาดใหญ่ที่สุดเท่าที่มีมา พบความแปรผันของ DNA จำนวน 1,260 จุด ที่มีความสัมพันธ์กับลักษณะบุคลิกภาพ แต่ข้อสรุปสำคัญไม่ใช่ว่าเรากำลังเข้าใกล้ “การตรวจ DNA เพื่อทายนิสัย” ผลที่พบคืออิทธิพลทางพันธุกรรมมีอยู่จริง ทว่าแผ่กระจายอยู่ในความแปรผันจำนวนมาก ซึ่งแต่ละจุดมีผลเล็กมาก และเมื่อรวมกันก็อธิบายความแตกต่างของคะแนนบุคลิกภาพได้เพียงส่วนหนึ่งเท่านั้น 230

ศึกษาอะไร และพบอะไรบ้าง

ทีมนักวิจัยรวมข้อมูลจาก 46 กลุ่มตัวอย่าง มีผู้เข้าร่วมตั้งแต่ 611,037 คนถึง 1.14 ล้านคนตามลักษณะที่วัด โดยศึกษาบุคลิกภาพแบบ Big Five ซึ่งเป็นกรอบมาตรฐานในจิตวิทยา ประกอบด้วย

• การเปิดรับประสบการณ์ใหม่ (openness to experience)
• ความมีมโนธรรมและความเป็นระเบียบวินัย (conscientiousness)
• ความเป็นมิตรและร่วมมือกับผู้อื่น (agreeableness)
• ความเป็นคนเปิดเผยหรือชอบเข้าสังคม (extraversion)
• ความไวต่ออารมณ์เชิงลบ/ความกังวลง่าย (neuroticism)

ผลวิเคราะห์พบความแปรผันทางพันธุกรรมหลัก 1,260 จุดที่สัมพันธ์กับลักษณะอย่างน้อยหนึ่งด้านใน Big Five ในจำนวนนี้ 824 จุดไม่เคยมีรายงานความเชื่อมโยงกับบุคลิกภาพมาก่อน 2

อย่างไรก็ดี ตัวเลขนี้ไม่ได้หมายความว่านักวิทยาศาสตร์พบยีน 1,260 ยีนที่กำหนดนิสัยของคนเรา บุคลิกภาพมีลักษณะเป็น พหุยีน (polygenic) กล่าวคือ ความแปรผันของ DNA จำนวนมากร่วมกันให้ผลทางสถิติที่เล็กมากในระดับประชากร ไม่ได้สร้าง “ประเภทบุคลิกภาพ” ที่ตายตัว งานทบทวนด้านจีโนมิกส์บุคลิกภาพก็สอดคล้องกันว่า อิทธิพลทางพันธุกรรมเกิดจากความแปรผันจำนวนมหาศาลที่แต่ละจุดมีผลน้อยมาก 217

DNA อธิบายบุคลิกภาพได้มากแค่ไหน

ความแปรผันทางพันธุกรรมที่พบบ่อยอธิบายความแตกต่างของคะแนนบุคลิกภาพแต่ละด้านได้ประมาณ 4.8%–9.3% หากปรับคำนึงถึงความคลาดเคลื่อนตามปกติของแบบสอบถาม ตัวเลขประเมินอยู่ที่ 9.3%–13.3% 2

ตัวเลขดังกล่าวมีความหมายต่อการทำความเข้าใจรูปแบบในประชากร แต่ยังเหลือความแตกต่างส่วนใหญ่อีกมากที่อธิบายไม่ได้ ดัชนีพหุยีน (polygenic index) ซึ่งรวมผลของความแปรผันหลายจุด อาจบอกแนวโน้มเล็กน้อยเมื่อมองคนเป็นกลุ่มใหญ่ได้ แต่ไม่ใช่เครื่องมือที่เชื่อถือได้สำหรับตัดสินว่าคนคนหนึ่งเป็นคนเข้าสังคม มีวินัย กังวลง่าย หรือเปิดรับสิ่งใหม่เพียงใด 220

กล่าวให้ชัดคือ ผล DNA ไม่ใช่คำตอบสำเร็จรูปสำหรับคำถามอย่าง “ฉันเป็นคนแบบไหน”

เหตุใดการเปรียบเทียบในครอบครัวจึงสำคัญ

การศึกษาความสัมพันธ์ทั่วทั้งจีโนม หรือ GWAS อาจได้รับผลรบกวนจากปัจจัยที่มักเดินทางไปพร้อมกับยีน เช่น โครงสร้างทางบรรพบุรุษ สภาพแวดล้อมในครอบครัว หรือความสัมพันธ์ระหว่างลักษณะของพ่อแม่ นักวิจัยจึงวิเคราะห์ข้อมูลแบบภายในครอบครัวเพิ่มเติมจากผู้เข้าร่วมสูงสุด 50,725 คน 2

การเปรียบเทียบระหว่างพี่น้อง หรือภายในคู่แฝด มีประโยชน์เพราะสมาชิกครอบครัวมีสภาพแวดล้อมการเติบโตส่วนใหญ่ร่วมกัน แต่ได้รับชุด DNA จากพ่อแม่ในรูปแบบสุ่มที่แตกต่างกัน หากความสัมพันธ์ทางพันธุกรรมยังปรากฏในการเปรียบเทียบเช่นนี้ ก็ยากจะอธิบายด้วยสภาพแวดล้อมร่วมของครอบครัวหรือโครงสร้างประชากรในภาพกว้างเพียงอย่างเดียว 32

งานวิจัยพบว่าค่าประเมินด้านพันธุกรรมของบุคลิกภาพโดยรวมใกล้เคียงกันทั้งการวิเคราะห์ระดับประชากรและภายในครอบครัว จึงเพิ่มความเชื่อมั่นว่า DNA ที่สืบทอดมีส่วนต่อความแตกต่างด้านบุคลิกภาพจริง อย่างไรก็ตาม นี่ไม่ใช่หลักฐานเหตุและผลแบบครอบจักรวาลสำหรับทุกความสัมพันธ์ทางพันธุกรรมที่พบ การวิเคราะห์ภายในครอบครัวช่วยลดปัจจัยกวนสำคัญ แต่ไม่ได้ลบล้างอิทธิพลของสิ่งแวดล้อม หรือพิสูจน์ว่า DNA ที่เกี่ยวกับบุคลิกภาพเป็นสาเหตุโดยตรงของผลลัพธ์ในชีวิตภายหลัง 3035

ความเชื่อมโยงกับสุขภาพ การศึกษา และงาน ไม่ใช่ชะตากรรม

การศึกษารายงานความสัมพันธ์ทางพันธุกรรมอย่างกว้างขวางระหว่างพันธุกรรมที่เกี่ยวข้องกับบุคลิกภาพ กับผลลัพธ์ด้านสุขภาพ พฤติกรรม จิตเวช สังคม และเศรษฐกิจ ซึ่งอาจช่วยให้นักวิจัยศึกษาต่อได้ว่าเหตุใดบุคลิกภาพจึงมักเกี่ยวโยงกับความเป็นอยู่ที่ดีและเส้นทางชีวิต 1718

แต่การตีความต้องระวังอย่างมาก ความสัมพันธ์กับสุขภาพ การศึกษา รูปแบบอาชีพ อายุยืน การย้ายถิ่น หรือความเสี่ยงติดโควิด-19 ในช่วงต้นของการระบาด ไม่ได้ แสดงว่า “ยีนบุคลิกภาพ” เป็นสาเหตุโดยตรงของผลลัพธ์เหล่านั้น ความสัมพันธ์ทางพันธุกรรมอาจสะท้อนชีววิทยาที่ทับซ้อนกัน เงื่อนไขทางสังคม อิทธิพลในครอบครัว การเลือกคู่ที่มีลักษณะคล้ายกัน พฤติกรรม และกลไกอื่น ๆ

ตัวอย่างเช่น งานก่อนหน้าชิ้นหนึ่งรายงานความสัมพันธ์ทางพันธุกรรมเชิงบวกระหว่างความเป็นคนเปิดเผยกับความไวต่อการติดโควิด-19 ในบริบทหนึ่ง แต่พบว่าผลดังกล่าวไม่สอดคล้องกันในทุกบริบท 25 เช่นเดียวกับงานที่พบความสัมพันธ์ระหว่างคะแนนพหุยีนที่เชื่อมโยงกับการศึกษาและอายุยืนของพ่อแม่ ซึ่งเป็นเพียงความสัมพันธ์ ไม่ได้พิสูจน์เส้นทางเหตุโดยตรงจาก DNA ที่เกี่ยวกับบุคลิกภาพไปสู่อายุขัย 39

ความแตกต่างนี้สำคัญเป็นพิเศษเมื่อพูดถึงผลลัพธ์ที่ถูกกำหนดโดยโครงสร้างสังคม เช่น การเรียน งาน รายได้ หรือถิ่นที่อยู่อาศัย เพราะสิ่งเหล่านี้ขึ้นกับสถาบัน โอกาส ความสัมพันธ์ การตัดสินใจ และสภาพแวดล้อม ควบคู่ไปกับความแตกต่างทางพันธุกรรมใด ๆ

สิ่งที่งานนี้เปลี่ยน และสิ่งที่ยังทำไม่ได้

งานวิจัยนี้ช่วยทำแผนที่พันธุกรรมของบุคลิกภาพได้ละเอียดขึ้นมาก ทั้งจากขนาดข้อมูลและการตรวจสอบภายในครอบครัว ข้อสรุปที่แข็งแรงขึ้นคือ ความแตกต่างของ DNA ที่สืบทอดมีส่วนต่อความแตกต่างของลักษณะ Big Five จริง แต่เป็นส่วนที่กระจายอยู่ในความแปรผันจำนวนมาก 230

แต่ผลการศึกษาไม่ได้รองรับการใช้ DNA เพื่ออ่านบุคลิกภาพ ทำนายสุขภาพ การศึกษา ความสำเร็จในอาชีพ ที่อยู่อาศัยในอนาคต หรืออายุขัยของบุคคลคนหนึ่ง ผลของแต่ละความแปรผันมีขนาดเล็ก การวัดบุคลิกภาพยังไม่สมบูรณ์ และบุคลิกภาพก่อตัวผ่านปฏิสัมพันธ์ต่อเนื่องระหว่างชีววิทยา ประสบการณ์ วัฒนธรรม ความสัมพันธ์ และสถานการณ์ชีวิต 220

บทสรุปในทางปฏิบัติจึงเรียบง่าย: พันธุกรรมช่วยอธิบายแนวโน้มกว้าง ๆ ของคนจำนวนมากได้ แต่ยังไม่สามารถบอกได้อย่างน่าเชื่อถือว่า คนคนหนึ่งเป็นใคร หรือจะกลายเป็นใครในอนาคต