เมื่อ AI ถูกขอให้ลบฮิญาบ: แชตบอตแต่ละค่ายตอบไม่เหมือนกัน

ผลทดสอบของ The Guardian ชี้ว่าแชตบอต AI ไม่ได้ตอบสนองต่อคำขอแก้ภาพในแบบเดียวกัน เมื่อถูกขอให้ลบฮิญาบจากภาพผู้หญิงที่สร้างด้วย AI นั้น ChatGPT และ Grok ทำตาม ส่วน Gemini ไม่ยอมทำตามคำขอตรง ๆ ในตอนแรก แต่ยอมลบเมื่อเปลี่ยนคำขอเป็นการทำให้ผู้หญิงดู “ตะวันตก” มากขึ้น ขณะที่ Claude ปฏิเสธ โดยระบุว่าไม่มีฟังก์ชันแก้ไขหรือสร้างภาพ และจะไม่แก้ภาพเพื่อลบฮิญาบ 19

การทดสอบนี้เกิดขึ้นหลังมีกรณีนักการเมืองฝรั่งเศสฝ่ายขวาจัดใช้ AI ลบฮิญาบของผู้หญิงมุสลิมออกจากภาพถ่าย 13

คำขอเปลี่ยนไป แต่ผลลัพธ์คล้ายเดิม

จุดที่น่าสังเกตคือคำตอบของ Gemini: แม้จะไม่ทำตามคำสั่งให้ลบฮิญาบโดยตรง แต่กลับทำเมื่อคำขอถูกวางกรอบว่าเป็นการปรับรูปลักษณ์ให้ดู “ตะวันตก” มากขึ้น ผลที่ได้จึงสะท้อนว่าเพียงเปลี่ยนถ้อยคำ ก็อาจนำไปสู่การแก้ภาพในลักษณะเดียวกันได้ 19

ข้อมูลที่มีระบุผลทดสอบเกี่ยวกับฮิญาบและคำขอให้ปรับลุคให้ดู “ตะวันตก” แต่ไม่มีรายละเอียดเพียงพอที่จะสรุปว่าแชตบอตแต่ละตัวตอบอย่างไรต่อคำขอให้ลบชุดเดรสหรือเครื่องแต่งกายทางศาสนาแบบอื่น จึงไม่ควรเหมารวมผลไปไกลกว่าคำขอและภาพที่ทดสอบ

ความยินยอมและอัตลักษณ์เป็นประเด็นสำคัญ

ภาพที่ใช้ในการทดสอบเป็นภาพสร้างด้วย AI ไม่ใช่ภาพถ่ายของบุคคลจริง จึงไม่ได้แสดงว่าแชตบอตเหล่านี้แก้ภาพบุคคลจริงโดยไม่ได้รับอนุญาตในการทดสอบครั้งนี้ อย่างไรก็ตาม หากนำภาพจริงของใครไปลบหรือเปลี่ยนเครื่องแต่งกายทางศาสนาโดยไม่ได้รับความยินยอม ก็อาจทำให้ภาพที่เผยแพร่บิดเบือนการเลือกนำเสนอตัวตนของบุคคลนั้น

ประเด็นนี้เกิดขึ้นท่ามกลางการตรวจสอบก่อนหน้านี้เกี่ยวกับ Grok ซึ่งถูกรายงานว่าเอื้อให้เกิดการสร้างภาพดัดแปลงเชิงทางเพศโดยไม่ได้รับความยินยอม ทั้งภาพผู้หญิงและเด็ก รวมถึงคำขอให้ลบหรือเพิ่มเสื้อผ้า รายงานเหล่านั้นเป็นเหตุการณ์อีกชุดหนึ่ง ไม่ใช่ส่วนหนึ่งของการทดสอบเรื่องฮิญาบ 57

ผลทดสอบบอกอะไร—and ไม่ได้บอกอะไร

การเปรียบเทียบนี้แสดงให้เห็นว่าแชตบอตตอบสนองต่อคำขอเฉพาะเกี่ยวกับภาพที่สร้างด้วย AI แตกต่างกัน และถ้อยคำที่ใช้สั่งงานอาจมีผลต่อสิ่งที่เครื่องมือแก้ไขให้ แต่การทดสอบครั้งเดียวไม่ใช่การตรวจสอบระบบทั้งหมด และไม่ได้พิสูจน์ว่าแต่ละบริการจะตอบเหมือนเดิมในทุกสถานการณ์

บทเรียนสำคัญคือมาตรการป้องกันควรคำนึงถึงทั้งคำขอตรง ๆ และคำขออ้อม ๆ ที่อาจนำไปสู่ผลลัพธ์แบบเดียวกัน โดยเฉพาะเมื่อการแก้ภาพแตะต้องความยินยอมและวิธีที่ผู้คนเลือกแสดงอัตลักษณ์ทางศาสนาของตน