Glassnode เผยราว 30% ของ Bitcoin มีความเสี่ยงเชิงทฤษฎีจากคอมพิวเตอร์ควอนตัม

รายงานวิจัยล่าสุดจากบริษัทวิเคราะห์ข้อมูลบล็อกเชน Glassnode พยายามตอบคำถามสำคัญเกี่ยวกับความปลอดภัยของ Bitcoin ในอนาคต: หากวันหนึ่งคอมพิวเตอร์ควอนตัมมีพลังพอที่จะทำลายการเข้ารหัสของ Bitcoin ได้ เหรียญจำนวนเท่าใดที่อาจตกอยู่ในความเสี่ยง

ข้อสรุปสำคัญคือ ความเสี่ยงขึ้นอยู่กับว่า public key ของเหรียญนั้นถูกเปิดเผยบนบล็อกเชนแล้วหรือยัง หาก public key ปรากฏบนเชนแล้ว คอมพิวเตอร์ควอนตัมที่ทรงพลังพออาจคำนวณย้อนกลับเพื่อหา private key และย้ายเหรียญออกจากกระเป๋านั้นได้

Glassnode ระบุว่า ประมาณ 6.04 ล้าน BTC หรือราว 30.2% ของ Bitcoin ที่ถูกออกมาแล้ว อยู่ในกลุ่มที่มี public key เปิดเผยบนบล็อกเชน ซึ่งทำให้มีความเสี่ยงเชิงทฤษฎีหากเทคโนโลยีควอนตัมก้าวหน้าถึงระดับดังกล่าว

อย่างไรก็ตาม นักวิจัยเน้นย้ำว่า นี่ไม่ใช่ภัยคุกคามในปัจจุบัน เพราะคอมพิวเตอร์ควอนตัมที่สามารถเจาะระบบลายเซ็นของ Bitcoin ยังไม่มีอยู่จริง และกรอบเวลายังไม่แน่นอน

Glassnode วัด “Quantum Exposure” ของ Bitcoin อย่างไร

เกณฑ์ของรายงานค่อนข้างตรงไปตรงมา:

• หาก public key ถูกเปิดเผยบนบล็อกเชนแล้ว เหรียญนั้นถือว่า “quantum‑exposed”
• หาก public key ยังถูกซ่อนอยู่หลัง hash ผู้โจมตีจะไม่มีข้อมูลเพียงพอในการคำนวณหา private key

เมื่อใช้วิธีนี้ Glassnode พบว่า

• 6.04 ล้าน BTC มี public key เปิดเผยบนเชน
• คิดเป็น 30.2% ของอุปทานที่ถูกออกแล้ว
• ขณะที่ 13.99 ล้าน BTC หรือ 69.8% ยังไม่ถูกเปิดเผย public key ในสภาพพักอยู่

เหรียญที่มีความเสี่ยงถูกแบ่งออกเป็นสองกลุ่มใหญ่ คือ ความเสี่ยงเชิงโครงสร้าง (structural exposure) และ ความเสี่ยงจากพฤติกรรมการใช้งาน (operational exposure)

ความเสี่ยงเชิงโครงสร้าง: สคริปต์ที่เปิดเผย Public Key โดยการออกแบบ

Bitcoin บางประเภทของเอาต์พุต (script type) เปิดเผย public key บนเชนโดยตรง ซึ่งทำให้เหรียญเหล่านี้มีความเสี่ยงในเชิงโครงสร้าง แม้เจ้าของจะไม่เคยใช้ address ซ้ำก็ตาม

ตัวอย่างสคริปต์ที่ทำให้เกิดความเสี่ยง ได้แก่

• P2PK (Pay‑to‑Public‑Key) – รูปแบบยุคแรกของ Bitcoin ที่ฝัง public key ไว้ในสคริปต์ล็อกโดยตรง
• P2MS (Pay‑to‑Multisig) – multisig แบบดั้งเดิมที่เผย public key ของผู้ร่วมเซ็น
• Taproot key‑path spends – Taproot ใช้โครงสร้างที่อิง public key ทำให้คีย์ปรากฏบนเชนเมื่อมีการใช้งาน

รวมกันแล้ว กลไกเหล่านี้คิดเป็นประมาณ 1.92 ล้าน BTC หรือเกือบ 10% ของอุปทานทั้งหมด ที่ถือว่ามีความเสี่ยงเชิงโครงสร้าง

ทำไมเหรียญยุค Satoshi จึงสำคัญ

ส่วนใหญ่ของเหรียญที่มีความเสี่ยงเชิงโครงสร้างมาจากช่วงปีแรก ๆ ของ Bitcoin

ในยุคนั้นธุรกรรมจำนวนมากใช้ P2PK ซึ่งเผย public key บนเชนถาวร นักวิเคราะห์บางรายประเมินว่า ประมาณ 1.1 ล้าน BTC ที่เชื่อมโยงกับ Satoshi Nakamoto อยู่ใน address ลักษณะนี้

หากเหรียญเหล่านี้ไม่ถูกย้ายไปยังรูปแบบ address ที่ใหม่กว่า พวกมันก็จะยังคงมีความเสี่ยงเชิงโครงสร้างในโลกที่คอมพิวเตอร์ควอนตัมสามารถถอดรหัสได้

ความเสี่ยงจากพฤติกรรมการใช้งาน (Operational Exposure)

ส่วนใหญ่ของตัวเลข 6.04 ล้าน BTC ไม่ได้เกิดจากโครงสร้างของระบบ แต่เกิดจากวิธีการใช้งานของผู้ใช้เอง

สองพฤติกรรมหลักที่ทำให้ public key ถูกเปิดเผยคือ:

1. การใช้ Address ซ้ำ

ในการออกแบบของ Bitcoin public key จะปรากฏเมื่อมีการใช้เหรียญจาก address นั้นครั้งแรก หากผู้ใช้ยังคงใช้ address เดิมต่อไป เงินที่เหลือจะอยู่หลัง public key ที่เปิดเผยแล้ว

ในโลกที่มีคอมพิวเตอร์ควอนตัม นี่อาจทำให้เหรียญเหล่านั้นถูกโจมตีได้

2. การดูแลสินทรัพย์ของแพลตฟอร์มฝากเหรียญ

แพลตฟอร์มคริปโตขนาดใหญ่ เช่น Coinbase, Binance และ Bitfinex มักใช้กระเป๋าหลายประเภทและมีการเคลื่อนย้ายเหรียญจำนวนมากระหว่าง hot wallet และระบบภายใน ซึ่งอาจทำให้ public key ถูกเปิดเผยซ้ำ ๆ ระหว่างธุรกรรม

แม้งานวิจัยจะวิเคราะห์ address ที่เกี่ยวข้องกับหลาย exchange แต่ ข้อมูลสาธารณะไม่ได้ระบุจำนวน BTC ที่เปิดเผย public key ของแต่ละแพลตฟอร์มอย่างชัดเจน จึงไม่สามารถจัดอันดับได้ว่า exchange ใดมีเหรียญที่เสี่ยงต่อควอนตัมมากที่สุด

ทำไมคอมพิวเตอร์ควอนตัมจึงเป็นประเด็น

Bitcoin ใช้ระบบลายเซ็นดิจิทัลแบบ ECDSA (Elliptic Curve Digital Signature Algorithm) เพื่อยืนยันการใช้เหรียญ

หากมีคอมพิวเตอร์ควอนตัมที่ทรงพลังพอและใช้ อัลกอริทึมของ Shor มันอาจคำนวณ private key จาก public key ได้ ซึ่งจะทำให้ผู้โจมตีสามารถโอนเหรียญออกจาก address ที่เปิดเผย public key แล้วได้

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบัน ยังไม่มีคอมพิวเตอร์ควอนตัมที่ทำเช่นนั้นได้จริง และฮาร์ดแวร์ที่ต้องใช้ยังห่างไกลจากระดับที่จำเป็นมาก

แนวทางแก้ไขที่กำลังถูกเสนอ

นักพัฒนา Bitcoin เริ่มหารือถึงการอัปเกรดเครือข่ายเพื่อเตรียมรับมือก่อนที่ภัยคุกคามจะเกิดขึ้นจริง

หนึ่งในข้อเสนอคือ BIP‑360 ซึ่งเสนอ soft fork เพื่อเพิ่มเอาต์พุตแบบใหม่ที่รองรับ การเข้ารหัสแบบต้านทานควอนตัม (quantum‑resistant) และลดการพึ่งพาลายเซ็น elliptic curve ในบางเส้นทางการใช้เหรียญ

ในชุมชนยังมีข้อเสนออื่น เช่น

• สนับสนุนให้ผู้ใช้ย้ายเหรียญไปยัง address แบบใหม่
• จำกัดการใช้เหรียญเก่าที่มีความเสี่ยง

แต่แนวคิดเหล่านี้ยังเป็นประเด็นถกเถียง เพราะเกี่ยวข้องกับหลักการสำคัญของ Bitcoin เช่นสิทธิ์ความเป็นเจ้าของเหรียญและการกำกับดูแลเครือข่าย

สรุป

งานวิจัยของ Glassnode ชี้ว่า ความเสี่ยงของ Bitcoin ต่อคอมพิวเตอร์ควอนตัม ไม่ได้ขึ้นอยู่กับจำนวนเหรียญทั้งหมด แต่ขึ้นอยู่กับว่าคีย์ถูกเปิดเผยหรือไม่

• 6.04 ล้าน BTC (30.2%) มี public key ปรากฏบนบล็อกเชนแล้ว
• ประมาณ 1.92 ล้าน BTC (~10%) มีความเสี่ยงเชิงโครงสร้างจากสคริปต์แบบเก่า
• ส่วนที่เหลือเกิดจากพฤติกรรมการใช้งาน เช่น การใช้ address ซ้ำและการจัดการกระเป๋าของ exchange

แม้ภัยคุกคามจะยังเป็นเพียงทฤษฎี แต่ข้อมูลนี้สะท้อนว่าชุมชน Bitcoin เริ่มมองไปข้างหน้า และกำลังพิจารณา การอัปเกรดแบบ post‑quantum เพื่อปกป้องเครือข่ายในระยะยาว