กรีนแลนด์และแอนตาร์กติกาสูญเสียน้ำแข็ง 11.3 ล้านล้านตัน منذปี 1979

ผลประเมินล่าสุดของโครงการ Ice Sheet Mass Balance Inter-comparison Exercise (IMBIE) ซึ่งเป็นความร่วมมือเปรียบเทียบข้อมูลการเปลี่ยนแปลงมวลแผ่นน้ำแข็ง ระบุว่า กรีนแลนด์และแอนตาร์กติกา แผ่นน้ำแข็งขนาดใหญ่ที่สุดสองแห่งของโลก สูญเสียน้ำแข็งรวม 11.3 ล้านล้านตัน ระหว่างปี 1979–2023 และทำให้ระดับน้ำทะเลเฉลี่ยทั่วโลกสูงขึ้น 3.14 เซนติเมตร 10

ประเด็นสำคัญคือ การสูญเสียส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดจากน้ำแข็งบนผิวหน้าละลายเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากธารน้ำแข็งที่ไหลเร็วขึ้นและพาน้ำแข็งจากแผ่นดินลงสู่มหาสมุทร

การสูญเสียน้ำแข็งพุ่งขึ้นหลังทศวรรษ 1990

บันทึกระยะยาวชี้ว่า ทั้งสองแผ่นน้ำแข็งสูญเสียน้ำแข็งในอัตราที่ต่ำกว่าในช่วงทศวรรษ 1970–1980 ก่อนที่การสูญเสียรายปีจะเพิ่มสูงขึ้นอย่างมากในทศวรรษต่อมา

• กรีนแลนด์ มีมวลน้ำแข็งใกล้สมดุลในทศวรรษ 1970 แต่สูญเสียเฉลี่ยราว 60 พันล้านตันต่อปี ในทศวรรษ 1980 และเพิ่มเป็น 264 พันล้านตันต่อปี ในทศวรรษ 2010 3
• แอนตาร์กติกา สูญเสียน้ำแข็งเฉลี่ยราว 48 พันล้านตันต่อปี ในทศวรรษ 1980 ก่อนเพิ่มเป็นราว 202 พันล้านตันต่อปี ในทศวรรษ 2010 3
• กรีนแลนด์ทำให้ระดับน้ำทะเลเพิ่มขึ้น 1.81 เซนติเมตร และแอนตาร์กติกามีส่วนเพิ่มขึ้น 1.33 เซนติเมตร 3

น้ำที่เพิ่มลงสู่มหาสมุทรจากสองแผ่นน้ำแข็งนี้ทำให้ระดับน้ำทะเลเฉลี่ยทั่วโลกสูงขึ้นเกิน 3 เซนติเมตรแล้ว งานประเมินระบุว่าระดับน้ำทะเลส่วนที่เพิ่มขึ้นนี้ทำให้ประชากรราว 6–9 ล้านคน เผชิญความเสี่ยงจากน้ำท่วมชายฝั่งและการกัดเซาะเพิ่มขึ้น 3

84% ของการสูญเสียมาจากธารน้ำแข็งไหลเร็วขึ้น

IMBIE ประเมินว่า 84% ของน้ำแข็งที่สูญเสียรวมกันเกิดจากธารน้ำแข็งเร่งการไหลและระบายน้ำแข็งลงสู่มหาสมุทร ขณะที่การละลายบนผิวหน้าแผ่นน้ำแข็งมีสัดส่วน 16% 10

ความต่างนี้มีนัยสำคัญ เพราะสะท้อนว่าแผ่นน้ำแข็งตอบสนองต่อสภาพมหาสมุทรที่อุ่นขึ้นในเชิงพลวัต เมื่อธารน้ำแข็งทางออกไหลเร็วขึ้น น้ำแข็งที่อยู่บนแผ่นดินจะถูกส่งลงทะเลโดยตรง จึงทำให้ระดับน้ำทะเลสูงขึ้น

ในแอนตาร์กติกา การสูญเสียน้ำแข็งเชื่อมโยงกับการละลายที่ขับเคลื่อนโดยมหาสมุทร และการไหลออกที่เร็วขึ้นของธารน้ำแข็งทางออก โดยเฉพาะใน แอนตาร์กติกาตะวันตก ปริมาณน้ำแข็งที่ไหลออกเพิ่มขึ้นในทุกทศวรรษที่มีการสังเกตด้วยดาวเทียม ธารน้ำแข็ง Pine Island และ Thwaites เป็นส่วนสำคัญของแนวโน้มดังกล่าว 3

IMBIE สร้างบันทึกข้อมูลอย่างไร

ผลประเมินนี้ไม่ได้อาศัยข้อมูลจากดาวเทียมหรือเทคนิคตรวจวัดเพียงชนิดเดียว ทีมวิจัยได้นำผลสำรวจสมดุลมวลแผ่นน้ำแข็งอิสระ 42 ชุด มาปรับเทียบร่วมกัน โดยใช้ข้อมูลจากภารกิจดาวเทียม 27 ภารกิจ 5

ข้อมูลประกอบด้วยวิธีสังเกตหลายแบบที่ช่วยตรวจสอบซึ่งกันและกัน ได้แก่

• ภาพถ่ายยุคแรกจากดาวเทียม Landsat;
• การวัดการเคลื่อนตัวของธารน้ำแข็งด้วยเรดาร์และภาพเชิงแสง;
• การวัดความสูงผิวแผ่นน้ำแข็งด้วยดาวเทียมอัลติมิทรี; และ
• การวัดแรงโน้มถ่วงจากดาวเทียม รวมถึงภารกิจ GRACE เพื่อตรวจจับการเปลี่ยนแปลงของมวลน้ำแข็ง 3

ชุดข้อมูลที่ได้ครอบคลุมกรีนแลนด์ตั้งแต่ปี 1972 ส่วนแอนตาร์กติกาเริ่มในปี 1979 และสิ้นสุด ณ ปลายปี 2023 โดย IMBIE ระบุว่าเป็นค่าประเมินสมดุลมวลน้ำแข็งชุดเดียวที่ผ่านการปรับเทียบร่วมกัน ทั้งในภาพรวมของแอนตาร์กติกาและแยกตามภูมิภาค 11

ชะลอลงในช่วง 2020–2023 ไม่ได้หมายถึงฟื้นตัว

ผลประเมินพบว่าอัตราการสูญเสียน้ำแข็งชะลอลงในช่วงปี 2020–2023 แต่ทีมนักวิจัยระบุว่านี่เป็นผลจากความแปรปรวนของภูมิอากาศในระยะสั้น ไม่ใช่สัญญาณของการฟื้นตัวอย่างต่อเนื่อง 6

หิมะตกหนักผิดปกติในแอนตาร์กติกาตะวันออกช่วยชดเชยการสูญเสียน้ำแข็งจากธารน้ำแข็งบางส่วน ขณะที่ฤดูร้อนของกรีนแลนด์ที่ค่อนข้างเย็นลงช่วยลดการละลายบนผิวหน้า อย่างไรก็ดี ทั้งสองแผ่นน้ำแข็งยังคงสูญเสียมวลสุทธิ 3

กล่าวอีกแบบคือ ความแตกต่างของหิมะที่ตก อุณหภูมิในฤดูร้อน และความเร็วการไหลของธารน้ำแข็งในแต่ละปี อาจทำให้แนวโน้มระยะยาวดูผันผวนชั่วคราวได้ แต่เมื่อมองตลอดช่วงสังเกตการณ์ด้วยดาวเทียม ทิศทางโดยรวมยังชัดเจนว่า การสูญเสียน้ำแข็งเพิ่มขึ้นอย่างมาก และมีส่วนต่อระดับน้ำทะเลสูงขึ้นมากขึ้น 310

เหตุใดต้องติดตามต่อเนื่อง

ข้อมูล IMBIE ตอกย้ำว่ากรีนแลนด์และแอนตาร์กติกาเป็นแหล่งที่ทำให้ระดับน้ำทะเลสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ไม่ได้เปลี่ยนแปลงเพียงเพราะการละลายของผิวหน้าน้ำแข็งในฤดูร้อนเท่านั้น การเร่งไหลของธารน้ำแข็งที่นำพาน้ำแข็งลงสู่ทะเลคือแรงขับหลักของการสูญเสียในระยะยาว 10

การติดตามด้วยดาวเทียมอย่างต่อเนื่องจึงจำเป็นต่อการแยกความผันผวนระยะสั้นรายปีออกจากการเปลี่ยนแปลงของธารน้ำแข็งที่กำหนดแนวโน้มในระดับหลายทศวรรษ