มลาเดนอฟชี้ข้อตกลงปลดอาวุธกาซาเป็น “ความก้าวหน้าครั้งประวัติศาสตร์” แต่การเดินหน้ากลับชะงัก

นิคโคไล มลาเดนอฟอธิบายว่า การที่ฮามาสยอมรับกรอบแผนหยุดยิงกาซาเมื่อวันที่ 30 กรกฎาคม อาจเป็น “ความก้าวหน้าครั้งประวัติศาสตร์” แต่ยังไม่ใช่การยอมจำนนที่เสร็จสมบูรณ์

ภายใต้กรอบแผน 15 ข้อ ฮามาสและกลุ่มติดอาวุธปาเลสไตน์อื่น ๆ เห็นชอบในหลักการที่จะยุติการถือครองอาวุธ และโอนอำนาจการบริหารพลเรือนกับความมั่นคงให้ฝ่ายบริหารช่วงเปลี่ยนผ่าน 1613

จุดสำคัญคือ ข้อตกลงดังกล่าวเป็นเพียงกรอบสำหรับการดำเนินงาน อาวุธยังไม่ได้ถูกส่งมอบ และกระบวนการตามแผนยังไม่เริ่มต้น 9

แผนงานกำหนดอะไรไว้บ้าง

แผนนี้วางเป้าหมายให้กาซามีอำนาจปกครองเพียงหนึ่งเดียว พร้อมยุติบทบาทของฮามาสในด้านการทหาร การบังคับใช้กฎหมาย และการบริหาร หลักการสำคัญคือ “หนึ่งอำนาจ หนึ่งกฎหมาย หนึ่งอาวุธ” โดยระบุให้คณะกรรมการแห่งชาติเพื่อการบริหารกาซา (National Committee for the Administration of Gaza) เป็นองค์กรปกครองช่วงเปลี่ยนผ่าน 212

การปลดอาวุธจะดำเนินเป็นระยะ ไม่ใช่การส่งมอบทันทีในคราวเดียว นอกจากนี้ แผนยังเชื่อมโยงความคืบหน้าในการปลดประจำการอาวุธกับมาตรการตอบแทนจากอิสราเอล ซึ่งรวมถึงการถอนกำลังออกจากกาซา โดยคณะกรรมการที่ประกอบด้วยประเทศผู้ไกล่เกลี่ยจะตรวจสอบและรับรองแต่ละขั้นก่อนเดินหน้าสู่ระยะถัดไป 2111415

ด้วยเหตุนี้ มลาเดนอฟจึงเตือนว่า กาซา “ไม่สามารถถูกปลดอาวุธได้ภายในสองสัปดาห์” ความหมายของเขาคือ แผนดังกล่าวเป็นกระบวนการแบบค่อยเป็นค่อยไปที่ต้องอาศัยการตรวจสอบและการดำเนินการตอบแทนกัน ไม่ใช่การยอมจำนนฝ่ายเดียวภายในชั่วข้ามคืน 10

เหตุใดการดำเนินการจึงชะงัก

ทางตันหลักอยู่ที่ลำดับขั้นตอนและความไว้วางใจ แผนงานวางให้การปลดอาวุธและการถอนกำลังของอิสราเอลเกิดขึ้นเป็นระยะ ๆ ควบคู่กัน แต่อิสราเอลยืนยันว่าฮามาสต้องปลดอาวุธอย่างสมบูรณ์และรื้อโครงสร้างพื้นฐานทางทหารก่อน 5

โนอา เฟอร์แมน รองเอกอัครราชทูตอิสราเอลประจำสหประชาชาติ ระบุว่า “ต้องปลดอาวุธก่อน” พร้อมกล่าวหาว่าฮามาสกำลังฟื้นฟูขีดความสามารถทางทหารและละเมิดข้อตกลงหยุดยิง เธอย้ำว่าฮามาสควรถูกประเมินจากการกระทำจริง 5

ในอีกด้านหนึ่ง มลาเดนอฟเตือนว่าการโจมตีของอิสราเอลที่ยังดำเนินต่อไปกำลังทำให้กรอบข้อตกลงหยุดยิงตกอยู่ในความเสี่ยง เขายังวิจารณ์ข้อจำกัดที่กระทบต่อการนำสิ่งของช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมและวัสดุสำหรับที่พักพิงเข้าไปในกาซา โดยหลักฐานที่มีสนับสนุนความกังวลในภาพรวม แต่ยังไม่ยืนยันรายละเอียดทุกประการเกี่ยวกับการประชุม กำหนดเส้นตาย หรือคำอธิบายทางการเมืองตามที่ระบุไว้ในคำถามต้นฉบับ 6920

ดังนั้น การยอมรับของฮามาสจึงยังเป็นคำมั่นทางการเมือง ไม่ใช่การส่งมอบอาวุธในทางปฏิบัติ ช่วงเวลา 14 วันที่ตั้งใจให้คู่กรณีจัดทำกรอบเวลาเพื่อปลดอาวุธฮามาสเป็นระยะและถอนกำลังอิสราเอลยังไม่ได้เริ่มขึ้น 9

คำเตือนของมลาเดนอฟ หากข้อตกลงล่ม

มลาเดนอฟกล่าวว่า ความรุนแรงที่ดำเนินต่อไปอาจผลักกาซาเข้าสู่ “จุดที่ไม่อาจหวนกลับ” และอาจทำให้ไม่เหลือสิ่งใดให้สร้างขึ้นใหม่ หากแผนหยุดยิงล้มเหลว 617

เขายังเตือนคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติว่า กาซา “ไม่เหลือพื้นที่สำหรับหายนะอีกครั้งแล้ว” คำเตือนนี้สะท้อนว่า การหยุดชะงักของแผนไม่ได้เป็นเพียงวิกฤตทางการเมือง แต่เป็นภาวะฉุกเฉินด้านมนุษยธรรมด้วย เพราะหากการหยุดยิงไม่ทำงาน แผนฟื้นฟูและการจัดตั้งระบบปกครองก็ไม่อาจเดินหน้าต่อได้ 810

กองกำลังรักษาเสถียรภาพระหว่างประเทศ

แผนงานเสนอให้มีกองกำลังรักษาเสถียรภาพระหว่างประเทศเข้ามาช่วยกำกับดูแลการปลดประจำการอาวุธ กองกำลังนี้จะเข้าประจำการเมื่อสถานการณ์ภาคสนามสงบลงเพียงพอ ไม่ได้มีจุดประสงค์เพื่อใช้แทนข้อตกลงระหว่างอิสราเอลกับฮามาสในทันที 58

ไมค์ วอลซ์ เอกอัครราชทูตสหรัฐฯ ประจำสหประชาชาติ กล่าวต่อคณะมนตรีความมั่นคงว่า บุคลากรจากประเทศพันธมิตรมีกำหนดเดินทางมาเพื่อช่วยรักษาความสงบ แม้การส่งกำลังจะล่าช้ากว่าที่วอชิงตันต้องการ โดยเขากล่าวว่า ยูกันดา โมร็อกโก และคาซัคสถานเสนอทหารหลายพันนายให้กับกองกำลังดังกล่าว ตามรายงานข่าวเกี่ยวกับคำกล่าวของเขา 23

อย่างไรก็ตาม กองกำลังนี้ยังไม่สามารถแก้ข้อพิพาทหลักได้ อิสราเอลยังย้ำว่าการปลดอาวุธต้องเกิดขึ้นก่อนการถอนกำลัง ขณะที่แผนงานยึดหลักการดำเนินการตอบแทนกันและตรวจสอบได้จากทั้งสองฝ่าย จนกว่าจะตกลงเรื่องลำดับขั้นตอนได้ บทบาทและการส่งกำลังของกองกำลังระหว่างประเทศก็ยังขึ้นอยู่กับเงื่อนไขที่ไม่เกิดขึ้นจริง 514

บทสรุป

สารของมลาเดนอฟมีทั้งความหวังอย่างระมัดระวังและคำเตือนอย่างตรงไปตรงมา การยอมรับแผนของฮามาสเมื่อวันที่ 30 กรกฎาคมเปิดช่องทางที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนสำหรับการปลดอาวุธและการถ่ายโอนอำนาจไปสู่การบริหารโดยพลเรือน แต่ยังไม่ได้ทำให้กระบวนการใดกระบวนการหนึ่งเสร็จสิ้น 16

การดำเนินการติดขัดเพราะคู่กรณียังเห็นต่างกันว่าอะไรควรเกิดขึ้นก่อน ทั้งสองฝ่ายยังไม่ได้ปฏิบัติตามคำมั่นของตนอย่างครบถ้วน และความรุนแรงที่ดำเนินต่อไปกำลังกัดกร่อนเงื่อนไขที่จำเป็นต่อการตรวจสอบกับการถอนกำลัง แผนงานยังอาจเป็นเส้นทางออกจากวิกฤต แต่คำเตือนของมลาเดนอฟชี้ว่า อนาคตของแผนขึ้นอยู่กับการเปลี่ยนคำมั่นทางการเมืองให้เป็นกระบวนการที่ตรวจสอบได้ ก่อนที่การหยุดยิงจะพังลง