อิหร่านชี้สหรัฐตั้งข้อเรียกร้อง ‘เกินจริง’ ฉุดการทูต ขณะปากีสถานเป็นตัวกลางเจรจา

การพูดคุยครั้งนี้เกิดขึ้นหลังจากการหยุดยิงเมื่อวันที่ 8 เมษายน ซึ่งช่วยหยุดการสู้รบชั่วคราว แต่ยังไม่ได้นำไปสู่ข้อตกลงถาวรระหว่างสองประเทศ

ปากีสถานกับบทบาทคนกลาง

ในช่วงวิกฤตนี้ ปากีสถานได้ก้าวขึ้นมาเป็นตัวกลางสำคัญของการเจรจาระหว่างอิหร่านและสหรัฐ

การหารือหลายรอบเกิดขึ้นในกรุงอิสลามาบัด รวมถึงการพบปะโดยตรงระหว่างตัวแทนของทั้งสองฝ่าย ซึ่งถือเป็นการเจรจาที่มีนัยสำคัญในความพยายามลดความตึงเครียด

นอกจากนี้ ผู้นำกองทัพปากีสถานยังได้เดินทางไปยังกรุงเตหะรานในช่วงการเจรจา การเคลื่อนไหวดังกล่าวถูกมองว่าเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามกดดันให้ทั้งสองฝ่ายรักษาช่องทางการพูดคุยและหลีกเลี่ยงการยกระดับความขัดแย้ง

เบื้องหลังการเจรจา มีรายงานว่าตัวกลางกำลังหารือข้อเสนอแบบ “เป็นขั้นตอน” เพื่อคลี่คลายสถานการณ์ ตัวอย่างหนึ่งคือ การเปิดช่องแคบฮอร์มุซให้กลับมาใช้งานตามปกติก่อน แล้วค่อยเจรจาประเด็นนิวเคลียร์ที่ซับซ้อนในระยะต่อไป

ช่องแคบฮอร์มุซ: จุดยุทธศาสตร์ของพลังงานโลก

ช่องแคบฮอร์มุซซึ่งตั้งอยู่ระหว่างอิหร่านกับโอมาน เป็นเส้นทางเดินเรือสำคัญที่เชื่อมอ่าวเปอร์เซียกับมหาสมุทรอินเดีย

โดยปกติแล้ว น้ำมันดิบและก๊าซธรรมชาติเหลวประมาณหนึ่งในห้าของโลกต้องผ่านเส้นทางนี้ ทำให้พื้นที่ดังกล่าวมีความสำคัญต่อเศรษฐกิจโลกอย่างยิ่ง

ความตึงเครียดที่ยังไม่คลี่คลายทำให้การเดินเรือและการขนส่งพลังงานผ่านช่องแคบยังไม่กลับสู่ภาวะปกติเต็มที่ ซึ่งเพิ่มแรงกดดันให้ทุกฝ่ายเร่งหาทางออกทางการทูต

ประเด็นนิวเคลียร์และเวทีระหว่างประเทศ

ประเด็นโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่านยังคงเป็นหัวใจของข้อพิพาท การหารือระหว่างอิหร่านกับสหรัฐเกี่ยวข้องกับกรอบกติกาสากล เช่น สนธิสัญญาไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์ (NPT) และมาตรการควบคุมต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับโครงการนิวเคลียร์ของเตหะราน

ข้อเสนอที่ถูกพูดถึงบางส่วนจึงพยายาม “แยก” ประเด็นความมั่นคงทางทะเลออกจากการเจรจานิวเคลียร์ เพื่อให้สามารถลดความตึงเครียดได้ก่อน แล้วค่อยจัดการประเด็นที่ยากกว่าในภายหลัง

ความเสี่ยงต่อเศรษฐกิจและเสถียรภาพโลก

แม้จะมีการไกล่เกลี่ย แต่รายงานข่าวยังระบุว่าสหรัฐอาจพิจารณาทางเลือกทางทหารเพิ่มเติม ซึ่งทำให้ความเสี่ยงต่อการปะทะกลับมาสูงขึ้นอีกครั้ง

หากสถานการณ์ยกระดับ ความขัดแย้งอาจส่งผลกระทบในวงกว้าง เช่น

• การหยุดชะงักของการขนส่งพลังงานผ่านช่องแคบฮอร์มุซ
• ความเสี่ยงต่อการขนส่งและประกันภัยทางทะเล
• ราคาน้ำมันโลกที่อาจผันผวนหรือพุ่งสูง

ด้วยเหตุนี้ ผลลัพธ์ของการเจรจาระหว่างอิหร่านกับสหรัฐจึงไม่ได้มีผลเฉพาะต่อสองประเทศเท่านั้น แต่ยังอาจกำหนดเสถียรภาพของภูมิภาคตะวันออกกลางและความมั่นคงด้านพลังงานของโลกในช่วงต่อไป