Liu Wei อดีตผู้นำ AI ของ Tencent: จีนกำลังตามหลัง LLM แต่ยังอาจชนะเกม AI ระยะยาว

นักวิจัยปัญญาประดิษฐ์ Liu Wei อดีตนักวิทยาศาสตร์ระดับ Distinguished Scientist ของ Tencent และหนึ่งในผู้นำด้านเทคนิคของทีมโมเดลขนาดใหญ่ Hunyuan ออกมาให้มุมมองอย่างตรงไปตรงมาว่า จีนกำลังตามหลังในการแข่งขันโมเดลภาษาใหญ่ (Large Language Models หรือ LLMs) ในระดับโลก แต่เขาย้ำว่านั่นไม่ได้หมายความว่าการแข่งขัน AI ทั้งหมดจบลงแล้ว

แกนสำคัญของมุมมองเขาคือ ความแตกต่างระหว่าง การวิ่งตามกระบวนทัศน์เทคโนโลยีที่มีอยู่ กับ การเป็นผู้สร้างกระบวนทัศน์ใหม่ของอุตสาหกรรม หากประเทศหรือบริษัทใดทำได้เพียงตามทันสิ่งที่ผู้นำทำไว้แล้ว ก็เสี่ยงถูกทิ้งห่างทันทีเมื่อแนวหน้าเปลี่ยนทิศทางอีกครั้ง

ทำไม Liu Wei จึงบอกว่าจีนกำลังแพ้ศึก LLM

Liu มองว่าปัญหาหลักไม่ได้อยู่ที่เทคนิคเพียงอย่างเดียว แต่เป็นเรื่อง กลยุทธ์ของระบบนิเวศ AI เขาระบุว่าการพัฒนา AI จำนวนมากในจีนมุ่งไปที่การ ทำโมเดลให้คล้ายกับระบบที่ประสบความสำเร็จในต่างประเทศ เช่นผู้ช่วยสนทนาแบบ ChatGPT

ปัญหาของแนวทางนี้คือ เมื่อคุณเป็นฝ่าย “ตาม” เทคโนโลยี แนวหน้าสามารถขยับไปสู่แนวคิดใหม่ได้ตลอดเวลา ทำให้ผู้ตามต้องเริ่มไล่ตามรอบใหม่อีกครั้ง

Liu อธิบายภาพนี้อย่างชัดเจนว่า ในยุค AI หากคุณเป็นผู้ตามทางเทคโนโลยี ก็มีความเสี่ยงที่ “พรมจะถูกดึงออกจากใต้เท้า” เมื่อแนวหน้าของอุตสาหกรรมเปลี่ยนทิศ

กล่าวอีกอย่างคือ ปัญหาไม่ใช่แค่โมเดลของจีนอาจตามหลังเวอร์ชันล่าสุดเท่านั้น แต่คือ ทิศทางของอุตสาหกรรมยังถูกกำหนดจากที่อื่น

“กระบวนทัศน์ใหม่ของ AI” หมายถึงอะไร

คำที่ Liu ใช้บ่อยในการสัมภาษณ์คือคำว่า “paradigm” หรือ กระบวนทัศน์ ซึ่งในมุมมองของเขาหมายถึง ความก้าวหน้าที่เปลี่ยนวิธีสร้าง ใช้งาน และทำธุรกิจกับ AI ไม่ใช่แค่การเพิ่มคะแนน benchmark ของโมเดล

ตัวอย่างของการเปลี่ยนกระบวนทัศน์ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา เช่น

• ChatGPT ที่เปลี่ยนโมเดลภาษาให้กลายเป็นผู้ช่วยสนทนาที่คนทั่วไปใช้งานได้จริง
• AI สำหรับเขียนโค้ด เช่น Claude Code ที่เปลี่ยนวิธีที่นักพัฒนาซอฟต์แวร์ทำงานกับเครื่องมือเขียนโปรแกรม

ความสำคัญของนวัตกรรมระดับนี้คือ มันไม่ได้เพียงทำให้โมเดลดีขึ้น แต่ เปลี่ยนพฤติกรรมผู้ใช้และ workflow ของอุตสาหกรรม จนสร้างศูนย์กลางใหม่ของตลาด

ดังนั้น สำหรับ Liu การแข่งขันไม่ได้อยู่ที่การสร้างแชตบอตที่เก่งขึ้นเล็กน้อย แต่คือ การสร้างนวัตกรรมที่จะกำหนดหมวดหมู่ใหม่ของ AI และทำให้ทั้งอุตสาหกรรมต้องปรับตัวตาม

เหตุผลที่เขาออกจากทีม Hunyuan ของ Tencent

Liu ทำงานกับ Tencent มานานกว่า 8 ปี และเป็นบุคคลสำคัญในการพัฒนา โมเดลพื้นฐาน Hunyuan ของบริษัท แต่ในช่วงปลายปี 2024 เขาตัดสินใจลาออกจากบริษัท

หลังจากนั้นเขาก่อตั้งสตาร์ตอัพด้าน AI ชื่อ Video Rebirth ซึ่งมุ่งเน้นการพัฒนาเทคโนโลยีสร้างวิดีโอด้วย AI และสิ่งที่เรียกว่า “world model”

เป้าหมายของบริษัทคือสร้างระบบที่สามารถสร้างวิดีโอคุณภาพสูง มีความสอดคล้องทางกายภาพ และควบคุมรายละเอียดได้ดี เพื่อนำไปใช้ในงานระดับมืออาชีพ เช่น

• โฆษณา
• อีคอมเมิร์ซ
• ภาพยนตร์
• แอนิเมชัน

บริษัทสามารถระดมทุนได้หลายสิบล้านดอลลาร์ในรอบแรก และตั้งใจพัฒนาแพลตฟอร์มที่เน้นผู้สร้างมืออาชีพมากกว่าตลาดเครื่องมือสำหรับผู้ใช้ทั่วไป

ทิศทางนี้สะท้อนว่าลิวเชื่อว่า AI แบบหลายโมดัล (multimodal) และโมเดลโลกสำหรับวิดีโอ อาจเป็นแนวหน้าถัดไปของเทคโนโลยี AI

จีนยังมีโอกาสชนะการแข่งขัน AI หรือไม่

แม้จะวิจารณ์ตำแหน่งของจีนในสนาม LLM ปัจจุบัน Liu ไม่ได้มองว่าการแข่งขัน AI จบลงแล้ว

เขาให้เหตุผลว่า ความก้าวหน้าของ AI มักเกิดเป็นคลื่นของกระบวนทัศน์ใหม่ และผู้นำสามารถเปลี่ยนมือได้เมื่อเกิดนวัตกรรมครั้งใหญ่ครั้งถัดไป

ดังนั้นคำถามเชิงกลยุทธ์จริง ๆ ไม่ใช่

• ใครมีแชตบอตที่ดีที่สุดในวันนี้

แต่คือ

• ใครจะเป็นคนสร้าง วิธีใหม่ที่มนุษย์ใช้ AI ในอนาคต

หากจีนสามารถเป็นผู้สร้างกระบวนทัศน์ใหม่ ไม่ว่าจะในด้าน agent อัตโนมัติ ระบบมัลติโหมด หรือ world model ก็อาจเปลี่ยนภูมิทัศน์การแข่งขันและไม่ต้องวิ่งตามผู้นำเดิมอีกต่อไป

ในมุมมองของ Liu การพ่ายแพ้ในช่วง ยุค LLM ปัจจุบัน ไม่ได้หมายความว่าจะพ่ายแพ้ในการแข่งขัน AI ระยะยาว สิ่งที่สำคัญจริง ๆ คือ ใครจะเป็นผู้กำหนดการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ครั้งต่อไปของอุตสาหกรรม

ภาพใหญ่ของการแข่งขัน AI โลก

ความคิดเห็นของ Liu สะท้อนการถกเถียงที่กำลังเกิดขึ้นในวงการ AI ทั่วโลก นักวิเคราะห์บางส่วนมองว่าสหรัฐยังคงมีความได้เปรียบด้านโมเดลขั้นแนวหน้าและโครงสร้างพื้นฐาน ขณะที่จีนกำลังเร่งสร้างระบบนิเวศโมเดลของตัวเองและขยายการใช้งานอย่างรวดเร็ว

คำเตือนของเขาจึงสะท้อนความจริงอย่างหนึ่งในโลกเทคโนโลยี: การไล่ตามปัจจุบันอาจไม่สำคัญเท่าการเป็นผู้สร้างอนาคต