ECB เตือนหุ้น AI เสี่ยงปรับฐาน: ครัวเรือนยูโรโซนมีความเสี่ยงต่อหุ้นเทคสหรัฐฯ ราว 4.4 แสนล้านยูโร

ความตื่นตัวต่อปัญญาประดิษฐ์หรือ AI ช่วยดันหุ้นเทคโนโลยีสหรัฐฯ เพียงไม่กี่บริษัทขึ้นสู่ระดับมูลค่าที่สูงเป็นพิเศษ แต่สารหลักจากธนาคารกลางยุโรป (ECB) คือเรื่อง ความเปราะบางของตลาด ไม่ใช่การระบุวันเวลาที่ตลาดจะพัง

เมื่อผลตอบแทน การประเมินมูลค่า และการลงทุนกระจุกอยู่ในหุ้นกลุ่มเล็ก ๆ การทบทวนคาดการณ์กำไรในอนาคต หรือต้นทุนทางการเงินที่เปลี่ยนไป อาจทำให้ราคาปรับลงอย่างรวดเร็วได้ ECB จึงมองว่าการปรับฐานมีโอกาสเกิดขึ้นในระยะหนึ่ง แม้ไม่ได้หมายความว่าตลาดกำลังจะทรุดตัวทันที 13

ECB กังวลเรื่องอะไร

บอริส วุยชิช รองประธาน ECB กล่าวว่าอัตราส่วนราคาต่อกำไร (P/E) และ P/E คาดการณ์ล่วงหน้าอยู่ในระดับที่ไม่พบเห็นมานาน เขาย้ำว่ามูลค่าเหล่านี้อาจพิสูจน์ได้ในท้ายที่สุดว่าสมเหตุสมผล หรืออาจไม่เป็นเช่นนั้น จึงทำให้หุ้นที่ได้แรงหนุนจาก AI เสี่ยงต่อการปรับฐาน 6

รายงานเสถียรภาพการเงินของ ECB ให้ภาพไปในทิศทางเดียวกัน โดยระบุว่ามูลค่าที่ยังสูงต่อเนื่องและการรับความเสี่ยงที่กระจุกตัว ทำให้ตลาดการเงินอ่อนไหวต่อการปรับตัวลงอย่างรุนแรง 3

ประเด็นนี้ไม่ได้หมายความว่า AI ไม่มีคุณค่าทางเศรษฐกิจ แต่ราคาหุ้นในปัจจุบันได้สะท้อนความคาดหวังเชิงบวกอย่างมากต่อกำไรในอนาคตแล้ว หากผลประกอบการ การนำ AI ไปใช้งาน ผลตอบแทนจากการลงทุน หรือแนวโน้มดอกเบี้ย ออกมาต่ำกว่าที่ตลาดหวัง ราคาหุ้นก็อาจถูกประเมินใหม่

หุ้นกลุ่มใดอยู่ในจุดเสี่ยง และยุโรปถือครองมากแค่ไหน

การวิเคราะห์ของ ECB มุ่งไปที่กลุ่ม Magnificent Seven ได้แก่ Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, Nvidia และ Tesla หุ้นเหล่านี้มีน้ำหนักสูงในดัชนีหุ้นโลกที่นักลงทุนถือครองกันแพร่หลาย จึงทำให้ความเสี่ยงไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะผู้ที่ตั้งใจซื้อหุ้นรายตัว 1

ครัวเรือนในยูโรโซนมีความเสี่ยงต่อหุ้นเทคโนโลยีสหรัฐฯ ราว 4.4 แสนล้านยูโร โดยส่วนใหญ่ถือครองผ่านกองทุนรวม ETF และผลิตภัณฑ์ที่ติดตามดัชนี มากกว่าถือหุ้นโดยตรง 1

โครงสร้างนี้มีความสำคัญ เพราะหากหุ้นสหรัฐฯ ขนาดใหญ่เพียงไม่กี่ตัวปรับลง ก็อาจกระทบพอร์ตที่ดูเหมือนกระจายการลงทุน ความมั่งคั่งของครัวเรือน และตลาดการเงินยุโรปได้พร้อมกัน ECB ชี้ถึงทั้งการถือครองหุ้นกลุ่มนี้โดยตรง และภาวะความคึกคักเกินพอดีในตลาดหุ้นยูโรโซนเอง ว่าเป็นช่องทางที่แรงปรับฐานอาจส่งผลต่อภูมิภาค 1

เทียบยุคดอตคอม ไม่ได้แปลว่าประวัติศาสตร์จะซ้ำรอย

นักเศรษฐศาสตร์ ECB ระบุว่า การพุ่งขึ้นของหุ้นเทคโนโลยีจากกระแส AI ทำให้มูลค่ากลับไปใกล้ระดับที่เคยเห็นในยุคดอตคอม การเปรียบเทียบนี้ไม่ได้บอกว่าบริษัทเทครายใหญ่ในปัจจุบันเหมือนธุรกิจอินเทอร์เน็ตที่ขาดทุนจำนวนมากในปี 2543 1

บทเรียนที่ ECB ต้องการชี้คือ เส้นทางของการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีครั้งใหญ่มักมีความคาดหวังระยะแรก การลงทุนมหาศาล การนำไปใช้ที่ไม่เท่ากัน และช่วงห่างระหว่างผลตอบแทนที่คาดหวังกับผลตอบแทนที่เกิดขึ้นจริง พลวัตเช่นนี้อาจนำไปสู่การปรับฐานของมูลค่า ไม่ว่าราคาปัจจุบันจะมาจากความเชื่ออย่างมีเหตุผลต่อเทคโนโลยีที่เปลี่ยนโลกได้จริง หรือจากความคึกคักเกินเหตุของนักลงทุน 1

“มีโอกาสเกิด” ไม่เท่ากับ “กำลังจะเกิดทันที”

คำว่า “มีโอกาส” ไม่ได้หมายถึง “ใกล้จะเกิด” ECB ไม่ได้กำหนดวัน หรือชี้ชนวนเฉพาะเจาะจงว่าจะทำให้เกิดแรงขาย หุ้นอาจรักษาระดับราคาสูงไว้ได้อีกระยะ หากบริษัทต่าง ๆ ยังรายงานกำไรแข็งแกร่งและความต้องการสินค้า-บริการเกี่ยวกับ AI เดินหน้าต่อ

แต่เมื่อมูลค่าสูงมาก พื้นที่รองรับความผิดหวังก็น้อยลง ปัจจัยที่อาจจุดชนวนการปรับฐาน ได้แก่ กำไรต่ำกว่าคาด หลักฐานว่าการลงทุน AI ใช้เวลานานกว่าจะเปลี่ยนเป็นกำไร การเปลี่ยนแปลงในคาดการณ์อัตราดอกเบี้ย หรือภาวะที่นักลงทุนลดการรับความเสี่ยงในวงกว้าง ประเด็นของ ECB คือ การปรับตัวของตลาดเป็นส่วนหนึ่งที่เป็นไปได้ของวัฏจักรเทคโนโลยี ไม่ใช่คำยืนยันว่าจะเกิดการพังทลายตามตารางเวลา 16

เหตุใดบริบทนโยบายทำให้ความเสี่ยงมีน้ำหนักมากขึ้น

การปรับฐานของหุ้นเทคโนโลยีจะเกิดขึ้นท่ามกลางระบบการเงินที่มีความเสี่ยงอื่นอยู่แล้ว ECB ระบุว่า ความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ที่ยืดเยื้อ และความกังวลเรื่องความยั่งยืนของฐานะการคลังภาครัฐ อาจบั่นทอนความเชื่อมั่น กระตุ้นแรงเทขายฉับพลัน และเปิดเผยจุดเปราะบางของพันธบัตรรัฐบาล 25

ต้นทุนการเงินที่สูงขึ้นยังเพิ่มภาระชำระหนี้ของครัวเรือน ธุรกิจ และรัฐบาล เมื่อเดือนกันยายน 2569 ECB ปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยหลัก 25 จุดพื้นฐาน พร้อมระบุว่าเงินเฟ้อมีแนวโน้มสูงกว่าเป้าหมายไปอีกระยะ จึงสะท้อนว่าเมื่อเกิดความตึงเครียดในตลาด นโยบายการเงินอาจไม่สามารถตอบสนองด้วยการลดดอกเบี้ยอย่างรวดเร็วได้เพียงลำพัง 18

ด้านการคลัง แต่ละประเทศในยูโรโซนมีขีดความสามารถไม่เท่ากัน ECB เตือนว่าการขาดดุลและหนี้สาธารณะที่สูงต่อเนื่องจำกัดพื้นที่ทางการคลังของหลายประเทศ ขณะที่ประเทศที่มีหนี้สาธารณะสูงอาจเผชิญผลกระทบขยายตัวมากกว่าเมื่อเกิดแรงกระแทกทางภูมิรัฐศาสตร์หรือการเงิน 1726

ประเด็นที่นักลงทุนควรจับตา

คำเตือนของ ECB ควรถูกอ่านในฐานะสัญญาณเตือนเรื่อง ความเสี่ยงจากการกระจุกตัว หุ้นสหรัฐฯ ที่เชื่อมโยงกับ AI เพียงกลุ่มเล็กมีความสำคัญต่อพอร์ตลงทุนทั่วโลกมากขึ้น และครัวเรือนในยูโรโซนมีความเสี่ยงผ่านกองทุนและผลิตภัณฑ์ติดตามดัชนีในระดับมีนัยสำคัญ 1

สิ่งนี้ยังไม่อาจตัดสินได้ว่ามูลค่าหุ้นในวันนี้สมเหตุสมผลหรือไม่ในระยะยาว แต่สะท้อนว่าศักยภาพของ AI ในอนาคตควรถูกแยกออกจากความเสี่ยงระยะสั้นของสินทรัพย์ราคาแพง ซึ่งอาจร่วงแรงได้เมื่อความคาดหวังเปลี่ยนไป สำหรับ ECB การรวมกันของมูลค่าที่ตึงตัว การลงทุนที่กระจุกตัว ความไม่แน่นอนทางภูมิรัฐศาสตร์ และข้อจำกัดด้านนโยบาย ทำให้การปรับฐานดังกล่าวมีนัยสำคัญต่อยุโรปมากขึ้น 1325