Petr Pavel ชี้ NATO ต้องแข็งกร้าวขึ้นต่อรัสเซีย

ประธานาธิบดีสาธารณรัฐเช็ก Petr Pavel ออกมาเรียกร้องให้ NATO ใช้ท่าทีแข็งกร้าวมากขึ้นต่อรัสเซีย โดยระบุว่าพันธมิตรทางทหารควร “แสดงเขี้ยวเล็บ” เมื่อเผชิญกับการทดสอบหรือการยั่วยุจากมอสโกบริเวณแนวป้องกันด้านตะวันออกของ NATO

คำกล่าวของเขาถูกจับตามองอย่างมาก เพราะเกิดขึ้นในช่วงที่สถานการณ์ความมั่นคงในยุโรปตะวันออกกำลังตึงเครียด ทั้งเหตุโดรนล้ำเข้าน่านฟ้าของประเทศสมาชิก NATO และการซ้อมรบนิวเคลียร์ครั้งใหญ่ของรัสเซียร่วมกับเบลารุส

Pavel เสนอให้ NATO ตอบโต้เด็ดขาด

Pavel ซึ่งเคยเป็นทั้งนายพลกองทัพเช็กและอดีตประธานคณะกรรมาธิการทหารของ NATO กล่าวว่าพันธมิตรควรพิจารณามาตรการตอบโต้ที่ “เด็ดขาด และอาจเป็นแบบไม่สมมาตร” หากรัสเซียยังคงทดสอบขอบเขตของ NATO ต่อไป

ตัวอย่างมาตรการที่เขาเสนอ ได้แก่

• ยิงเครื่องบินหรือโดรนที่ละเมิดน่านฟ้า NATO หากเหตุการณ์เกิดขึ้นซ้ำ
• ตัดธนาคารรัสเซียออกจากระบบการเงินโลก เพื่อเพิ่มแรงกดดันทางเศรษฐกิจ
• โจมตีหรือปิดโครงสร้างพื้นฐานอินเทอร์เน็ตของรัสเซีย เป็นมาตรการตอบโต้ทางไซเบอร์

รายงานบางแหล่งยังกล่าวถึงการรบกวนระบบดาวเทียมของรัสเซียด้วย แต่ข้อมูลส่วนนี้ปรากฏไม่สม่ำเสมอในหลายแหล่ง จึงควรพิจารณาด้วยความระมัดระวัง

แนวคิดหลักของ Pavel คือเรื่อง การยับยั้ง (deterrence) เขามองว่าการตอบสนองที่อ่อนเกินไปหรือมีเพียงการประท้วงทางการทูต อาจทำให้รัสเซียกล้าทดลองหรือยั่วยุเพิ่มขึ้น

ทำไมประเด็นนี้จึงร้อนแรงขึ้น

คำกล่าวของผู้นำเช็กเกิดขึ้นท่ามกลางเหตุการณ์หลายอย่างที่สะท้อนความเปราะบางของแนวป้องกัน NATO ทางตะวันออก

โดรนล้ำเข้าน่านฟ้าในภูมิภาคบอลติก

ประเทศสมาชิก NATO ในภูมิภาคบอลติก เช่น ลัตเวียและลิทัวเนีย รายงานเหตุโดรนบินเข้าสู่น่านฟ้าของตนหลายครั้ง

ในเหตุการณ์หนึ่ง ลัตเวียตรวจพบโดรนในน่านฟ้าและต้องสั่งให้เครื่องบินรบ NATO ขึ้นสกัด ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของเหตุการณ์ด้านความมั่นคงที่เกิดบ่อยขึ้นในภูมิภาคนี้

เหตุเหล่านี้บางส่วนเกี่ยวข้องกับปฏิบัติการโดรนระยะไกลของยูเครนต่อเป้าหมายในรัสเซีย ซึ่งบางลำอาจหลงทิศหรือถูกเบี่ยงเส้นทางจนเข้าสู่น่านฟ้าของประเทศสมาชิก NATO

การซ้อมรบนิวเคลียร์รัสเซีย‑เบลารุส

ในเวลาเดียวกัน รัสเซียและเบลารุสได้จัด การซ้อมรบด้านนิวเคลียร์ร่วมกันขนาดใหญ่ ซึ่งมีการฝึกเตรียมและการใช้งานกำลังนิวเคลียร์

การฝึกดังกล่าวเกี่ยวข้องกับกำลังพลหลายหมื่นนายและระบบอาวุธที่สามารถติดตั้งหัวรบนิวเคลียร์ได้ ทำให้หลายฝ่ายมองว่าเป็นการส่งสัญญาณทางยุทธศาสตร์ไปยัง NATO

โฆษกเครมลินยังยอมรับว่าการซ้อมรบเช่นนี้ถือเป็น “สัญญาณ” ถึง NATO และยุโรป เกี่ยวกับความพร้อมทางทหารของรัสเซีย

ปัญหายุทธศาสตร์ที่ NATO กำลังเผชิญ

Pavel เตือนว่ารัสเซียมีรูปแบบพฤติกรรมที่ เข้าใกล้เส้นแดงของ NATO แต่ไม่ข้ามเส้น ที่จะทำให้ต้องใช้มาตรา 5 ของสนธิสัญญา NATO ซึ่งระบุว่าการโจมตีสมาชิกหนึ่งประเทศถือเป็นการโจมตีต่อทั้งพันธมิตร

ตัวอย่างเหตุการณ์ที่มักถูกพูดถึง ได้แก่

• เครื่องบินทหารบินเข้าใกล้เรือหรือเขตน่านฟ้าของ NATO
• โดรนล้ำเข้าน่านฟ้าหรือเหตุการณ์ด้านอากาศยาน
• การโจมตีไซเบอร์และการก่อกวนโครงสร้างพื้นฐาน

เนื่องจากเหตุการณ์เหล่านี้ยังไม่ถึงระดับการโจมตีโดยตรง NATO จึงมักตอบสนองด้วย การสกัดกั้น การเตือน หรือการประท้วงทางการทูต มากกว่าการตอบโต้โดยตรง

Pavel เห็นว่าหากปล่อยให้รูปแบบนี้ดำเนินต่อไป อาจทำให้แรงกดดันระดับต่ำต่อประเทศสมาชิกกลายเป็นเรื่องปกติ

ยังไม่ใช่นโยบายของ NATO

อย่างไรก็ตาม ข้อเสนอของ Pavel ไม่ได้เป็นนโยบายอย่างเป็นทางการของ NATO แต่เป็นมุมมองส่วนตัวของผู้นำยุโรปคนหนึ่งต่อวิธีเสริมการยับยั้ง

ภายในยุโรปและพันธมิตร NATO ยังมีความเห็นแตกต่างกันอย่างมาก

• บางฝ่ายเชื่อว่าการตอบโต้ที่แข็งกร้าวจำเป็นต่อการป้องกันไม่ให้รัสเซียทดสอบขีดจำกัดมากขึ้น
• ขณะที่อีกฝ่ายกังวลว่ามาตรการเชิงรุกอาจเพิ่มความเสี่ยงของการเผชิญหน้าระหว่าง NATO กับรัสเซียโดยตรง

ภาพใหญ่ของความตึงเครียดในยุโรป

คำกล่าวของประธานาธิบดีเช็กสะท้อนคำถามสำคัญที่ NATO กำลังเผชิญในยุคสงครามยูเครน: จะยับยั้งการยั่วยุระดับต่ำอย่างต่อเนื่องได้อย่างไร โดยไม่ทำให้ความขัดแย้งลุกลามเป็นสงครามใหญ่

เมื่อเหตุการณ์ตามแนวชายแดน NATO ทางตะวันออกยังคงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่โดรนล้ำเขตไปจนถึงการซ้อมรบขนาดใหญ่ การถกเถียงว่าพันธมิตรควรเปลี่ยนจากการป้องกันเชิงรับไปสู่ การยับยั้งเชิงรุกมากขึ้น มีแนวโน้มจะทวีความเข้มข้นขึ้นต่อไป.