จีนชะลออนุมัติโรงงานแบตเตอรี่กักเก็บพลังงานใหม่: สัญญาณรับมือกำลังผลิตล้นตลาด

รายงานระบุว่า จีนระงับการอนุมัติโรงงานผลิตแบตเตอรี่สำหรับระบบกักเก็บพลังงานแห่งใหม่ในประเทศเป็นการชั่วคราว ขณะที่หน่วยงานกำลังตรวจสอบทั้งกำลังผลิตที่ดำเนินการอยู่และโครงการที่วางแผนไว้ ประเด็นสำคัญไม่ใช่อุปสงค์แบตเตอรี่เพื่อโครงข่ายไฟฟ้าหายไป แต่เป็นความกังวลว่าการลงทุนสร้างโรงงานและจำนวนผู้เล่นรายใหม่อาจเพิ่มเร็วกว่าที่ตลาดจะรองรับได้ จนนำไปสู่ภาวะอุปทานล้น การแข่งขันตัดราคา และผลตอบแทนที่อ่อนแอลง 14

การพักอนุมัติครอบคลุมอะไร

มาตรการที่มีรายงานนี้เกี่ยวข้องกับ โครงการผลิตแบตเตอรี่สำหรับการกักเก็บพลังงานแบบอยู่กับที่ โดยให้ความสำคัญเป็นพิเศษกับกำลังการผลิตเซลล์แบตเตอรี่ สำนักข่าว Reuters อ้างสื่อการเงินจีน Cailianshe ว่า การอนุมัติโรงงานใหม่ถูกระงับชั่วคราวระหว่างที่ทางการทบทวนกำลังผลิตทั้งที่มีอยู่และที่อยู่ในแผน 1

จากรายงานที่มีอยู่ การพักอนุมัติใช้กับโครงการที่ ยังไม่ได้เริ่มก่อสร้าง ส่วนโครงการที่เริ่มก่อสร้างแล้วมีรายงานว่ายังดำเนินต่อได้ 56

ความแตกต่างนี้มีนัยสำคัญ เพราะมาตรการดังกล่าวควรถูกมองว่าเป็นการชะลอกำลังการผลิตที่อยู่ในแผนจะเพิ่มขึ้น ไม่ใช่คำสั่งปิดโรงงานที่เปิดดำเนินการอยู่ หรือสั่งหยุดทุกโครงการที่ก่อสร้างไปแล้ว

สิ่งที่ยังไม่ชัดเจน

นโยบายนี้ถูกนำเสนอผ่านแหล่งข่าวในอุตสาหกรรมและสื่อจีน โดยข้อมูลที่มีไม่ได้รวมคำสั่งระดับชาติที่เผยแพร่ต่อสาธารณะ ซึ่งระบุฐานทางกฎหมาย ระยะเวลาบังคับใช้ หรือรายชื่อข้อยกเว้นของแต่ละโครงการอย่างครบถ้วน รายงานหนึ่งระบุโดยตรงว่ายังไม่มีการเผยแพร่กฤษฎีกาหรือหนังสือเวียน 21

ดังนั้น การระบุว่ามาตรการจะใช้กับการแปรรูปวัตถุดิบ โรงงานต่างประเทศ บริษัทใดบริษัทหนึ่ง หรือแบตเตอรี่ในกลุ่มอื่นอย่างไร จึงควรทำด้วยความระมัดระวังจนกว่าจะมีประกาศทางการ เส้นแบ่งที่ชัดเจนที่สุดตามรายงานคือ สถานะของโครงการแบตเตอรี่กักเก็บพลังงานในจีน: โครงการที่ยังไม่เริ่มก่อสร้างคือกลุ่มที่เผชิญการพักอนุมัติ 56

เหตุใดจีนจึงชะลอการอนุมัติ

เหตุผลที่รายงานระบุคือความกังวลเรื่อง กำลังการผลิตส่วนเกิน ในอุตสาหกรรมกักเก็บพลังงาน ก่อนหน้านี้ กระทรวงอุตสาหกรรมของจีนได้เรียกร้องให้ผู้ผลิตแบตเตอรี่ปรับโครงสร้างกำลังผลิต ลดความเสี่ยงจากกำลังผลิตล้น ควบคุมการแข่งขัน และเพิ่มการกำกับดูแลในตลาดแบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้าและแบตเตอรี่กักเก็บพลังงาน 4

ภาวะกำลังผลิตเกินไม่ได้แปลว่าอุปสงค์ต้องลดลง แบตเตอรี่กักเก็บพลังงานถูกใช้เพิ่มขึ้นเพื่อช่วยปรับสมดุลโครงข่ายไฟฟ้าและเป็นไฟฟ้าสำรอง โดย Reuters รายงานว่าอุปสงค์ดังกล่าวเพิ่มขึ้นมาก 1 การปฏิรูปตลาดไฟฟ้าของจีน รวมถึงความต้องการจากการขยายศูนย์ข้อมูล ช่วยหนุนความต้องการระบบกักเก็บพลังงานในช่วงปลายปี 2025 ต่อเนื่องถึงปี 2026 3334

ปัญหาจึงอยู่ที่ความเร็วของการขยายฝั่งอุปทาน หากโรงงานใหม่และโครงการในแผนเพิ่มขึ้นเร็วกว่าการติดตั้งแบตเตอรี่จริง ตลาดก็อาจเผชิญสต็อกส่วนเกิน อัตราใช้กำลังผลิตต่ำ และแรงกดดันให้ลดราคาได้ แม้ตลาดโดยรวมจะยังเติบโต

การแข่งขันดุเดือดและราคาที่ลดลงคือแกนของความกังวล

อุตสาหกรรมแบตเตอรี่จีนมีการแข่งขันสูง และคำเตือนของกระทรวงอุตสาหกรรมก็เชื่อมโยงการบริหารกำลังผลิตเข้ากับการจัดระเบียบการแข่งขันโดยตรง 4 ในตลาดระบบกักเก็บพลังงานแบบแบตเตอรี่ ผู้ประกอบการยังแข่งขันกันด้วยราคาที่ต่ำลง การให้บริการแบบครบวงจรที่กว้างขึ้น และการรับประกันที่ยาวนานขึ้น ตามบทวิเคราะห์ Reuters Breakingviews 29

ดังนั้น การชะลอโครงการที่ยังไม่เริ่มก่อสร้างจึงสอดคล้องกับเป้าหมายปรับสมดุลตลาด คือชะลอการเพิ่มอุปทานใหม่ ขณะที่ภาครัฐประเมินว่ามีกำลังผลิตอยู่แล้วเท่าไร และยังมีโครงการรอเกิดขึ้นอีกมากเพียงใด นี่ไม่จำเป็นต้องเป็นสัญญาณว่าจีนมองเทคโนโลยีกักเก็บพลังงานหรือการใช้พลังงานหมุนเวียนในเชิงลบ

เหตุใดผู้ผลิตโซลาร์จึงเกี่ยวข้อง

ความเสี่ยงอุปทานล้นยิ่งสูงขึ้นเมื่อบริษัทจำนวนมากขึ้นหันเข้าสู่ธุรกิจกักเก็บพลังงาน ผู้ผลิตแผงโซลาร์รายใหญ่ของจีนกำลังเพิ่มการส่งออกแบตเตอรี่ที่มีมาร์จิ้นสูงกว่า เนื่องจากยอดขายสินค้าโฟโตโวลตาอิกเติบโตช้าลง โดยหวังพึ่งอุปสงค์ทั่วโลกที่เพิ่มขึ้นสำหรับการกักเก็บพลังงานหมุนเวียน 19

ตัวอย่างเช่น Reuters รายงานว่า JinkoSolar วางแผนเพิ่มกำลังการผลิตแบตเตอรี่จาก 5 กิกะวัตต์ชั่วโมง (GWh) เป็น 13–14 GWh ภายในสิ้นปี 2026 19 การย้ายเข้าสู่ธุรกิจนี้มีเหตุผลทางการค้า เพราะระบบกักเก็บพลังงานอาจเป็นช่องทางเติบโตใหม่ในช่วงที่ผู้ผลิตโซลาร์เผชิญการติดตั้งในประเทศที่อ่อนลง การส่งออกชะลอ และราคาแผงต่ำ แต่ในอีกด้านหนึ่ง ก็หมายถึงกำลังผลิตที่วางแผนเพิ่มขึ้นในตลาดแบตเตอรี่ที่กำลังอยู่ภายใต้การจับตาของภาครัฐ

เข้ากับภาพใหญ่นโยบายอุตสาหกรรมจีนอย่างไร

มาตรการที่มีรายงานนี้สอดคล้องกับความพยายามในวงกว้างของจีนที่จะทำให้การขยายกำลังผลิตในอุตสาหกรรมพลังงานสะอาดมีความยั่งยืนมากขึ้น เมื่อเดือนมกราคม กระทรวงอุตสาหกรรมจีนได้ขอให้ผู้ผลิตแบตเตอรี่บริหารความเสี่ยงด้านกำลังผลิต และยกระดับระเบียบการแข่งขันทั้งในแบตเตอรี่ EV และแบตเตอรี่กักเก็บพลังงาน 4

แรงตึงเครียดหลักของตลาดสรุปได้ดังนี้

• แนวโน้มอุปสงค์ยังแข็งแกร่ง: โครงข่ายไฟฟ้าต้องการแบตเตอรี่เพื่อปรับสมดุลระบบและสำรองไฟ ขณะบริษัทจีนขยายการส่งมอบอุปกรณ์กักเก็บพลังงานสู่ตลาดโลก 133
• แต่อุปทานอาจพุ่งเกินได้: การลงทุนอย่างรวดเร็ว โรงงานในแผน และผู้เล่นรายใหม่ อาจสร้างภาวะล้นตลาดในระยะสั้นได้ แม้ตลาดกำลังเติบโต 14
• การตอบสนองของนโยบายเป็นแบบเจาะจง: การพักอนุมัติที่รายงานมุ่งไปยังโครงการผลิตใหม่ที่ยังไม่เริ่มก่อสร้าง ระหว่างทบทวนกำลังผลิต แทนที่จะหยุดการติดตั้งระบบกักเก็บพลังงานหรือหยุดโครงการที่กำลังก่อสร้าง 56

สำหรับผู้ผลิต ผู้พัฒนาโครงการ และนักลงทุน ประเด็นที่ควรติดตามคือจะมีประกาศทางการที่ชี้แจงระยะเวลาของการพักอนุมัติ และแนวทางปฏิบัติต่อโครงการแต่ละประเภทหรือไม่ จนกว่าจะมีความชัดเจนนั้น ข้อสรุปที่ระมัดระวังที่สุดคือ จีนมีรายงานว่ากำลังพยายามป้องกันไม่ให้แบตเตอรี่กักเก็บพลังงานเผชิญวงจรกำลังผลิตเกินและสงครามราคาที่สร้างแรงกดดันต่ออุตสาหกรรมเทคโนโลยีสะอาดอื่นมาแล้ว 14