Olga Tokarczuk ชี้แจงประเด็น AI หลังคำพูดในงานสัมมนากลายเป็นดราม่า

ประเด็นเกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในวงการวรรณกรรมกลายเป็นที่ถกเถียงอย่างรวดเร็ว หลังจาก Olga Tokarczuk นักเขียนเจ้าของรางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรม กล่าวถึงการทดลองใช้เครื่องมือโมเดลภาษาในระหว่างการทำงานเขียนนิยายเรื่องล่าสุดของเธอ

คำพูดดังกล่าวเกิดขึ้นระหว่างการร่วมเวทีในงาน Impact Congress ที่เมืองโปซนาน ประเทศโปแลนด์ แต่บางส่วนของผู้ฟังและรายงานข่าวตีความว่าเธอหมายถึงการให้ AI มีบทบาทในการเขียนนิยายจริง ๆ จนเกิดเสียงวิจารณ์ในโลกวรรณกรรมและบนโซเชียลมีเดียอย่างรวดเร็ว

ไม่นานหลังจากนั้น Tokarczuk ได้ออกมาอธิบายว่าเกิด ความเข้าใจผิดจากการตีความคำพูดในเวทีสนทนา

Tokarczuk พูดอะไรเกี่ยวกับ AI จริง ๆ

ในงานสัมมนา เธอเล่าว่าระหว่างพัฒนานิยายเล่มใหม่ เธอเคยทดลองใช้โมเดลภาษาแบบก้าวหน้าเพื่อช่วยวิเคราะห์ไอเดียหรือขยายแนวคิดบางอย่าง เช่น การโยนแนวคิดให้ระบบช่วยคิดต่อหรือเสนอความเป็นไปได้เพิ่มเติม

เนื่องจาก Tokarczuk เป็นหนึ่งในนักเขียนร่วมสมัยที่มีชื่อเสียงที่สุด และเป็นผู้ได้รับ รางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมปี 2018 การกล่าวถึง AI แม้เพียงเล็กน้อยก็ทำให้เกิดคำถามทันทีว่าเทคโนโลยีอาจกำลังเข้ามามีบทบาทในกระบวนการสร้างงานวรรณกรรมหรือไม่

บางเสียงวิจารณ์กังวลว่า หากนักเขียนระดับโลกดูเหมือนจะพึ่งพา AI ในการเขียน อาจทำให้แนวคิดเรื่อง “นิยายที่เขียนโดยเครื่อง” กลายเป็นเรื่องปกติ

แถลงการณ์วันที่ 19 พฤษภาคม: “ฉันเขียนคนเดียว”

เมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม Tokarczuk ออกแถลงการณ์ผ่านผู้จัดพิมพ์และโซเชียลมีเดียเพื่อชี้แจงข้อถกเถียงดังกล่าว

เธอย้ำว่าคำพูดในงานสาธารณะอาจถูกเข้าใจผิดได้ และระบุอย่างชัดเจนว่า

• เธอ ไม่ได้เขียนหนังสือเล่มใหม่ร่วมกับ AI หรือกับบุคคลอื่นใด
• ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา เธอ เขียนหนังสือด้วยตัวเองเพียงลำพัง

นักเขียนชาวโปแลนด์คนนี้อธิบายว่าเธอมอง AI เป็นเพียง เครื่องมือช่วยงาน คล้ายผู้ช่วยดิจิทัล เช่น

• ค้นหาข้อมูลเบื้องหลังอย่างรวดเร็ว
• จัดระเบียบข้อมูลสำหรับการค้นคว้า
• ตรวจสอบข้อเท็จจริงบางอย่าง

แต่ ไม่ได้ใช้ AI เพื่อสร้างเนื้อหาวรรณกรรมหรือเขียนข้อความของนิยาย

เส้นแบ่งสำคัญ: เครื่องมือช่วยงาน vs ผู้เขียนแทนมนุษย์

เหตุการณ์นี้ได้รับความสนใจมาก เพราะมันสะท้อนคำถามสำคัญที่วงการหนังสือทั่วโลกกำลังเผชิญอยู่

หลายคนในวงการเขียนใช้เครื่องมือดิจิทัลมานานแล้ว เช่น เสิร์ชเอนจิน ฐานข้อมูลออนไลน์ แอปจดโน้ต หรือเครื่องมือแปลภาษา โมเดลภาษา AI สามารถขยายบทบาทเหล่านี้ให้ช่วย ค้นคว้า ระดมไอเดีย หรือสรุปข้อมูล ได้รวดเร็วขึ้น

แต่เมื่อ AI ถูกใช้เพื่อ สร้างเนื้อหาข้อความจำนวนมาก ประเด็นที่ซับซ้อนก็เกิดขึ้นทันที เช่น

• ใครคือผู้เขียนตัวจริงของงาน
• ควรเปิดเผยต่อผู้อ่านหรือสำนักพิมพ์หรือไม่ว่า AI มีส่วนช่วย
• ลิขสิทธิ์ของข้อความที่สร้างโดย AI จะถือว่าเป็นของใคร

องค์กรนักเขียนอย่าง Authors Guild เตือนว่า AI ที่สามารถสร้างข้อความระดับหนังสือได้ อาจเป็นภัยต่ออาชีพนักเขียน หากถูกใช้แทนที่การประพันธ์ของมนุษย์ แม้ว่าจะยอมรับว่านักเขียนจำนวนมากใช้ AI เพื่อช่วยค้นคว้าหรือระดมความคิดก็ตาม

ทำไมประเด็นนี้จึงร้อนแรง

ชื่อเสียงของ Tokarczuk เองทำให้ประเด็นนี้ถูกจับตามองเป็นพิเศษ ผลงานอย่าง Flights และ The Books of Jacob มีชื่อเสียงด้านเสียงเล่าเรื่องเฉพาะตัวและโครงสร้างซับซ้อน ซึ่งผู้อ่านมักเชื่อมโยงอย่างแนบแน่นกับความคิดสร้างสรรค์ของมนุษย์

ดังนั้น เพียงคำพูดที่คลุมเครือเกี่ยวกับ AI ก็เพียงพอที่จะทำให้เกิดความกังวลว่า นักเขียนระดับแนวหน้าของโลกอาจกำลังข้ามเส้นจาก

• การใช้ AI เป็นเครื่องมือช่วยงาน

ไปสู่

• การใช้ AI เป็นผู้เขียนเงา (ghostwriter)

คำชี้แจงของเธอจึงมีเป้าหมายชัดเจน: ในกระบวนการสร้างนิยายของเธอ บทบาทของ AI มีเพียงช่วยค้นข้อมูลหรือทดลองไอเดียเท่านั้น ส่วนการเล่าเรื่อง น้ำเสียง และข้อความสุดท้ายยังเป็นงานของมนุษย์เต็มรูปแบบ

สัญญาณของการถกเถียงที่ใหญ่กว่า

กรณีนี้สะท้อนว่าการพูดถึง AI ในวงการวัฒนธรรมสามารถกลายเป็นประเด็นใหญ่ได้อย่างรวดเร็ว สำหรับบางคน AI เป็นเพียงเครื่องมือใหม่ในกระบวนการทำงาน ขณะที่สำหรับอีกหลายคน มันอาจเปลี่ยนวิธีที่วรรณกรรมถูกสร้างและนิยามความเป็น “ผู้เขียน” ในอนาคต

สำหรับ Tokarczuk เธอวางเส้นแบ่งไว้ชัดเจน: AI อาจช่วยคิดหรือช่วยค้นคว้าได้ แต่ เรื่องเล่าและคำสุดท้ายของนิยายยังคงเป็นของเธอเอง