เจาะลึก Hegota: แผน Ethereum กำจัดการพึ่งพารีเลย์ และทำให้ความเป็นส่วนตัวกลายเป็นคุณสมบัติพื้นฐาน

Vitalik Buterin ได้ออกมาเตือนว่า Smart Contract Wallet และโปรโตคอลความเป็นส่วนตัวของ Ethereum ได้พัฒนาไปสู่การพึ่งพา 'ตัวกลางรีเลย์' หรือผู้ส่งต่อธุรกรรมที่เป็นบุคคลที่สาม ซึ่งเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่สำคัญ การพึ่งพารีเลย์นี้หมายความว่าธุรกรรมจำนวนมากไม่สามารถเข้าถึงบล็อกเชนได้เลย หากไม่มีบริการรีเลย์เป็นผู้ส่งต่อให้ ซึ่งสร้างจุดรวมศูนย์ที่อันตรายอย่างแนบเนียน นำมาซึ่งความเสี่ยงด้านการเซ็นเซอร์และความน่าเชื่อถือ ณ จุดที่ Ethereum ควรจะทำงานแบบไร้ความเชื่อใจ (Trustless) อย่างแท้จริง ปัญหานี้ยิ่งทวีความรุนแรงในกลุ่มโปรโตคอลความเป็นส่วนตัว เนื่องจากข้อมูลธุรกรรมถูกปกปิด ทำให้ไม่สามารถแพร่สัญญาณเข้าสู่ Mempool สาธารณะได้ง่ายๆ พวกมันจึงต้องพึ่งพารีเลย์เพื่อเชื่อมต่อช่องว่างดังกล่าว และรีเลย์เหล่านั้นก็กลายเป็นจุดคอขวดที่ถูกควบคุมได้

Buterin ได้ตอกย้ำคำวิจารณ์นี้ให้หนักแน่นขึ้นในเดือนพฤศจิกายน 2025 เมื่อเขาลงนามใน 'แถลงการณ์ไร้ความเชื่อใจ' (Trustless Manifesto) ซึ่งร่วมร่างโดย Marissa Posner และ Yoav Weiss แถลงการณ์ดังกล่าวประณามกระแส 'การรวมศูนย์เพื่อความสะดวก' ที่กำลังเติบโตผ่านผู้ให้บริการรีเลย์ และยืนกรานว่าความสำเร็จของ Ethereum ควรวัดกันที่ 'การลดความเชื่อใจต่อธุรกรรม' ไม่ใช่ 'จำนวนธุรกรรมต่อวินาที' ต่อมาในช่วงต้นปี 2026 Buterin ได้ประกาศบนแพลตฟอร์ม X ว่า Ethereum ได้ 'ถอยหลังลงอย่างมาก' ในด้านความเป็นอธิปไตยในตนเอง (Self-Sovereignty) และความไร้ความเชื่อใจตลอดสิบปีที่ผ่านมา โดยชี้ให้เห็นว่าผู้ให้บริการ RPC แบบรวมศูนย์อย่าง Infura และ Alchemy เป็นผู้ประมวลผลคำขอจากกระเป๋าเงินส่วนใหญ่ในปัจจุบัน

การพึ่งพาตัวกลางที่เพิ่มขึ้นนี้คือสิ่งที่ฮาร์ดฟอร์ก Hegota ซึ่งมีแผนเปิดตัวในช่วงครึ่งหลังของปี 2026 ถูกออกแบบมาเพื่อแก้ไขอย่างถึงรากถึงโคน

FOCIL (EIP-7805): ป้องกันการเซ็นเซอร์ในระดับ Consensus Layer

FOCIL หรือ Fork-Choice Enforced Inclusion Lists คือหัวหอกหลักในระดับ Consensus Layer สำหรับการอัปเกรด Hegota โดยกลไกนี้บังคับว่าธุรกรรมที่ถูกต้องทั้งหมดที่อยู่ใน Inclusion List จะต้องถูกบรรจุลงในบล็อก เพื่อป้องกันไม่ให้ผู้ตรวจสอบ (Validator) หรือผู้สร้างบล็อก (Builder) รายใดรายหนึ่งเซ็นเซอร์ธุรกรรมที่เฉพาะเจาะจง ในแต่ละ Slot จะมีการสุ่มเลือกผู้เข้าร่วมสูงสุด 17 ราย ซึ่งแต่ละรายสามารถส่ง Inclusion List ของตัวเองได้ หากธุรกรรมที่ถูกต้องปรากฏอยู่ใน Inclusion List อย่างน้อยหนึ่งรายการ ผู้สร้างบล็อกจะต้องบรรจุมันลงในบล็อก บล็อกใดที่เพิกเฉยต่อ Inclusion List ที่ถูกต้องจะถูกปฏิเสธโดยกฎ Fork-Choice ซึ่งทำให้แทบจะเป็นไปไม่ได้เลยที่ผู้มีส่วนร่วมเพียงรายเดียวจะสามารถปิดกั้นธุรกรรมได้ นี่คือมาตรการตอบโต้โดยตรงต่อสถานการณ์ที่การแยกผู้สร้างบล็อกและผู้ตรวจสอบ (Builder-Validator Separation) ได้ทำให้การสร้างบล็อกกระจุกตัวอยู่ในรีเลย์เพียงไม่กี่รายที่อาจถูกกดดันให้กรองธุรกรรมได้

EIP-8141: Smart Accounts ในฐานะผู้มีส่วนร่วมเต็มตัวของเครือข่าย

EIP-8141 ทำให้ Smart Contract Wallet หรือที่มักเรียกว่า Smart Accounts กลายเป็นผู้มีส่วนร่วมชั้นหนึ่ง (First-Class Participants) ในเครือข่ายอย่างเต็มตัว โดยทำให้พวกมันสามารถส่งธุรกรรมได้โดยตรงโดยไม่ต้องพึ่งพาตัวกลางรีเลย์ ข้อเสนอนี้ต่อยอดมาจากรากฐาน Account Abstraction ของ EIP-7701 และขยายขีดความสามารถเหล่านั้นเพื่อให้การดำเนินการของ Smart Wallet สามารถถูกรวมไว้ใน Mempool สาธารณะได้ เมื่อทำงานร่วมกับ FOCIL ธุรกรรมจาก Smart Wallet จะสามารถเข้าถึงบล็อกได้โดยผ่านการรับจากหนึ่งใน 17 ผู้ถูกรวมที่ถูกสุ่มเลือก และจากนั้นก็จะถูกบังคับใช้ผ่านการรับประกันการรวมของ FOCIL Buterin ได้ระบุว่าผลลัพธ์สุทธิคือ 'ธุรกรรมจาก Smart Wallet จะสามารถเข้าสู่ Mempool สาธารณะและถูก FOCIL รับไปดำเนินการได้อย่างเท่าเทียมกับธุรกรรมปกติ'

EIP-7701: การันตีการทำงานของโปรโตคอลความเป็นส่วนตัวโดยไม่ต้องมีรีเลย์

EIP-7701 คือการปรับปรุง Account Abstraction ที่ถูกออกแบบมาโดยเฉพาะเพื่อให้โปรโตคอลความเป็นส่วนตัวสามารถทำงานได้เองโดยธรรมชาติ โดยไม่ต้องอาศัยรีเลย์ภายนอกหรือผู้แพร่สัญญาณสาธารณะ ข้อเสนอนี้แบ่งธุรกรรมของ Ethereum ออกเป็นเฟสต่างๆ ซึ่งเปิดทางให้บุคคลที่สามเข้ามารับผิดชอบค่าธรรมเนียมในเฟสที่เหมาะสมโดยไม่จำเป็นต้องมีบริการรีเลย์เฉพาะกิจเพื่อรับและส่งต่อธุรกรรมส่วนตัวของผู้ใช้ สิ่งนี้ช่วยขจัดจุดเชิงโครงสร้างที่รีเลย์อาจใช้เซ็นเซอร์หรือแม้แต่เปิดเผยตัวตนของธุรกรรมได้ และยังช่วยให้การพัฒนาและบำรุงรักษาแอปพลิเคชันที่รักษาความเป็นส่วนตัวนั้นง่ายขึ้นอย่างมาก Buterin เคยเรียก EIP-7701 ว่าเป็นชิ้นส่วนสำคัญของแผนงานความเป็นส่วนตัวใน L1 ที่เรียบง่ายที่สุด

EIP-8182: การโอน ETH และ ERC-20 แบบส่วนตัวในระดับพื้นฐาน

ร่างข้อเสนอโดย Tom Lehman ผู้ร่วมก่อตั้ง Facet ในเดือนมีนาคม 2026 และเสนอให้รวมอยู่ใน Hegota นั้น EIP-8182 ได้ฝัง 'Shared Shielded Pool' หรือ แหล่งรวมธุรกรรมแบบปกปิดที่ใช้ร่วมกัน เข้าสู่เลเยอร์ฐานของ Ethereum โดยตรงผ่าน System Contract ที่นำไปใช้ในที่อยู่คงที่ การออกแบบนี้ใช้โครงสร้างแบบ UTXO โดยไม่มี Admin Key, Proxy, กลไกหยุดชั่วคราว หรือ Governance Token ใดๆ – การเปลี่ยนแปลงใดๆ จะเกิดขึ้นได้ผ่านฮาร์ดฟอร์กเท่านั้น ความถูกต้องของธุรกรรมจะถูกตรวจสอบโดยใช้ Zero-Knowledge Proofs แบบ Groth16 BN254 เป้าหมายคือการรวมความเป็นส่วนตัวไว้ภายใต้รูปแบบความเชื่อใจของ Ethereum เอง แทนที่จะบีบให้ผู้ใช้ต้องหันไปใช้โซลูชันในเลเยอร์แอปพลิเคชันที่กระจัดกระจายกันและมีชุดข้อมูลนิรนาม (Anonymity Set) ขนาดเล็ก เหล่ากระเป๋าเงินและแอปพลิเคชันจะใช้ Shared Shielded Pool เดียวกัน ทำให้สามารถโอนแบบส่วนตัวไปยัง Ethereum Address หรือชื่อ ENS ใดๆ ได้ โดยไม่ต้องใช้รูปแบบที่อยู่เฉพาะสำหรับความเป็นส่วนตัว

มองภาพรวมทั้งหมด

ปัญหาการพึ่งพารีเลย์ที่ Buterin ระบุไม่ใช่กรณีผิดปกติในทางทฤษฎี แต่มันเป็นผลลัพธ์จากการตัดสินใจที่ให้ความสำคัญกับความสะดวกและประสบการณ์ผู้ใช้ (UX) มากกว่าความไร้ความเชื่อใจ และการเติบโตเต็มที่ของระบบ Builder-Validator Separation ที่ทำให้การสร้างบล็อกกระจุกตัวอยู่ในบริการแบบรวมศูนย์ไม่กี่แห่ง Hegota จู่โจมปัญหานี้จากหลายมุมในเวลาเดียวกัน FOCIL รับประกันว่าธุรกรรมจะไม่สามารถถูกผู้เสนอบล็อกที่มีเจตนาร้ายปล่อยทิ้งไว้เงียบๆ ได้ EIP-8141 และ EIP-7701 ทำให้มั่นใจได้ว่า Smart Wallet และโปรโตคอลความเป็นส่วนตัวสามารถเข้าสู่ Mempool สาธารณะและกลไกการรวมของ FOCIL ได้โดยไม่ต้องถูกส่งผ่านบุคคลที่สามที่ต้องเชื่อใจ และ EIP-8182 ยกระดับไปอีกขั้นด้วยการทำให้การโอนแบบส่วนตัวเป็นคุณสมบัติในตัวของโปรโตคอล แทนที่จะเป็นสิ่งที่ต้องถูกเชื่อมต่อจากภายนอกผ่านมิดเดิลแวร์ที่ต้องพึ่งพารีเลย์ หากทุกอย่างเป็นไปตามแผนในฮาร์ดฟอร์ก Hegota ผลลัพธ์ที่ได้คือเลเยอร์ฐานที่ธุรกรรมจากบัญชีทุกประเภทได้รับการปฏิบัติอย่างเท่าเทียม การต้านทานการเซ็นเซอร์ถูกบังคับใช้ในเชิงโครงสร้าง และความเป็นส่วนตัวนั้นมีอยู่แต่แรกเริ่ม ไม่ใช่ทางเลือกเสริม