ทำไมญี่ปุ่นทุ่ม 11.7 ล้านล้านเยน พยุงค่าเงินไม่สำเร็จ เยนยังไหลกลับ 160

ช่องว่างอัตราดอกเบี้ยระหว่างสหรัฐฯ และญี่ปุ่นที่ไม่มีทีท่าว่าจะลดลง แนวทางที่ระมัดระวังของธนาคารกลางญี่ปุ่น (BOJ) ในการปรับนโยบายการเงินสู่ภาวะปกติ ทำให้อัตราผลตอบแทนของญี่ปุ่นยังคงต่ำกว่าของสหรัฐฯ อย่างมาก เมื่อเข้าสู่ปี 2026 เงินเยนยังคงซื้อขายใกล้ระดับต่ำสุดในรอบหลายทศวรรษที่กลางๆ 150 เยน เนื่องจากอัตราดอกเบี้ยของสหรัฐฯ ยังคงอยู่ในระดับสูง การทำ Carry Trade หรือการกู้ยืมเงินเยนราคาถูกเพื่อไปซื้อสกุลเงินดอลลาร์ที่ให้ผลตอบแทนสูงกว่า ยังคงเป็นกลยุทธ์ที่น่าสนใจ และนักวิเคราะห์ตั้งข้อสังเกตว่าการแทรกแซงเพียงฝ่ายเดียวไม่น่าจะสามารถย้อนกลับแรงกดดันการอ่อนค่าที่ขับเคลื่อนโดยส่วนต่างอัตราดอกเบี้ยได้

ความเปราะบางจากต้นทุนพลังงาน ญี่ปุ่นเป็นประเทศผู้นำเข้าพลังงานสุทธิรายใหญ่ ช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นจุดคอขวดสำหรับการขนส่งน้ำมันของโลกประมาณ 20% ต่อวัน ยังคงปิดอยู่ท่ามกลางความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน ทำให้ราคาน้ำมันดิบผันผวน ต้นทุนพลังงานที่สูงขึ้นทำให้ดุลการค้าของญี่ปุ่นอ่อนแอลง และเพิ่มความต้องการถือเงินดอลลาร์เพื่อชำระค่าสินค้านำเข้าอย่างมีโครงสร้าง ซึ่งเป็นพลวัตที่การแทรกแซงเพียงอย่างเดียวไม่สามารถทำให้เป็นกลางได้

ผลการยับยั้งที่ลดน้อยถอยลง หลังจากที่การแทรกแซงครั้งประวัติการณ์เริ่มหมดแรง ทางการญี่ปุ่นได้ระงับการยกระดับคำเตือนด้วยวาจาอย่างเห็นได้ชัดในขณะที่เงินเยนคืบคลานกลับไปที่ 160 นักวิเคราะห์ตีความว่าท่าทีที่นุ่มนวลลงนี้เป็นสัญญาณของความไม่เต็มใจที่จะดำเนินการเร็วเกินไป ซึ่งยิ่งทำให้ตลาดกล้าที่จะทดสอบแนวรับที่เคยเป็นชนวนให้ทางการโตเกียวใช้มาตรการขั้นรุนแรง

กลไกภูมิรัฐศาสตร์ที่หนุนค่าเงินดอลลาร์

ตลาดปริวรรตเงินตราตลอดช่วงฤดูใบไม้ผลิของปี 2026 ถูกครอบงำโดยผลกระทบจากความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน เงินดอลลาร์ได้รับประโยชน์อย่างต่อเนื่องจากบทบาทสองด้านคือการเป็นสินทรัพย์ปลอดภัยอันดับหนึ่งของโลก และเป็นสกุลเงินของประเทศที่ได้รับผลกระทบจากภาวะช็อกราคาพลังงานนำเข้าน้อยกว่ามาก

การเจรจาสันติภาพที่หยุดชะงักและการสู้รบในอ่าวเปอร์เซีย การเจรจาที่หยุดชะงักระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน ทำให้นักลงทุนเทเข้าหาเงินดอลลาร์ซ้ำแล้วซ้ำเล่า เมื่อการเจรจาล้มเหลวหรือถึงทางตัน ดังที่เกิดขึ้นในช่วงต้นเดือนเมษายนและอีกครั้งในเดือนพฤษภาคม ค่าเงินดอลลาร์ก็แข็งค่าขึ้นในทุกตลาด ในวันที่ 12 เมษายน เงินดอลลาร์พุ่งสูงขึ้นหลังการเจรจาสันติภาพมาราธอนในกรุงอิสลามาบัดล่มลง จุดกระแสการแห่เข้าสู่สินทรัพย์ปลอดภัยอีกครั้ง ในทางกลับกัน เมื่อเห็นโอกาสคืบหน้า ความแข็งแกร่งของเงินดอลล่าร์ก็ผ่อนคลายลง ทำให้ค่าเงินเยนกลายเป็นตัวประกันโดยตรงต่อหัวข้อข่าวทางการทูตจากตะวันออกกลาง

การสู้รบระลอกใหม่ลบล้างผลของการแทรกแซง ในวันที่ 3 มิถุนายน การสู้รบในอ่าวเปอร์เซียที่ปะทุขึ้นใหม่ได้ผลักดอลลาร์ให้แข็งค่าขึ้นและเงินเยนกลับไปที่ 160 ซึ่งเป็นระดับเดียวกับที่จุดชนวนให้เกิดการแทรกแซงเมื่อเดือนก่อน การเคลื่อนไหวนี้ลบล้างกำไรจากการแทรกแซงครั้งก่อนหน้าของเงินเยนไปจนหมดสิ้น และกระตุ้นให้ทางการโตเกียวออกคำเตือนด้วยวาจารอบใหม่ ทำให้นักลงทุนยังคงเฝ้าระวังการดำเนินการอย่างเป็นทางการอีกครั้ง

ราคาน้ำมันในฐานะกลไกส่งผ่าน ข้อตกลงสันติภาพเพื่อเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้งจะช่วยลดแรงกดดันต่อสกุลเงินของประเทศผู้นำเข้าน้ำมันอย่างเงินเยน และลดความต้องการถือครองเงินดอลลาร์ในฐานะสินทรัพย์ปลอดภัย การไม่มีข้อตกลงดังกล่าวหมายถึงแรงกดดันขาขึ้นต่อราคาน้ำมันอย่างต่อเนื่อง ความต้องการเงินดอลลาร์ที่ยั่งยืนเพื่อการชำระเงินด้านพลังงาน และน้ำหนักเชิงโครงสร้างที่ถ่วงค่าเงินเยน ซึ่งนโยบายการเงินเพียงอย่างเดียวก็ยากที่จะชดเชยได้

สัญญาณนโยบายและกระสุนที่จำกัดของ BOJ

ความคาดหวังการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยของธนาคารกลางญี่ปุ่น (BOJ) ได้มอบแรงหนุนให้เงินเยนแข็งค่าขึ้นเป็นช่วงสั้นๆ เป็นระยะ แต่ก็ไม่เพียงพอที่จะรักษาการพลิกกลับของแนวโน้มไว้ได้

ความหวังในการขึ้นดอกเบี้ยและความผิดหวังที่รวดเร็ว ความหวังในการฟื้นตัวของเงินเยนต้องพึ่งพาโอกาสที่ BOJ จะมีท่าทีที่เข้มงวดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า แต่เงินเยนก็อ่อนค่าลงอีกครั้งเมื่อใดก็ตามที่อัตราดอกเบี้ยของสหรัฐฯ ทรงตัวในระดับสูงเป็นเวลานาน นักวิเคราะห์จาก Brown Brothers Harriman ตั้งข้อสังเกตหลังการแทรกแซงว่าการทะลุแนวรับต่ำกว่า 155 เยนต่อดอลลาร์อย่างยั่งยืนสำหรับ USD/JPY นั้น จะต้องอาศัยธนาคารกลางญี่ปุ่นที่มีท่าทีเข้มงวดมากขึ้น ซึ่งพวกเขามองว่าไม่น่าจะเกิดขึ้นในตอนนี้

ผลลัพธ์ของการแทรกแซงด้วยวาจาที่ลดน้อยถอยลง ก่อนหน้านี้ในปี 2025 การออกคำเตือนด้วยวาจาที่ประสานงานกันจากกระทรวงการคลังและ BOJ ของญี่ปุ่น แสดงให้เห็นถึงประสิทธิภาพบางประการในการชะลอการอ่อนค่าของเงินเยน โดยการเพิ่มความเสี่ยงที่นักเก็งกำไรจะรับรู้ได้ อย่างไรก็ตาม ภายในเดือนมิถุนายน 2026 เครื่องมือชุดนั้นก็สูญเสียอำนาจไปมาก ท่าทีที่อ่อนลงหลังการแทรกแซงครั้งประวัติการณ์ สะท้อนให้เห็นถึงการยอมรับว่าตลาดกำลังมองข้ามคำพูดของเจ้าหน้าที่ ไปสู่ความเป็นจริงพื้นฐานของส่วนต่างอัตราดอกเบี้ยและกระแสเงินทุนจากภูมิรัฐศาสตร์

แนวโน้มระยะกลาง: การคาดการณ์และเงื่อนไข

ฝ่ายวิจัยจากสถาบันการเงินใหญ่ๆ มองเห็นเส้นทางสู่การฟื้นตัวอย่างค่อยเป็นค่อยไปของเงินเยน แต่เงื่อนไขยังคงเข้มงวด

• MUFG Research คาดว่าการอ่อนค่าของเงินดอลลาร์จะขยายตัวต่อไปในปี 2026 หลังจากการลดลงของดัชนี DXY 9.4% ในปี 2025 และคาดการณ์ว่าจะลดลงเล็กน้อยในปีนี้ การคาดการณ์ล่าสุดที่เผยแพร่แสดงให้เห็นว่า USD/JPY จะอยู่ที่ 158 ในไตรมาส 2/2026 และลดลงไปที่ 152 ภายในไตรมาส 1/2027 มุมมองนี้ตั้งอยู่บนสมมติฐานว่าธนาคารกลางสหรัฐฯ (Fed) จะปรับลดดอกเบี้ยเพิ่มเติม และ BOJ จะกลับมาปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยอีกครั้ง
• การคาดการณ์กลางของ Rabobank มองว่า USD/JPY จะอยู่ที่ 158 ในระยะสามเดือน และ 152 ในระยะหกเดือน โดยตั้งสมมติฐานว่า BOJ มีท่าทีเข้มงวดและ Fed มีแนวโน้มผ่อนคลายนโยบาย
• อย่างไรก็ตาม ทั้งสองธนาคารเน้นย้ำถึงความเสี่ยงขาลงของเงินเยนในระยะสั้น MUFG ได้เตือนว่าเงินเยนยังคงเผชิญกับความเสี่ยงขาลงเมื่อเข้าสู่ปี 2026 และการฟื้นตัวขึ้นอยู่กับความเชื่อมั่นที่ดีขึ้นต่อการทำให้นโยบายในประเทศเป็นปกติ

บทสรุป การแทรกแซงสามารถจำกัดการเคลื่อนไหวที่ไร้ระเบียบและลงโทษสถานะการเก็งกำไรด้านเดียวใกล้ระดับ 160 ได้ชั่วคราว แต่มันไม่สามารถพลิกกลับแรงซื้อดอลลาร์พื้นฐานที่ขับเคลื่อนโดยภูมิรัฐศาสตร์ ราคาพลังงาน และช่องว่างอัตราดอกเบี้ยที่ยังคงอยู่ได้ กรณีของตลาดสำหรับการฟื้นตัวอย่างค่อยเป็นค่อยไปของเงินเยนสู่ระดับ 155-158 ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่างที่ต้องมาบรรจบกัน ได้แก่ อัตราดอกเบี้ยสหรัฐฯ ที่ลดลง การเข้มงวดนโยบายของ BOJ ที่แข็งแกร่งขึ้น ความตึงเครียดในตะวันออกกลางที่ลดลง และราคาน้ำมันที่ลดลง จนกว่าปัจจัยเร่งเหล่านี้จะสอดคล้องกัน ความเสี่ยงที่จะกลับไปแตะหรือทะลุระดับ 160 เยนยังคงมีอยู่จริง โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อการแทรกแซงรอบต่อไปเริ่มดูไม่ต่างจากเดิม และเป็นเพียงมาตรการชั่วคราวในสายตาของตลาดที่เคยเห็นความพยายามมูลค่า 73,700 ล้านดอลลาร์ที่ทำสถิติ จางหายไปแล้วครั้งหนึ่ง