ทำไมเงินเยนร่วงกลับแตะ 160 เยนต่อดอลลาร์ แม้ญี่ปุ่นทุ่มแทรกแซงสถิติใหม่

เงินเยนกลับมาอ่อนค่าใกล้ระดับ 160 เยนต่อดอลลาร์ เพราะตลาดกลับมาให้น้ำหนักกับ “ส่วนต่างอัตราดอกเบี้ย” มากกว่าพลังของการแทรกแซงค่าเงิน

ญี่ปุ่นอาจใช้เงินจำนวนมหาศาลเพื่อซื้อเยนและขายดอลลาร์จนทำให้ค่าเงินพลิกกลับได้ในเวลาอันสั้น แต่การแทรกแซงเพียงอย่างเดียวไม่ได้เปลี่ยนผลตอบแทนที่นักลงทุนคาดว่าจะได้รับจากสินทรัพย์ดอลลาร์ เมื่อประธานธนาคารกลางสหรัฐ (Fed) เควิน วอร์ช ส่งสัญญาณเชิงคุมเข้มที่การประชุมแจ็กสัน โฮล ตลาดจึงกลับมาเข้าซื้อดอลลาร์อีกครั้ง 49

จุดเปลี่ยนคือสัญญาณว่าเฟดอาจขึ้นดอกเบี้ยเร็วขึ้น

วอร์ชระบุว่า หากเงินเฟ้อยังอยู่เหนือเป้าหมาย เฟดอาจจำเป็นต้องขึ้นดอกเบี้ยเร็วกว่าที่ตลาดเคยคาดไว้ เดิมตลาดประเมินโอกาสขึ้นดอกเบี้ยในการประชุมเดือนกันยายนไว้ราว 35–40% แต่หลังการกล่าวสุนทรพจน์ ตัวเลขดังกล่าวขยับขึ้นมาใกล้ 60% 49

การปรับคาดการณ์นี้ทำให้อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐระยะสั้น โดยเฉพาะพันธบัตรอายุ 2 ปี มีแรงหนุน และทำให้สินทรัพย์สกุลดอลลาร์น่าสนใจขึ้นเมื่อเทียบกับสินทรัพย์สกุลเยน เมื่อดอลลาร์แข็งค่าขึ้นในวงกว้าง คู่เงิน USD/JPY จึงขยับสูงขึ้น ซึ่งหมายถึงเยนอ่อนค่าลง

แรงกระเพื่อมครั้งนี้สำคัญเป็นพิเศษ เพราะทำให้กำไรของเยนที่เกิดขึ้นหลังการแทรกแซงช่วงปลายเดือนกรกฎาคมหายไปบางส่วนภายในเวลาไม่ถึงหนึ่งเดือน

ญี่ปุ่นใช้เงินสูงสุดเป็นประวัติการณ์ แต่หยุดแนวโน้มไม่ได้ถาวร

ข้อมูลกระทรวงการคลังญี่ปุ่นระบุว่า ทางการใช้เงิน 15.4 ล้านล้านเยน หรือประมาณ 96.5 พันล้านดอลลาร์ เพื่อแทรกแซงตลาดเงินระหว่างวันที่ 30 กรกฎาคมถึง 26 สิงหาคม ซึ่งเป็นวงเงินสูงสุดเป็นประวัติการณ์ 19

ก่อนหน้านั้น ปฏิบัติการร่วมระหว่างญี่ปุ่นกับสหรัฐช่วยผลัก USD/JPY จากระดับต่ำสุดในรอบประมาณ 4 ทศวรรษที่ใกล้ 164 ลงมาอยู่ราว 155.20 23

กลไกของการแทรกแซงคือการสร้างแรงซื้อเยนอย่างฉับพลัน ทำลายสถานะเก็งกำไรทางเดียว และบีบให้นักลงทุนที่ขายเยนไว้ต้องรีบซื้อคืน แต่การดำเนินการดังกล่าวไม่ได้เปลี่ยนเส้นทางนโยบายของธนาคารกลางทั้งสองแห่ง และไม่ได้ลบความแตกต่างของผลตอบแทนระหว่างสินทรัพย์ดอลลาร์กับเยน

เมื่อแรงซื้อเยนจากภาครัฐเริ่มแผ่วลง นักลงทุนจึงกลับไปให้ความสนใจกับส่วนต่างดอกเบี้ยและแรงจูงใจในการถือดอลลาร์เมื่อเทียบกับเยนอีกครั้ง

ญี่ปุ่นยังรายงานการแทรกแซงมูลค่า 11.7349 ล้านล้านเยนในช่วงเดือนเมษายนถึงมิถุนายนด้วย เมื่อนำมารวมกับการใช้เงิน 15.4 ล้านล้านเยนในช่วงปลายกรกฎาคมถึงสิงหาคม เท่ากับว่าญี่ปุ่นใช้เงินสนับสนุนค่าเงินเยนในช่วงที่มีการรายงานข้อมูลของปี 2026 รวมราว 27 ล้านล้านเยน 1923

การที่เยนยังอ่อนค่ากลับมาใกล้ 160 จึงสะท้อนข้อจำกัดสำคัญของมาตรการนี้: การแทรกแซงสามารถชะลอหรือพลิกทิศทางตลาดได้ชั่วคราว แต่การเปลี่ยนแปลงอย่างยั่งยืนมักต้องมีปัจจัยพื้นฐานคอยหนุน

ส่วนต่างดอกเบี้ยยังทำให้การถือดอลลาร์ได้เปรียบ

แรงจูงใจหลักของตลาดยังคงมาจากช่องว่างระหว่างดอกเบี้ยสหรัฐกับญี่ปุ่น อัตราดอกเบี้ยนโยบายของเฟดอยู่ที่ 3.50–3.75% ขณะที่ธนาคารกลางญี่ปุ่น หรือ BOJ อยู่ที่ประมาณ 1.00% 818

นั่นหมายความว่าสินทรัพย์ดอลลาร์ยังให้ผลตอบแทนสูงกว่าเยนราว 2.5–2.75 จุดเปอร์เซ็นต์ นักลงทุนจึงยังสามารถกู้ยืมหรือใช้เงินทุนสกุลเยนที่มีต้นทุนต่ำกว่า แล้วนำไปลงทุนในสินทรัพย์ดอลลาร์ที่ให้ผลตอบแทนสูงกว่า กลยุทธ์นี้เรียกว่า carry trade

แม้ BOJ จะขึ้นดอกเบี้ยเป็น 1.25% ส่วนต่างก็ยังมากกว่า 2 จุดเปอร์เซ็นต์อยู่ดี ตราบใดที่ดอกเบี้ยสหรัฐยังไม่ลดลง ญี่ปุ่นยังไม่ขึ้นดอกเบี้ยเร็วและแรงกว่านี้ หรือความผันผวนและความเสี่ยงจากการแทรกแซงยังไม่ทำให้กลยุทธ์ดังกล่าวไม่น่าคุ้มค่า แรงซื้อดอลลาร์และแรงขายเยนก็ยังมีโอกาสดำเนินต่อ

การแทรกแซงบีบสถานะขายเยน แต่สถานะเหล่านี้กลับมาได้

หลังการแทรกแซง นักลงทุนที่ใช้เงินกู้หรือเลเวอเรจลดการเดิมพันว่าเยนจะอ่อนค่าลงอย่างมาก กองทุนเฮดจ์ฟันด์ลดสถานะขายสุทธิเงินเยนลงประมาณครึ่งหนึ่ง เหลือราว 63,600 สัญญา ณ วันที่ 4 สิงหาคม ตามข้อมูลตลาดฟิวเจอร์สและออปชัน 37

สถานะดังกล่าวลดลงอีกเหลือ 59,526 สัญญาในสัปดาห์สิ้นสุดวันที่ 11 สิงหาคม 33 การปิดสถานะขายหรือ short covering มีส่วนช่วยขยายแรงฟื้นตัวของเยนในระยะแรก

แต่เมื่อ USD/JPY กลับมาสูงขึ้น นักลงทุนอาจทยอยสร้างสถานะขายเยนใหม่ หากเกิดขึ้นจริง แรงขายรอบใหม่จะช่วยเร่งให้เยนอ่อนค่าต่อ ขณะเดียวกัน ตลาดก็ยังมีความเสี่ยงที่จะเคลื่อนไหวแรงในทิศทางตรงข้าม หากมีการแทรกแซงแบบไม่ทันตั้งตัวหรือ BOJ ส่งสัญญาณเข้มงวดกว่าคาด

บริเวณ 160 ยังอาจมีคำสั่งหยุดขาดทุน แนวกั้นของสัญญาออปชัน และธุรกรรมป้องกันความเสี่ยงเข้ามาซ้อนกัน ทำให้การทะลุระดับดังกล่าวสามารถเร่งแรงซื้อดอลลาร์ได้ แต่หากมีข่าวแทรกแซงหรือการขึ้นดอกเบี้ยของ BOJ ก็อาจทำให้ผู้ถือสถานะขายเยนต้องรีบซื้อคืนและผลักดันให้เยนแข็งค่าอย่างรวดเร็วเช่นกัน

160 เยนต่อดอลลาร์เป็นเส้นตายของการแทรกแซงหรือไม่

ยังไม่มีหลักฐานว่า 160 เยนเป็นจุดกระตุ้นการแทรกแซงแบบอัตโนมัติ อดีตเจ้าหน้าที่ด้านอัตราแลกเปลี่ยนของญี่ปุ่นให้สัมภาษณ์กับ Reuters ว่า การแทรกแซงไม่จำเป็นต้องเกิดขึ้นที่ระดับ 160 หรือ 162 เยนโดยเฉพาะ เจ้าหน้าที่มีแนวโน้มพิจารณา ความเร็วและความไร้ระเบียบของการเคลื่อนไหว มากกว่าการยึดตัวเลขเป้าหมายเพียงจุดเดียว 2

อย่างไรก็ตาม ระดับ 160 ถือเป็น “โซนเตือนภัย” ที่มีความสำคัญทั้งในเชิงจิตวิทยาและการเมือง เพราะเป็นตัวเลขที่ตลาดทั่วโลกจับตามอง และเงินเยนที่อ่อนค่าทำให้ต้นทุนสินค้านำเข้าและพลังงานในญี่ปุ่นสูงขึ้น

ทั้งญี่ปุ่นและสหรัฐต่างเคยแสดงความกังวลต่อความผันผวนที่มากเกินไปและการเคลื่อนไหวของค่าเงินที่ไร้ระเบียบในการแถลงเกี่ยวกับปฏิบัติการร่วม 2628 ดังนั้น 160 จึงเป็นระดับที่เพิ่มความเสี่ยงด้านนโยบายอย่างชัดเจน แต่ไม่ใช่เส้นที่ทางการจำเป็นต้องเข้าป้องกันทุกครั้ง

ทางการจะเข้าแทรกแซงอีก หรือรอ BOJ เดือนกันยายน

การแทรกแซงรอบใหม่ยังเป็นไปได้ หาก USD/JPY ปรับขึ้นอย่างรวดเร็ว สภาพคล่องในตลาดแย่ลง หรือเจ้าหน้าที่มองว่าการเคลื่อนไหวเริ่มไร้ระเบียบ ญี่ปุ่นและสหรัฐส่งสัญญาณแล้วว่าพร้อมประสานงานกันอีกครั้ง 226

แต่หากตลาดยังเคลื่อนไหวเป็นระเบียบ โตเกียวอาจเลือกใช้การส่งสัญญาณเตือนหรือการทูตทางการเงินก่อน และรอดูการตัดสินใจของ BOJ ในวันที่ 17–18 กันยายน เพราะการขึ้นดอกเบี้ยหรือแนวทางที่เปิดทางให้ขึ้นต่อจะช่วยแก้ปัญหาส่วนต่างดอกเบี้ยได้ตรงจุดกว่า

ตลาดเคยเพิ่มโอกาสคาดการณ์ว่า BOJ จะขึ้นดอกเบี้ยในเดือนกันยายนเป็น 76% จากเพียง 24% เมื่อวันที่ 30 กรกฎาคม 3 หาก BOJ ขึ้นดอกเบี้ยพร้อมส่งสัญญาณเดินหน้าปรับนโยบายให้กลับสู่ภาวะปกติ เงินเยนอาจได้รับแรงหนุน โดยเฉพาะหากอัตราผลตอบแทนพันธบัตรสหรัฐปรับตัวลงพร้อมกัน

ในทางกลับกัน หาก BOJ คงดอกเบี้ย ขณะที่เฟดส่งสัญญาณเข้มงวดขึ้น ช่องว่างผลตอบแทนและแรงจูงใจของ carry trade ก็จะยังอยู่ครบ

ปัจจัยที่ตลาดต้องจับตาต่อจากนี้

การประชุม G20

รัฐมนตรีคลังญี่ปุ่นและผู้ว่าการ BOJ มีกำหนดเข้าร่วมการประชุมด้านการเงินของกลุ่ม G20 ที่สหรัฐเป็นเจ้าภาพ ซึ่งเปิดโอกาสให้ญี่ปุ่นหารือกับเจ้าหน้าที่กระทรวงการคลังสหรัฐเกี่ยวกับค่าเงินเยน 34

หากมีสัญญาณชัดเจนว่าทั้งสองฝ่ายยังพร้อมร่วมมือกัน อาจช่วยยับยั้งการเก็งกำไรฝั่งขายเยนได้ แต่หากไม่มีคำมั่นหรือมาตรการใหม่ ตลาดก็อาจกลับมาทดสอบระดับ 160 อีกครั้ง

ข้อมูลเศรษฐกิจสหรัฐ

ตัวเลขการจ้างงาน ค่าจ้าง หรือเงินเฟ้อสหรัฐที่แข็งแกร่งจะช่วยยืนยันมุมมองเชิงคุมเข้มของวอร์ช ดันอัตราผลตอบแทนพันธบัตรระยะสั้น และหนุนดอลลาร์ต่อไป ข้อมูลที่อ่อนแอจะลดโอกาสขึ้นดอกเบี้ยเฟดในระยะใกล้และอาจช่วยให้เยนฟื้นตัว

ประเด็นสำคัญจึงไม่ใช่เพียงคำกล่าวของวอร์ช แต่คือข้อมูลเศรษฐกิจชุดต่อ ๆ ไปจะยืนยันการปรับคาดการณ์ดอกเบี้ยของตลาดได้หรือไม่ 4

การประชุมเฟดและ BOJ ช่วงกลางเดือนกันยายน

สถานการณ์ที่เป็นลบต่อเยนมากที่สุดคือเฟดขึ้นดอกเบี้ยพร้อมกับ BOJ คงดอกเบี้ย หาก BOJ ขึ้นดอกเบี้ยและส่งสัญญาณว่าจะเดินหน้าปรับนโยบายต่อ เงินเยนอาจแข็งค่าขึ้น โดยผลกระทบจะชัดเจนยิ่งขึ้นหากเฟดส่งสัญญาณชะลอการคุมเข้ม

บทสรุป: ญี่ปุ่นซื้อเวลาได้ แต่ยังไม่ได้เปลี่ยนเกม

เงินเยนอ่อนกลับมาใกล้ 160 เยนต่อดอลลาร์ เพราะการแทรกแซงเปลี่ยนสถานะการลงทุนในตลาด แต่ไม่ได้เปลี่ยนแรงจูงใจพื้นฐานที่ทำให้ดอลลาร์น่าสนใจกว่าเยน

ส่วนต่างดอกเบี้ยสหรัฐ–ญี่ปุ่นยังเอื้อต่อการถือดอลลาร์ ขณะที่ถ้อยแถลงของวอร์ชทำให้ตลาดมีเหตุผลใหม่ในการกลับมาให้น้ำหนักกับความได้เปรียบดังกล่าวมากขึ้น

ญี่ปุ่นยังสามารถสร้างแรงดีดตัวของเยนได้ทันทีผ่านการแทรกแซงแบบไม่คาดคิดหรือการประสานนโยบายกับสหรัฐ แต่การฟื้นตัวอย่าง ยั่งยืน น่าจะต้องอาศัยการเปลี่ยนแปลงของปัจจัยพื้นฐาน ได้แก่ ดอกเบี้ยสหรัฐระยะสั้นที่ลดลง วงจรขึ้นดอกเบี้ยของ BOJ ที่เร็วและชัดเจนขึ้น หรือทั้งสองอย่างพร้อมกัน