NASA สั่งลูกเรือบนสถานีอวกาศนานาชาติหลบภัยในยาน SpaceX Dragon หลังพบรอยรั่วใหม่บนโมดูลรัสเซีย

เป็นเวลากว่าหกปีแล้วที่ห้องเชื่อมต่อขนาดเล็กบนสถานีอวกาศนานาชาติ (ISS) มีอากาศรั่วไหลออกมาอย่างเงียบๆ และในวันศุกร์ที่ 5 มิถุนายน 2026 ปัญหาที่เรื้อรังนี้ก็กลายเป็นข้อกังวลด้านความปลอดภัยฉุกเฉิน เมื่อ NASA สั่งให้นักบินอวกาศ 5 นายเข้าไปหลบภัยในยานอวกาศ SpaceX Crew Dragon ที่เทียบท่าอยู่ เหตุผลก็คือ นักบินอวกาศรัสเซียได้เริ่มต้น งานซ่อมแซมที่ไม่ได้แจ้งล่วงหน้า เพื่อแก้ไขรอยร้าวและรอยรั่วที่เพิ่งค้นพบบนโมดูลเก่าแก่ในส่วนของรัสเซีย

คำสั่งนี้ซึ่ง NASA อธิบายว่าเป็น "การใช้ความระมัดระวังอย่างสูงสุด" กำหนดให้นักบินอวกาศของภารกิจ SpaceX Crew-12 ทั้งหมด 4 นาย รวมถึงนักบินอวกาศ NASA อีก 1 นาย คือ คริส วิลเลียมส์ ต้องอยู่ในสถานะความปลอดภัยขั้นสูงภายในยาน Dragon ชื่อ Freedom ในขณะที่นักบินอวกาศรัสเซีย 2 นายบนสถานีกำลังทำงานเพื่อจัดการกับรอยรั่ว ลูกเรือได้กลับเข้าสู่สถานีอวกาศอีกครั้งหลังจากที่งานซ่อมแซมถูกระงับชั่วคราว แต่เหตุการณ์นี้ได้ตอกย้ำปัญหาที่ยังไม่ได้รับการแก้ไขในระดับลึก นั่นคือการรั่วไหลของอากาศใน อุโมงค์เชื่อมต่อ PrK ของโมดูลบริการ Zvezda ซึ่งไม่สามารถซ่อมแซมได้อย่างถาวรมาตั้งแต่ปี 2019

อะไรคือสาเหตุของคำสั่งหลบภัย

ในวันที่ 5 มิถุนายน 2026 องค์การอวกาศรัสเซีย (Roscosmos) ได้ค้นพบ รอยร้าวและรอยรั่วใหม่ ภายในส่วนของรัสเซีย และดำเนินการ "ปฏิบัติการซ่อมแซมที่ครอบคลุมมากขึ้น" โดยไม่ได้แจ้งให้ NASA ทราบล่วงหน้า ข้อมูลนี้ได้รับการยืนยันโดยเบธานี สตีเวนส์ โฆษกของ NASA ผ่านโพสต์บน X

เพื่อปกป้องลูกเรือในส่วนของสหรัฐฯ จากความเสี่ยงของการลดความดันอากาศอย่างรวดเร็วหรือควันพิษระหว่างการซ่อมแซม NASA จึงสั่งให้นักบินอวกาศ 5 นายหลบภัยในยาน Crew Dragon ที่เทียบท่าอยู่ โดยผู้ที่ต้องหลบภัย ได้แก่

• สมาชิกภารกิจ SpaceX Crew-12 ของ NASA ทั้ง 4 นาย
• คริส วิลเลียมส์ นักบินอวกาศของ NASA

ส่วนนักบินอวกาศรัสเซีย 2 นายที่อยู่ภายนอกยานเพื่อทำการซ่อมแซมนั้น ไม่มีการระบุชื่อในรายงานเบื้องต้น

คำสั่งให้หลบภัยนี้เป็นมาตรการชั่วคราว นักบินอวกาศได้กลับเข้าสู่สถานีหลังจากงานซ่อมแซมหยุดชะงัก เหตุการณ์นี้ถือเป็นมาตรการป้องกันด้านความปลอดภัยที่น่าทึ่งที่สุดที่เคยมีมา เพื่อตอบสนองต่อปัญหาการรั่วไหลที่ดำเนินมาอย่างยาวนาน

เส้นเวลาของรอยรั่วที่ไม่เคยถูกแก้ไขได้อย่างถาวร

รอยรั่วที่ยังคงอยู่นี้เกิดขึ้นที่ อุโมงค์เชื่อมต่อ PrK ซึ่งเป็นห้องโถงเชื่อมต่อขนาดเล็กในโมดูลบริการ Zvezda ของรัสเซีย ซึ่งเชื่อมต่อไปยังพอร์ตเชื่อมต่อท้ายสถานี ถูกตรวจพบครั้งแรกในปี 2019 และดำเนินมาในแนวทางที่น่ากังวล ผ่านการซ่อมแซมชั่วคราวและการรั่วไหลที่กลับมาใหม่อยู่เสมอ

• กันยายน 2019: ตรวจพบรอยรั่วครั้งแรก ในอัตราเล็กน้อยคือน้อยกว่า 1 ปอนด์ (0.45 กก.) ต่อวัน และถูกมองว่ายังจัดการได้
• กุมภาพันธ์ 2024: อัตราการรั่วไหลเพิ่มสูงขึ้นเป็นประมาณ 1.7 กก. (3.7 ปอนด์) ต่อวัน
• เมษายน 2024: รอยรั่วมีอัตราการรั่วไหลสูงสุดเป็นประวัติการณ์ที่ 3.7 กก. ต่อวัน (ประมาณ 8.2 ปอนด์) ซึ่งมากกว่าอัตราการรั่วไหลตามแผนปกติของ ISS ถึง 6 เท่า NASA จึงยกระดับปัญหาให้เป็นความเสี่ยงสูงสุด
• มิถุนายน 2025: Roscosmos ใช้วัสดุอุดรอยรั่วและแผ่นปะ และประกาศว่ารอยรั่วถูก "กำจัด" แล้ว NASA ได้เลื่อนภารกิจนักบินอวกาศเอกชน Axiom-4 เพื่อตรวจสอบให้แน่ใจว่าการซ่อมแซมยังคงอยู่
• 22 พฤษภาคม 2026: Gizmodo รายงานว่าพบสัญญาณความดันใหม่ที่บ่งชี้ว่ารอยรั่วได้กลับมาแล้ว แม้จะผ่านการซ่อมแซมครั้งก่อน
• 5 มิถุนายน 2026: การค้นพบรอยร้าวใหม่นำไปสู่งานซ่อมแซมที่ไม่ได้แจ้งล่วงหน้าและคำสั่งหลบภัยของ NASA

การซ่อมแซมในเดือนมิถุนายน 2025 ดูเหมือนจะประสบความสำเร็จเพียงชั่วครู่ แต่เมื่อถึงเดือนพฤษภาคม 2026 ความดันที่ลดลงอย่างคุ้นเคยก็กลับมาอีกครั้ง เป็นการยืนยันว่าปัญหาเชิงโครงสร้างที่ซ่อนอยู่ยังคงไม่ได้รับการแก้ไข

นักบินอวกาศรัสเซียพยายามซ่อมแซมอย่างไรบ้าง

ในวันที่ 5 มิถุนายน นักบินอวกาศรัสเซีย 2 นายบนสถานีได้ทำงานซ่อมแซมฉุกเฉินโดยมุ่งเป้าไปที่รอยร้าวที่เพิ่งค้นพบ วิธีการที่แน่ชัดในการปฏิบัติการครั้งล่าสุดนี้ไม่ได้มีการระบุรายละเอียดในรายงานทันที แต่ความพยายามซ่อมแซมในอดีตสามารถให้บริบทได้

ในอดีต ความพยายามต่างๆ เกี่ยวข้องกับการใช้วัสดุอุดรอยรั่วที่มีส่วนผสมของอีพ็อกซี่บนพื้นผิวภายในของอุโมงค์ PrK และการปิดรอยร้าวที่มองเห็นได้ด้วยเทปพิเศษและสารประกอบโพลิเมอร์ เทคนิคเหล่านี้ช่วยลดอัตราการรั่วไหลลงได้ประมาณหนึ่งในสามระหว่างปฏิบัติการก่อนหน้านี้ ลักษณะของการทำงานแบบตอบสนองทันทีและไม่ได้แจ้งล่วงหน้าในเดือนมิถุนายน 2026 ชี้ให้เห็นว่านักบินอวกาศกำลังตอบสนองต่อการตรวจจับการรั่วไหลใหม่ที่เกิดขึ้นอย่างกะทันหันและน่ากังวล

ความเห็นต่างระหว่าง NASA และ Roscosmos

ภายใต้ความท้าทายทางเทคนิคในการปะติดปะต่อโมดูลที่เก่าแก่ มีรอยร้าวพื้นฐานระหว่างสององค์การอวกาศเกี่ยวกับความรุนแรงและสาเหตุของรอยรั่ว

จุดยืนของ NASA นั้นแข็งกร้าวขึ้นอย่างมาก ในเดือนมิถุนายน 2024 โครงการ ISS ได้ยกระดับรอยรั่วที่ PrK ขึ้นเป็น "ระดับความเสี่ยงสูงสุดในระบบการจัดการความเสี่ยง" โดยได้คะแนน 5 จาก 5 ในเมทริกซ์ความเสี่ยง ทั้งในแง่ของโอกาสเกิดและผลกระทบ เอกสารภายในของ NASA ได้หารือถึงความเป็นไปได้ที่จะเกิด "ความเสียหายขั้นหายนะ" และสำนักงานผู้ตรวจการขององค์การได้เตือนในเดือนกันยายน 2024 ว่ารอยร้าวและรอยรั่วได้กลายเป็นความเสี่ยงด้านความปลอดภัยหลักสำหรับการปฏิบัติการของสถานีต่อไปจนถึงปี 2030

จุดยืนของ Roscosmos นั้นค่อนข้างมองโลกในแง่ดีกว่ามาโดยตลอด เจ้าหน้าที่รัสเซียอธิบายว่ารอยรั่วเป็นเรื่องเล็กน้อยและไม่ก่อให้เกิดภัยคุกคามในทันทีต่อลูกเรือหรือสถานี องค์การทั้งสองยังไม่เห็นพ้องต้องกันในเรื่องสาเหตุที่แท้จริง: Roscosmos มองว่ารอยร้าวเกิดจากการชนของอุกกาบาตขนาดเล็กและความล้าของวัสดุ ในขณะที่ NASA สงสัยว่าอาจเป็นความเสื่อมสภาพของโครงสร้างในระดับลึกและข้อบกพร่องในการเชื่อมโลหะที่อาจแย่ลงอย่างคาดเดาไม่ได้

บ็อบ คาบานา อดีตนักบินอวกาศ NASA ซึ่งเป็นประธานคณะกรรมการที่ปรึกษา ISS ได้กล่าวต่อสาธารณะว่า "เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ และรัสเซียไม่มีความเข้าใจร่วมกันเกี่ยวกับสาเหตุที่เป็นไปได้มากที่สุด หรือความรุนแรงของผลที่ตามมาจากการรั่วไหลเหล่านี้" การขาดการแจ้งล่วงหน้าสำหรับงานซ่อมแซมในวันศุกร์ เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของช่องว่างในการสื่อสารอย่างต่อเนื่องระหว่างสององค์การ

อะไรคือความเสี่ยง: โอกาสของความเสียหายขั้นหายนะ

การจัดระดับความเสี่ยงที่ 5x5 ของ NASA หมายความว่าองค์การตัดสินว่ามีความเป็นไปได้สูงมากที่โครงสร้างจะเสื่อมสภาพลงไปอีก และผลที่ตามมาอาจรุนแรง ซึ่งอาจรวมถึงเหตุการณ์ลดความดันอย่างรวดเร็ว หรือการสูญเสียความสมบูรณ์ทางโครงสร้างของโมดูล Zvezda

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนขึ้น อัตราการรั่วไหลสูงสุดในเดือนเมษายน 2024 ที่ 3.7 กก. ต่อวันนั้น มากกว่าการสูญเสียบรรยากาศตามปกติที่คาดไว้ของ ISS ถึงหกเท่า แม้ว่าสถานีจะมีไนโตรเจนและออกซิเจนสำรองเพื่อชดเชยการรั่วไหลตามปกติ แต่การเร่งตัวอย่างกะทันหันหรือความล้มเหลวของโครงสร้างแบบลูกโซ่จะเกินขีดความสามารถของระบบที่จะรักษาบรรยากาศที่ใช้ดำรงชีวิตได้อย่างมาก

คำสั่งหลบภัยในปี 2026 แม้จะสั้น แต่ก็เป็นหลักฐานที่จับต้องได้มากที่สุดจนถึงปัจจุบันว่าปัญหาการรั่วไหลอายุหกปีนี้ไม่ใช่แค่เรื่องน่ารำคาญทางวิศวกรรม แต่มันคือปัญหาความปลอดภัยเรื้อรังบนสถานีที่เก่าแก่ ซึ่งสองพันธมิตรระหว่างประเทศยังคงไม่เห็นตรงกันในเรื่องความรุนแรงของภัยคุกคาม

หมายเหตุ: บทความนี้สังเคราะห์รายงานจนถึงวันที่ 5 มิถุนายน 2026 โปรดกลับมาดูข้อมูลอัปเดตอีกครั้งในขณะที่พันธมิตรของ ISS ยังคงประเมินและจัดการกับความพยายามในการซ่อมแซมต่อไป