Long March 7A ระเบิด 85 วินาทีหลังปล่อย: จุดจบของดาวเทียมทหารและอนาคตของภารกิจดวงจันทร์ฉางเอ๋อ-7

ความล้มเหลวในครั้งนี้ถือเป็นครั้งแรกของจรวด Long March 7A นับตั้งแต่เที่ยวบินแรกที่ประสบความล้มเหลวเมื่อปี 2563 และเป็นการปิดฉากสถิติการปล่อยที่ประสบความสำเร็จต่อเนื่องกันยาวนานหลายปีของจรวดรุ่นนี้เสียอย่างราบคาบ

เกิดอะไรขึ้น? รายละเอียดของความล้มเหลว

จรวด Long March 7A ที่มีความสูงถึง 60 เมตร หรือ 197 ฟุต ถูกออกแบบมาเพื่อนำดาวเทียมขึ้นสู่วงโคจรในระดับความสูง (Geostationary Transfer Orbit) ในคืนเกิดเหตุ จรวดดูเหมือนจะปล่อยตัวได้ตามปกติ แต่คลิปวิดีโอที่บันทึกโดยมือสมัครเล่นเผยให้เห็นภาพจรวดกลายเป็นก้อนเพลิงขนาดใหญ่และกลุ่มควันดำหนาทึบภายในเวลาไม่ถึง 90 วินาที

ความล้มเหลวครั้งนี้เกิดขึ้นระหว่างที่เครื่องยนต์หลักของระยะแรกและบูสเตอร์จรวดทั้ง 4 ตัว ซึ่งใช้เครื่องยนต์ YF-100 ที่ขับเคลื่อนด้วยน้ำมันก๊าด (RP-1) และออกซิเจนเหลว (LOX) กำลังทำงานพร้อมกัน จรวดแตกสลายที่ระดับความสูงและความเร็วค่อนข้างต่ำ ต่อมา สำนักข่าวซินหัวของทางการจีนได้ยืนยันความล้มเหลวในอีกประมาณ 3 ชั่วโมงต่อมา โดยระบุว่าเกิด 'ความผิดปกติระหว่างการบิน' และอยู่ระหว่างการสอบสวนหาสาเหตุ

สาเหตุการระเบิดคืออะไร? ยังไม่มีคำตอบอย่างเป็นทางการ

ทางการจีนยังไม่มีการประกาศสาเหตุที่แน่ชัด อย่างไรก็ตาม มีข้อสังเกตและบทวิเคราะห์เบื้องต้นที่น่าสนใจ:

ช่วงเวลาใกล้กับ Max-Q: การระเบิดเกิดขึ้นใกล้กับช่วงเวลาแห่งแรงดันอากาศพลศาสตร์สูงสุด (Maximum Dynamic Pressure) ซึ่งเป็นช่วงที่แรงทางอากาศบนตัวจรวดมีค่าสูงที่สุด ผู้สังเกตการณ์ด้านอวกาศหลายรายสันนิษฐานว่าอาจเกิดจากโครงสร้างของจรวดที่รับน้ำหนักในขณะปล่อยไม่ไหว หรืออาจเป็นเพราะระบบทำลายจรวด (Flight Termination System) ถูกสั่งการทำงานหลังจากเกิดความผิดปกติบางอย่าง การวิเคราะห์คลิปวิดีโอของมือสมัครเล่นแสดงให้เห็นว่าจรวดเกิดการงอตัวบริเวณรอยต่อระหว่างส่วนที่ 2 และส่วนที่ 3 ซึ่งสอดคล้องกับสมมติฐานความเสียหายทางโครงสร้าง

ข้อสงสัยเรื่องเครื่องยนต์: เนื่องจากเหตุการณ์นี้เกิดขึ้นระหว่างที่เครื่องยนต์ YF-100 กำลังทำงานอยู่ เครื่องยนต์ชนิดนี้จึงตกเป็นเป้าสอบสวนเป็นพิเศษ เครื่องยนต์ YF-100 ถูกใช้ในจรวดรุ่นใหม่ทุกรุ่นของจีน รวมถึง Long March 5, 6, 7 และ 8 ความล้มเหลวในครั้งนี้ส่งผลให้เครื่องยนต์ YF-100 ทั้งตระกูลถูกตั้งคำถามและอยู่ภายใต้การสอบสวน

ความล้มเหลวครั้งที่สองของปี 2569: สำนักข่าว Bloomberg รายงานว่านี่เป็นความล้มเหลวครั้งที่สองของจรวดตระกูล Long March ในปี 2569 ต่อจากเหตุการณ์แรกในช่วงต้นปี และยังเป็นความล้มเหลวในการปล่อยจรวดครั้งที่ 4 ของจีนในปี 2569 อีกด้วย

ทั้งนี้ สาเหตุที่แท้จริง ไม่ว่าจะเป็นเครื่องยนต์ขัดข้อง ปัญหาโครงสร้าง ระบบนำทางผิดพลาด หรือการสั่งการระบบทำลายตัวเอง ยังไม่ได้รับการยืนยันจากทางการจีนหรือองค์กรอวกาศจีน (CASC) ในรายงานล่าสุด

ความสำคัญ: สูญเสียดาวเทียมทหาร, สะดุดเครื่องยนต์หลัก

ดาวเทียม ChinaSat-4B เป็นดาวเทียมสื่อสารทางทหาร ที่คาดว่าใช้สำหรับการสื่อสารด้านความมั่นคงของประเทศ การสูญเสียครั้งนี้ไม่เพียงแต่เป็นความเสียหายทางการเงิน แต่ยังเป็นช่องโหว่ในแผนพัฒนาขีดความสามารถทางการทหารตามแผนงาน

การสอบสวนครั้งนี้มีแนวโน้มที่จะทำให้จรวด Long March 7A ทั้งหมดต้องถูกระงับการบินชั่วคราว และอาจส่งผลกระทบถึงเครื่องยนต์ YF-100 ทั้งตระกูล ซึ่งอาจชะลอแผนการปล่อยจรวดที่มีความถี่สูงของจีนลงอย่างมีนัยสำคัญ ก่อนหน้านี้ จรวดรุ่นนี้ทำผลงานได้อย่างยอดเยี่ยมด้วยการปล่อยสำเร็จติดต่อกันหลายครั้งระหว่างปี 2564 จนถึงเที่ยวบินนี้ ทำให้ความล้มเหลวครั้งนี้เป็นความผิดพลาดที่เกิดขึ้นได้ยากและสำคัญมาก

ความเสี่ยงต่อภารกิจสำรวจดวงจันทร์ฉางเอ๋อ-7

ภารกิจสำรวจดวงจันทร์ฉางเอ๋อ-7 (Chang'e-7) เป็นโครงการสำรวจอวกาศห้วงลึกที่สำคัญที่สุดโครงการหนึ่งของจีน โดยเป็นภารกิจหุ่นยนต์ที่วางแผนไว้เพื่อสำรวจบริเวณขั้วใต้ของดวงจันทร์เพื่อหาแหล่งทรัพยากรและลักษณะภูมิประเทศ ภารกิจนี้ประกอบด้วยยานโคจร ยานถ่ายทอดสัญญาณ ยานลงจอด รถสำรวจ และยานบินขนาดเล็ก มีกำหนดส่งในเดือนสิงหาคม 2569 ด้วยจรวด Long March 5 จากฐานปล่อยเวินชาง

การสอบสวนเครื่องยนต์ YF-100 ที่ถูกจุดชนวนจากความล้มเหลวของ Long March 7A นี้ ส่งผลโดยตรงต่อไทม์ไลน์นี้ด้วยเหตุผลสองประการ:

1. เครื่องยนต์ตระกูลเดียวกัน: จรวด Long March 5 ใช้เครื่องยนต์ YF-100 เช่นกัน หากการสอบสวนพบข้อบกพร่องที่เป็นปัญหาสามัญของเครื่องยนต์รุ่นนี้ ก็จะส่งผลกระทบไม่เพียงแค่ Long March 7A แต่ยังรวมถึง Long March 5 และ 8 ด้วย ซึ่งอาจทำให้ภารกิจฉางเอ๋อ-7 ที่วางแผนไว้ในปี 2569 ต้องเลื่อนออกไป

2. คำเตือนที่ชัดเจน: สำนักข่าว TechTimes รายงานว่าความล้มเหลวนี้ 'ทำให้เครื่องยนต์ YF-100 ที่ใช้ในจรวดสมัยใหม่ทั้งตระกูลของจีนต้องถูกสอบสวน' และเตือนอย่างชัดเจนว่า 'สิ่งนี้ทำให้ภารกิจดวงจันทร์ฉางเอ๋อ-7 ตกอยู่ในความเสี่ยง' สื่อจีนหลายแห่งที่รายงานความล้มเหลวก็ได้กล่าวถึงภารกิจฉางเอ๋อ-7 ในบริบทของความล่าช้าที่อาจเกิดขึ้นเช่นกัน

รายงานของสำนักข่าว Reuters เกี่ยวกับความล้มเหลวยังระบุด้วยว่า 'จีนกำลังเตรียมความพร้อมสำหรับภารกิจดวงจันทร์ฉางเอ๋อ-7' ในบริบทเดียวกัน

อะไรที่จะกำหนดผลกระทบ: หากความล้มเหลวเกิดจากปัญหาทางโครงสร้างหรือข้อบกพร่องในการผลิตเฉพาะจรวด Long March 7A ลำนี้เท่านั้น ผลกระทบต่อฉางเอ๋อ-7 ก็น่าจะน้อยมาก แต่หากพบว่าปัญหามาจากเครื่องยนต์ YF-100 ซึ่งเป็นสาเหตุร่วมกัน การเลื่อนกำหนดการก็มีแนวโน้มสูงมาก ณ เวลาที่รายงาน ยังไม่มีแถลงการณ์อย่างเป็นทางการเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงกำหนดการใดๆ

บทสรุป

ความล้มเหลวของจรวด Long March 7A เมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2569 นับเป็นความผิดพลาดครั้งใหญ่ของโครงการอวกาศจีน แม้ว่าสาเหตุที่แน่ชัดยังไม่เป็นที่รู้จัก แต่ช่วงเวลาที่เกิดเหตุซึ่งใกล้กับจุด Max-Q และขณะที่เครื่องยนต์ YF-100 กำลังทำงาน ได้จุดชนวนให้เกิดการสอบสวนอย่างกว้างขวาง การสูญเสียดาวเทียมทหาร ChinaSat-4B เป็นความเสียหายโดยตรง แต่ความเสี่ยงในวงกว้างต่อภารกิจดวงจันทร์ฉางเอ๋อ-7 และการพึ่งพาเครื่องยนต์ตระกูล YF-100 ของจีน อาจกลายเป็นผลกระทบที่มีนัยสำคัญยิ่งกว่า