พนักงาน ASML เดือดจัด ขู่บอยคอตงานประชุม หลังเชิญ 'อีลอน มัสก์' พูด ขณะบริษัทปลดพนักงานเฉียบ

สำหรับพนักงานหลายคนแล้ว ภาพลักษณ์ที่เกิดขึ้นเป็นสิ่งที่ให้อภัยไม่ได้ มัสก์เป็นบุคคลที่สร้างความแตกแยกอย่างมาก และกำลังเผชิญกับการประท้วง "Tesla Takedown" อย่างต่อเนื่องทั้งในสหรัฐฯ และยุโรป จากกิจกรรมทางการเมืองและรูปแบบการบริหารของเขา การเชิญเขามาพูดกับพนักงานที่กำลังหวาดหวั่นกับการถูกเลิกจ้าง จึงถูกมองว่าไม่รู้กาลเทศะอย่างแรง จนพนักงานขู่ว่าจะไม่เข้าร่วมงานเลย

วิกฤตแรงงานของ ASML: การเลิกจ้าง การเดินออกจากงาน และ 7 สัปดาห์แห่งความเงียบ

คำขู่บอยคอตครั้งนี้ไม่ได้เกิดขึ้นจากสุญญากาศ มันคือชนวนล่าสุดในความไม่สงบด้านแรงงานที่คุกรุ่นมานานหลายเดือนที่ ASML

ในเดือนมกราคม 2026 บริษัทประกาศการปรับโครงสร้างครั้งใหญ่เพื่อตัดตำแหน่งงาน 1,700 ตำแหน่ง หรือประมาณ 4% ของพนักงานทั่วโลก โดยพุ่งเป้าไปที่ตำแหน่งผู้บริหารในแผนกเทคโนโลยีและไอที ในจำนวนนี้ 1,400 ตำแหน่งอยู่ในเนเธอร์แลนด์ การเลิกจ้างถูกอธิบายว่าจำเป็นเพื่อลดขั้นตอนที่ยุ่งยากและปรับโฟกัสทีมวิศวกรให้มุ่งเน้นที่นวัตกรรม แต่พนักงานและสหภาพแรงงานรีบออกมาตอบโต้ทันที

จังหวะเวลายิ่งทำให้ความรู้สึกแย่ลงไปอีก: การประกาศปลดพนักงานมีขึ้นพร้อมกับตัวเลขรายได้ทั้งปีที่ทำสถิติสูงสุดเป็นประวัติการณ์ที่ 3.27 หมื่นล้านยูโร และยอดคำสั่งซื้อที่รอส่งมอบอีก 3.88 หมื่นล้านยูโร สหภาพแรงงานดัตช์ FNV และ De Unie เรียกการตัดสินใจนี้ว่าเป็นการเสแสร้ง โดยให้เหตุผลว่าบริษัทที่มีผลประกอบการที่แข็งแกร่งเช่นนี้ไม่ควรใช้วิธีบังคับเลิกจ้าง

ความตึงเครียดระเบิดขึ้นในวันที่ 24 มีนาคม 2026 เมื่อพนักงานกว่า 1,000 คนจัดกิจกรรมเดินออกจากงานในช่วงพักเที่ยงที่สำนักงานใหญ่ในเฟลด์โฮเฟน ปีเตอร์ เรเนียร์ส จากสหภาพ FNV เรียกร้องให้ฝ่ายบริหาร "กลับไปเริ่มคิดใหม่" และเสนอแผนที่ปราศจากการบังคับเลิกจ้าง สิ่งที่เพิ่มความคับข้องใจคือพนักงานถูกปล่อยให้อยู่ในความมืดมนนานถึงเจ็ดสัปดาห์ โดยไม่รู้ว่าตัวเองจะตกงานหรือไม่ ตามคำพูดของโฆษกบริษัท

Terafab: โครงการยักษ์ 2.5 หมื่นล้านดอลลาร์ที่ต้องการ ASML

โครงการร่วมทุน Terafab ซึ่งมัสก์ประกาศเมื่อวันที่ 21 มีนาคม 2026 ณ โรงไฟฟ้า Seaholm เดิมในออสติน รัฐเทกซัส คือหนึ่งในโครงการเซมิคอนดักเตอร์ที่ทะเยอทะยานที่สุดเท่าที่เคยมีมา พันธมิตรประกอบด้วย SpaceX, Tesla, xAI (ซึ่งปัจจุบันควบรวมกับ SpaceX ก่อนการเสนอขายหุ้น IPO) และ Intel โดยมีเป้าหมายเพื่อสร้างโรงงานผลิตขนาดใหญ่ที่ครบวงจรในแนวตั้ง สามารถผลิตพลังประมวลผล AI ได้ถึง 1 เทราวัตต์ต่อปี

Intel เข้าร่วมในเดือนเมษายน 2026 หลังจากการพบปะสุดสัปดาห์ระหว่างมัสก์และ ลิป-บู ตัน ซีอีโอของ Intel โดยมุ่งมั่นที่จะออกแบบ ผลิต และบรรจุชิปโดยใช้กระบวนการผลิตแบบ 18A โรงงานแห่งนี้จะรวมการผลิตชิปประมวลผล (Logic Chips), หน่วยความจำ HBM, การบรรจุภัณฑ์ขั้นสูง, การทดสอบ และการผลิตโฟโตมาสก์ไว้ภายใต้หลังคาเดียวกัน ซึ่งเป็นการตั้งค่าที่ไม่เคยมีที่ไหนในโลกมาก่อน

มูลค่าที่ยืนยันต่อสาธารณะคือ 2.5 หมื่นล้านดอลลาร์ แม้ว่าบางรายงานจะระบุช่วง 2–2.5 หมื่นล้านดอลลาร์ สำหรับตัวเลขที่สูงกว่านั้น เช่น 5.5–11.9 หมื่นล้านดอลลาร์ที่ปรากฏในการสนทนาบางส่วน ไม่พบในแหล่งข้อมูลที่ตรวจสอบได้ และอาจเป็นการคาดการณ์ต้นทุนตลอดอายุโครงการ หรือการสับสนกับโครงการอื่นๆ ของมัสก์

การผูกขาดเทคโนโลยี EUV: ทำไมมัสก์ต้องมาพูดกับวิศวกร ASML โดยตรง

หลักการพื้นฐานทั้งหมดของ Terafab ขึ้นอยู่กับซัพพลายเออร์รายเดียวที่ไม่สามารถหาอื่นทดแทนได้ ASML คือผู้ผลิตเครื่องจักรลิโธกราฟีแบบ Extreme Ultraviolet (EUV) เพียงรายเดียวในโลก ซึ่งเป็นอุปกรณ์ที่จำเป็นในการพิมพ์แบบแปลนชิปที่ทันสมัยที่สุดในระดับต่ำกว่า 7 นาโนเมตรในปริมาณมาก ไม่มีผู้ผลิตรายอื่นอีกแล้ว

เพื่อบรรลุเป้าหมายพลังประมวลผล 1 เทราวัตต์ต่อปี Terafab จะต้องใช้เครื่องมือ EUV รุ่นต่อไปแบบ High-NA หลายเครื่อง คริสตอฟ ฟูเกต์ ซีอีโอของ ASML ยืนยันว่าได้เจรจาโดยตรงกับมัสก์ โดยเรียกแผน Terafab ว่า "จริงจังมาก" และบอกกับ Reuters ว่าเขาคาดว่าชิปตัวแรกจะผลิตได้ภายในไม่กี่เดือนโดยใช้ระบบ High-NA ของ ASML

หากไม่ได้รับการรับประกันสิทธิ์ในการเข้าถึงผลผลิต EUV ที่มีจำกัดของ ASML ก่อนใคร Terafab ก็ไม่มีทางบรรลุเป้าหมายกำลังการผลิตที่ตั้งไว้ สิ่งนี้ทำให้บริษัทดัตช์มีอำนาจต่อรองที่เหนือชั้นอย่างยิ่ง และทำให้การที่มัสก์ต้องมาเสนอขายโครงการกับวิศวกรของ ASML ด้วยตัวเองเป็นความจำเป็นเชิงกลยุทธ์ ไม่ใช่แค่การมาเยือนตามมารยาท

แต่อำนาจต่อรองนั้นก็เป็นดาบสองคม แท้จริงแล้ว ASML กำลังขอให้พนักงานกลุ่มเดียวกับที่ตนกำลังเลิกจ้าง และสหภาพแรงงานกลุ่มเดียวกันที่เรียกร้องให้หยุดการบังคับเลิกจ้าง มาช่วยสนับสนุนความทะเยอทะยานในการผลิตชิปของมหาเศรษฐีที่ภาพลักษณ์สาธารณะกำลังตกต่ำสุดขีด นี่คือการปะทะกันระหว่างกลยุทธ์องค์กรกับขวัญกำลังใจของพนักงาน ซึ่งจะเกิดขึ้นแบบเรียลไทม์ในงานประชุมวันพฤหัสบดีนี้

อะไรจะเกิดขึ้นต่อไป

การพูดคุยแบบกันเองในวันที่ 11 มิถุนายนนี้ จะเป็นบททดสอบโดยตรงต่อความเป็นปึกแผ่นภายในของ ASML หากวิศวกรจำนวนมากตัดสินใจบอยคอตงาน นั่นจะส่งสัญญาณที่ชัดเจนอย่างไม่อาจปฏิเสธได้เกี่ยวกับความไม่พอใจของพนักงานที่ฝังรากลึก และก่อให้เกิดคำถามว่า ASML จะสามารถรักษาเสถียรภาพที่จำเป็นในการส่งมอบเครื่องจักร EUV ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของแผนงานของมัสก์และอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ในวงกว้างได้หรือไม่