AI กำลังแบ่งตลาดแรงงานโลกออกเป็นสองขั้ว: งานวิจัยชิ้นใหญ่จาก PwC เผยอะไรบ้าง

รายงาน Global AI Jobs Barometer 2026 จาก PwC นำเสนอภาพที่ครอบคลุมที่สุดเท่าที่เคยมีมา ว่าปัญญาประดิษฐ์ (AI) กำลังปรับโฉมโลกการทำงานอย่างไร ด้วยการวิเคราะห์ข้อมูลจากใบสมัครงานมากกว่าหนึ่งพันล้านรายการในหกทวีป และข้อมูลทางการเงินของบริษัท 46,000 แห่ง รายงานนี้เผยให้เห็นตลาดแรงงานที่ไม่ได้หดตัวลง แต่กำลังแบ่งแยกออกเป็นสองเส้นทางที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน AI ไม่ได้แค่ทำงานอัตโนมัติแทนมนุษย์เท่านั้น แต่มันกำลังเขียนกฎใหม่ของมูลค่าทักษะมนุษย์ ทำให้ค่าจ้างของบางตำแหน่งพุ่งสูงขึ้น ในขณะที่เส้นทางอาชีพแบบดั้งเดิมสำหรับตำแหน่งอื่นกลับถูกบีบอัดลง

ตลาดแรงงาน 'สองราง' กำลังก่อตัว

ข้อค้นพบหลักของรายงานคือการแยกตัวของตลาดแรงงานโลกออกเป็นสิ่งที่ PwC เรียกว่า 'ตำแหน่งงานแบบใช้มืออาชีพ (Professionalised)' และ 'ตำแหน่งงานแบบเปิดกว้าง (Democratised)'

• ตำแหน่งงานแบบใช้มืออาชีพ (Professionalised roles) คือตำแหน่งที่ AI ทำหน้าที่เป็นตัวทวีคูณพลังให้กับผู้เชี่ยวชาญ ในงานเหล่านี้ AI จะจัดการงานวิเคราะห์ประจำและงานสร้างเนื้อหา ทำให้พนักงานมีอิสระในการโฟกัสกับทักษะขั้นสูง เช่น วิจารณญาณที่ซับซ้อน การคิดเชิงกลยุทธ์ และภาวะผู้นำ ส่งผลให้ความต้องการทักษะที่ต้องใช้มนุษย์อย่างเข้มข้นเหล่านี้พุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว กลุ่มตำแหน่งงานนี้มีอัตราการเติบโตของจำนวนพนักงาน (Headcount) สูงเป็นสองเท่าของตำแหน่งงานแบบเปิดกว้าง และมีการเติบโตของค่าจ้างสูงกว่าถึง 42% นับตั้งแต่ปี 2019
• ตำแหน่งงานแบบเปิดกว้าง (Democratised roles) ในทางตรงกันข้าม คือตำแหน่งที่ AI ทำให้หน้าที่หลักของงานนั้นง่ายขึ้นสำหรับคนทั่วไปที่อาจไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญ การลดอุปสรรคในการเข้าถึงงานด้วย AI ทำให้จำนวนคนที่สามารถทำงานนั้น ๆ ได้เพิ่มมากขึ้น ซึ่งส่งผลให้การเติบโตของทั้งจำนวนพนักงานและค่าจ้างของตำแหน่งเหล่านี้ชะลอตัวลง

การแบ่งขั้วนี้หมายความว่า ในขณะที่ AI เปิดโอกาสให้กับงานบางประเภท แต่ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจที่แท้จริงกลับไปกระจุกตัวอยู่ที่ตำแหน่งซึ่งความเชี่ยวชาญเฉพาะตัวของมนุษย์ถูกขยายผล ไม่ใช่ถูกทดแทน

บริษัทที่ใช้ AI จ้างงานมากกว่าและจ่ายดีกว่า

ตรงกันข้ามกับเรื่องเล่าที่ว่าการนำ AI มาใช้จะนำไปสู่การปลดพนักงานอัตโนมัติ บริษัทที่ใช้ AI มากที่สุดกลับมีผลงานเหนือกว่าบริษัทที่ใช้น้อยอย่างมีนัยสำคัญในทุกตัวชี้วัดการจ้างงาน

• การเติบโตของจำนวนพนักงาน: บริษัทที่ใช้ AI มากที่สุดมีอัตราการเติบโตของจำนวนพนักงานสูงถึง 52% เทียบกับเพียง 36% สำหรับบริษัทที่ใช้ AI น้อยที่สุด นั่นหมายถึงอัตราการจ้างงานที่เร็วกว่าเกือบ 1.5 เท่า
• การเติบโตของค่าจ้าง: ค่าจ้างในบริษัทที่ใช้ AI มากเติบโตขึ้น 24% ในขณะที่บริษัทที่ใช้น้อยเติบโตเพียง 17%
• ผลิตภาพพุ่งกระฉูด: ผลิตภาพโดยรวมของบริษัทที่ใช้ AI มากที่สุด สูงกว่าบริษัทที่ใช้น้อยที่สุดถึง 40% และในบรรดาบริษัทเหล่านั้น กลุ่มบริษัทระดับ "ซูเปอร์สตาร์" 20% แรก มีผลิตภาพแรงงานที่พุ่งขึ้นอย่างน่าตกใจถึง 163% ทิ้งห่างบริษัทอื่น ๆ

ข้อมูลนี้เชื่อมโยงให้เห็นชัดเจนว่า AI ถูกนำมาใช้เพื่อเพิ่มมูลค่าและผลิตภาพ ซึ่งสิ่งนี้เองที่ช่วยให้บริษัทเหล่านี้สามารถขยายกำลังคนและเพิ่มค่าตอบแทนได้

ค่าตอบแทนพิเศษ 56% สำหรับทักษะ AI

บางทีตัวเลขที่โดดเด่นที่สุดในรายงานนี้ก็คือ ค่าตอบแทนพิเศษ (Wage Premium) ถึง 56% ที่พนักงานที่มีทักษะ AI ได้รับ นั่นหมายความว่า พนักงานในตำแหน่งงานเดียวกัน หากมีทักษะอย่างเช่น การทำ Prompt Engineering หรือ Machine Learning จะมีรายได้เฉลี่ยสูงกว่าเพื่อนร่วมงานที่ไม่มีทักษะเหล่านั้นถึง 56%

นี่เป็นการกระโดดขึ้นอย่างมากจากค่าตอบแทนพิเศษ 25% ในรายงานครั้งก่อนหน้าในปีเดียว ส่งสัญญาณว่ามูลค่าตลาดของคนทำงานที่ได้รับการเสริมพลังด้วย AI กำลังเร่งตัวขึ้นอย่างรวดเร็ว และค่าตอบแทนพิเศษนี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในภาคเทคโนโลยี แต่ครอบคลุมทุกอุตสาหกรรมและทุกพื้นที่ ตัวอย่างเช่น ข้อมูลเฉพาะของสิงคโปร์จาก PwC แสดงให้เห็นว่าตำแหน่งงานที่เกี่ยวข้องกับ AI มีค่าตอบแทนพิเศษเริ่มต้นที่ 32% ในทุกภาคส่วน

ในภาพรวม ค่าจ้างในอุตสาหกรรมที่ใช้ AI มากที่สุดกำลังเติบโต เร็วกว่าสองเท่า เมื่อเทียบกับอุตสาหกรรมที่ใช้น้อยที่สุด ซึ่งยิ่งตอกย้ำว่า AI คือตัวขับเคลื่อนมูลค่าของพนักงาน ไม่ใช่ผู้ทำลาย

ตำแหน่งระดับเริ่มต้นถูก 'ยกระดับ' ให้ต้องการทักษะระดับซีเนียร์

การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่กำลังเกิดขึ้นกับคนที่เพิ่งเริ่มต้นอาชีพ AI ไม่ได้แค่เปลี่ยนงานระดับกลาง แต่กำลังนิยามใหม่ทั้งหมดว่าตำแหน่ง "ระดับเริ่มต้น (Entry-Level)" คืออะไร รายงานนี้เผยให้เห็นแนวโน้มของ "การยกระดับความเป็นซีเนียร์ (Seniorising)" ให้กับตำแหน่งงานระดับเริ่มต้น ในสาขาที่เกี่ยวข้องกับ AI

• การวิเคราะห์ใบสมัครงานระดับเริ่มต้นจำนวน 2.4 ล้านตำแหน่งในสหรัฐอเมริกาพบว่า งานระดับเริ่มต้นที่เกี่ยวข้องกับ AI มีแนวโน้ม สูงกว่า 7 เท่า ที่จะเรียกร้องทักษะซึ่งแต่เดิมเป็นของระดับอาวุโส เมื่อเทียบกับงานระดับเริ่มต้นที่เกี่ยวข้องกับ AI น้อยที่สุด ทักษะเหล่านั้นรวมถึง ความฉลาดทางอารมณ์ วิจารณญาณที่ซับซ้อน ความคิดสร้างสรรค์ และภาวะผู้นำ
• การเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ได้กำลังทำให้ตำแหน่งงานเหล่านี้หายไป ตั้งแต่ปี 2019 งานระดับเริ่มต้น "ที่ถูกยกระดับความอาวุโส" ในสาขาที่เกี่ยวข้องกับ AI เหล่านี้เติบโตขึ้นถึง 35% ในขณะที่ตำแหน่งงานระดับเริ่มต้นแบบดั้งเดิมกลับลดลง 10% เส้นทางเริ่มต้นอาชีพแบบเก่ากำลังหดหาย และเส้นทางใหม่ที่ท้าทายกว่ากำลังเข้ามาแทนที่
• โดยรวมแล้ว งานที่เกี่ยวข้องกับ AI มากที่สุดกำลังเพิ่มงานที่ต้องใช้ทักษะเฉพาะของมนุษย์ เช่น ความเห็นอกเห็นใจและวิจารณญาณ ในอัตราที่เร็วกว่าตำแหน่งงานอื่นถึง 2.5 เท่า

ข้อความที่ส่งถึงคนรุ่นใหม่ที่กำลังเริ่มต้นอาชีพนั้นชัดเจนมาก: AI สามารถทำงานพื้นฐานได้หลายอย่าง ดังนั้นคุณค่าความเป็นมนุษย์ของพนักงานใหม่จึงต้องมาจากทักษะด้านมนุษยสัมพันธ์และการคิดเชิงกลยุทธ์ขั้นสูง ซึ่งแต่เดิมต้องใช้ประสบการณ์หลายปีในการสั่งสม

ความเร็วของการเปลี่ยนแปลงที่ก้าวกระโดด

การปรับโครงสร้างโลกการทำงานนี้กำลังเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วชนิดเวียนหัว ทักษะที่นายจ้างมองหาสำหรับงานที่เกี่ยวข้องกับ AI กำลังเปลี่ยนแปลง เร็วกว่างานอื่นถึง 66% และอัตราการเปลี่ยนแปลงนี้เองก็กำลังเร่งขึ้น โดยเร็วกว่าช่องว่างที่เคยสำรวจได้ในปีก่อนหน้าถึง 2.5 เท่า

ทักษะเก่า ๆ ที่ปัจจุบัน AI สามารถทำซ้ำได้อย่างง่ายดาย เช่น การเขียนโค้ดภาษาพื้นฐานบางภาษา กำลังเป็นที่ต้องการของนายจ้างลดลง ในทางตรงกันข้าม ความต้องการทักษะลูกผสมใหม่ ๆ ที่ผสานความสามารถทางเทคนิคเข้ากับวิจารณญาณเฉพาะตัวของมนุษย์กำลังพุ่งสูงขึ้น ตำแหน่งงานที่ต้องการทักษะ AI เฉพาะทางมีอัตราการเติบโตสูงถึง 69% ซึ่งเร็วกว่าอัตราการเติบโตของตลาดแรงงานโดยรวมที่โตเพียง 9% เกือบแปดเท่า

รายงาน Global AI Jobs Barometer 2026 จาก PwC วาดภาพยุคสมัยของ AI ที่ละเอียดซับซ้อน นี่ไม่ใช่เรื่องราวของการทำลายตำแหน่งงานครั้งใหญ่ แต่เป็นเรื่องของการเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วและไม่เท่าเทียม ตลาดแรงงานกำลังแตกตัว มูลค่าของความเชี่ยวชาญของมนุษย์กำลังถูกตีราคาใหม่ให้สูงขึ้น และเส้นทางจากรั้วมหาวิทยาลัยสู่ห้องประชุมผู้บริหารกำลังถูกเขียนขึ้นใหม่ตั้งแต่ต้นตอ จากข้อมูลทั้งหมดนี้ชี้ให้เห็นว่า การเดิมพันอาชีพที่ปลอดภัยในอนาคตไม่ใช่การเรียนเขียนโค้ดเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการผสานความคล่องแคล่วด้านเทคนิคของ AI เข้ากับทักษะเฉพาะตัวของมนุษย์อย่าง วิจารณญาณ ความเห็นอกเห็นใจ และภาวะผู้นำ