ถึงเวลาอาเซียน 'กำหนดอนาคต' ไม่ใช่แค่ 'ปรับตัวตาม' วาระสำคัญจากเวที AFF 2026

เปิดฉากอย่างเป็นทางการแล้วสำหรับการประชุม "อาเซียนฟิวเจอร์ฟอรั่ม ครั้งที่ 3" (ASEAN Future Forum - AFF 2026) ณ กรุงฮานอย ประเทศเวียดนาม ระหว่างวันที่ 9-10 มิถุนายน พ.ศ. 2569 นี้

การรวมตัวครั้งนี้เกิดขึ้นท่ามกลางช่วงเวลาแห่งการเปลี่ยนผ่านครั้งสำคัญของโลก และเป็นเวทีหารือกึ่งทางการระดับสูง (Track 1.5) ที่ริเริ่มโดยเวียดนาม มีเป้าหมายเพื่อสร้างข้อเสนอแนะเชิงนโยบายสำหรับ "วิสัยทัศน์ประชาคมอาเซียน 2045"

"เลิกปรับตัว จงกำหนดอนาคต" สาส์นจากผู้นำเวียดนาม

สารสำคัญที่ทรงพลังที่สุดในปีนี้มาจากปาฐกถาเปิดงานของ นายกรัฐมนตรี เล มินห์ ฮึง แห่งเวียดนาม ซึ่งเน้นย้ำว่า ในขณะที่กฎเกณฑ์พื้นฐานของเศรษฐกิจ เทคโนโลยี และอำนาจโลกกำลังถูกเขียนขึ้นใหม่ อาเซียนมีคำถามเดียวที่ต้องตอบ นั่นคือ จะปรับตัวอย่างไร และจะกำหนดอนาคตของตัวเองอย่างไร

นายกฯ เล มินห์ ฮึง มองว่านี่ไม่ใช่เวลาแค่ตั้งรับ แต่คือจุดเริ่มต้นของ "การเดินทางเพื่อกำหนดอนาคต" โดยอาเซียนต้องไม่เป็นเพียงผู้มีส่วนร่วมในกระแสโลก แต่ต้องเป็น "พลังเชิงรุก" ในการกำหนดกฎกติกาใหม่ของความร่วมมือระดับภูมิภาคและระดับโลก

3 ทิศทางยุทธศาสตร์ สู่การ "กำหนดอนาคต" อาเซียน

เพื่อให้อาเซียนบรรลุวิสัยทัศน์ดังกล่าว ผู้นำเวียดนามได้เสนอแนวทางเชิงกลยุทธ์ 3 ประการ :

1. เป็นศูนย์กลางการพูดคุยและหลักชัยแห่งความไว้เนื้อเชื่อใจ — อาเซียนต้องก้าวข้ามบทบาทผู้รับประโยชน์จากสันติภาพและการค้าเสรีที่มีมายาวนาน ไปสู่การเป็นผู้กำหนดมาตรฐานและกรอบความร่วมมือใหม่ๆ ในโลกที่เต็มไปด้วยความแตกแยก โดยยึดมั่นในกฎหมายระหว่างประเทศ
2. เปลี่ยนผ่านจากฐานการผลิตสู่ศูนย์กลางนวัตกรรม — พลิกโฉมรูปแบบเศรษฐกิจของภูมิภาคไปสู่การสร้างมูลค่าเพิ่มที่สูงขึ้น ด้วยการปฏิรูปสู่ดิจิทัล และความเป็นผู้นำด้านเทคโนโลยี ไม่ใช่แค่เป็นโรงงานของโลกอีกต่อไป
3. พัฒนาเป็นชุมชนที่ยึดโยงกับประชาชนอย่างแท้จริง — เน้นว่า "อนาคตของอาเซียนต้องถูกกำหนดโดยประชาชน ไม่ใช่โดยตัวเลขทางสถิติ" หมายความว่า การพัฒนาต้องครอบคลุมและส่งผลดีต่อประชาชนทุกคนโดยตรง

ผู้นำภูมิภาคร่วมเวทีคับคั่ง

ในพิธีเปิด มีผู้นำรัฐบาลและเจ้าหน้าที่อาวุโสเข้าร่วมอย่างพร้อมเพรียง :

• เวียดนาม — นายกรัฐมนตรี เล มินห์ ฮึง (เจ้าภาพ)
• สปป. ลาว — นายกรัฐมนตรี สอนไซ สีพันดอน
• กัมพูชา — นายกรัฐมนตรี ฮุน มาเนต
• ไทย — นายกรัฐมนตรี อนุทิน ชาญวีรกูล
• ติมอร์-เลสเต — นายกรัฐมนตรี คาย ราลา ซานานา กุฌเมา (ในฐานะรัฐผู้สังเกตการณ์)

นอกจากนี้ ยังมีรัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศของเวียดนาม เล ฮว่าย จุง เลขาธิการอาเซียน และนักการทูตอาวุโสจากทั่วทั้งภูมิภาคเข้าร่วมด้วย

ครั้งแรกของ AFF กับการขยายขอบเขตความร่วมมือ

จุดเด่นของ AFF 2026 คือการขยายขอบเขตการประชุมให้ครอบคลุมมากกว่าทุกปีที่ผ่านมา โดยเป็นครั้งแรกที่มี :

• การสัมมนาว่าด้วยบทบาทของพรรคการเมืองในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ — จัดขึ้นในวันที่ 8 มิถุนายน เพื่อส่งเสริมกลไกการหารือพหุภาคีระหว่างพรรคการเมืองในการสร้างประชาคมอาเซียน
• การประชุมผู้นำเมืองอาเซียน (ASEAN Cities Leadership Conference) — นำผู้นำจากเมืองต่างๆ ทั่วภูมิภาคมาหารือเพื่อขยายช่องทางความร่วมมือสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน
• เวทีหารือเรื่องธรรมาภิบาล AI และการเปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัล — สะท้อนจุดเน้นของภูมิภาคในการควบคุมและใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีอุบัติใหม่
• กิจกรรมสำหรับเยาวชน — เปิดพื้นที่ให้ผู้นำรุ่นใหม่ได้มีส่วนร่วมแสดงวิสัยทัศน์ร่วมกับผู้กำหนดนโยบาย นักวิชาการ และภาคธุรกิจ

การขยายขอบเขตในครั้งนี้เป็นไปตามที่รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศเวียดนาม เหงียน มัน เกือง ยืนยันว่า ได้รับการออกแบบมาเพื่อสร้างสรรค์ "มุมมองใหม่ ความคิดริเริ่ม และคำแนะนำเชิงนโยบาย" สำหรับกระบวนการสร้างประชาคมอาเซียน