ทำไมคนใน SoftBank ถึงเริ่มกังวลกับการเดิมพัน OpenAI ของ Masayoshi Son

Masayoshi Son ผู้ก่อตั้ง SoftBank มีชื่อเสียงมายาวนานจากการเดิมพันครั้งใหญ่กับเทคโนโลยีแห่งอนาคต แต่การลงทุนล่าสุดของเขา—การทุ่มเงินมากกว่า 60,000 ล้านดอลลาร์ใน OpenAI—กำลังทำให้ทั้งนักวิเคราะห์และบางคนภายในบริษัทเริ่มรู้สึกไม่สบายใจ

ความกังวลไม่ได้อยู่แค่ที่ขนาดของดีล แต่เป็นเพราะมันเป็นการลงทุนที่ กระจุกตัวสูง ใช้เงินกู้จำนวนมาก ผูกกับบริษัทเอกชน และต้องเผชิญการแข่งขันในอุตสาหกรรม AI ที่ดุเดือดขึ้นเรื่อย ๆ หากสมมติฐานใดผิดพลาด ผลกระทบต่อ SoftBank อาจรุนแรงกว่าการลงทุนแบบกระจายความเสี่ยงทั่วไป

เงินลงทุนมหาศาลที่พึ่งพาหนี้จำนวนมาก

ส่วนหนึ่งของเงินที่ SoftBank ใช้ลงทุนใน OpenAI มาจากการกู้ยืม บริษัทได้จัดหา เงินกู้สะพาน (bridge loan) มูลค่า 40 พันล้านดอลลาร์ จากกลุ่มธนาคารรายใหญ่ เพื่อสนับสนุนดีลนี้

นอกจากนี้ยังมีความพยายามกู้เงินเพิ่มโดยใช้หุ้น OpenAI เป็นหลักประกัน เดิมที SoftBank ต้องการ เงินกู้แบบมาร์จิ้น 10 พันล้านดอลลาร์ แต่ผู้ให้กู้บางรายกังวลเรื่องการประเมินมูลค่าของบริษัทเอกชน ทำให้แผนดังกล่าวถูกลดลงเหลือประมาณ 6 พันล้านดอลลาร์

โครงสร้างแบบนี้ทำให้การลงทุนไม่ใช่แค่ “ใหญ่” แต่ยัง ใช้เลเวอเรจสูง นักวิเคราะห์เตือนว่าการผูกหนี้จำนวนมากกับสินทรัพย์เดียวอาจเพิ่มแรงกดดันทางการเงิน หากมูลค่าของสินทรัพย์นั้นลดลงหรือเติบโตช้ากว่าที่คาด

เดิมพันกระจุกตัวกับบริษัทเดียว

ปัจจุบัน SoftBank มีคำมั่นลงทุนใน OpenAI รวมประมาณ 64.6 พันล้านดอลลาร์ เพื่อถือหุ้นราว 13% ของบริษัท

สำหรับบริษัทลงทุนระดับโลกอย่าง SoftBank นี่ถือว่าเป็นการเดิมพันที่กระจุกตัวมาก เพราะปกติพอร์ตของ Vision Fund จะกระจายไปยังสตาร์ทอัพหลายร้อยบริษัท

ในวงการลงทุนด้าน AI นักลงทุนจำนวนมากเลือกลงทุนใน หลายบริษัทคู่แข่งพร้อมกัน เพื่อลดความเสี่ยง เนื่องจากยังไม่มีใครรู้แน่ชัดว่าใครจะชนะการแข่งขัน AI ในระยะยาว

แต่สำหรับ SoftBank ผลลัพธ์ทางการเงินในช่วงหลังกลับ ผูกกับ OpenAI อย่างมาก หากมูลค่าบริษัทหยุดโตหรือปรับลด ผลกระทบต่อ SoftBank อาจมีนัยสำคัญ

ปัญหาสภาพคล่อง: ถือหุ้นแต่ขายไม่ได้ง่าย

อีกประเด็นสำคัญคือเรื่องสภาพคล่อง เพราะ OpenAI ยังเป็นบริษัทเอกชน

นั่นหมายความว่า SoftBank ไม่สามารถขายหุ้นในตลาดสาธารณะเพื่อทำกำไรหรือชำระหนี้ได้ง่าย ๆ จนกว่าจะเกิดเหตุการณ์สำคัญ เช่น การเสนอขายหุ้นต่อสาธารณะครั้งแรก (IPO) หรือดีลซื้อกิจการ

สิ่งนี้สำคัญมากสำหรับ Masayoshi Son ซึ่งมักใช้เงินกู้เพื่อขยายผลตอบแทนจากการลงทุน หากไม่สามารถเปลี่ยนมูลค่าหุ้นเป็นเงินสดได้เร็ว การใช้เลเวอเรจก็ยิ่งเพิ่มความเสี่ยง

การแข่งขัน AI ที่รุนแรงขึ้น

อีกปัจจัยที่เพิ่มความไม่แน่นอนคือการแข่งขันในอุตสาหกรรม AI ที่กำลังร้อนแรง

บริษัท AI อย่าง Anthropic กำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว ระดมทุนได้หลายหมื่นล้านดอลลาร์ และมีมูลค่าบริษัทเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ซึ่งทำให้ช่องว่างกับ OpenAI แคบลง

ทั้งสองบริษัทกำลังแข่งขันกันอย่างหนักในการดึงลูกค้าองค์กร โดยร่วมมือกับบริษัทการเงินและกองทุนลงทุนเพื่อผลักดันเครื่องมือ AI เข้าไปในองค์กรขนาดใหญ่

หากคู่แข่งสามารถแย่งส่วนแบ่งตลาดหรือทำให้ราคา AI ลดลง สมมติฐานการเติบโตที่ใช้ประเมินมูลค่า OpenAI ก็อาจถูกท้าทาย

กำไรมหาศาล…แต่ยังอยู่บนกระดาษ

จนถึงตอนนี้การเดิมพันดูเหมือนจะประสบความสำเร็จ SoftBank รายงานกำไรจำนวนมากจากมูลค่าที่เพิ่มขึ้นของ OpenAI

บริษัทเปิดเผยว่าไตรมาสหนึ่งมีกำไรสุทธิประมาณ 1.83 ล้านล้านเยน (ราว 11.6 พันล้านดอลลาร์) หลังบันทึกกำไรจากมูลค่าหุ้น OpenAI ที่เพิ่มขึ้น

ในช่วง 12 เดือนสิ้นสุดเดือนมีนาคม SoftBank ระบุว่ามีกำไรจากการประเมินมูลค่ารวม ประมาณ 43.9 พันล้านดอลลาร์ โดยมีถึง 25 พันล้านดอลลาร์ในไตรมาสเดียว

การเพิ่มขึ้นนี้เกิดจากการที่ OpenAI ระดมทุนรอบใหญ่ในปี 2026 จนทำให้มูลค่าบริษัทพุ่งขึ้นราว 852 พันล้านดอลลาร์

ทำไมกำไรเหล่านี้ยังไม่แน่นอน

ถึงตัวเลขจะดูมหาศาล แต่กำไรเหล่านี้ส่วนใหญ่เป็น กำไรจากการประเมินมูลค่า (unrealized gains) ไม่ใช่เงินสดจริง

มูลค่าจะเกิดขึ้นจริงก็ต่อเมื่อ SoftBank สามารถขายหุ้นได้ เช่น หาก OpenAI เข้าตลาดหุ้นหรือมีเหตุการณ์สภาพคล่องอื่น

ถ้าความเชื่อมั่นของนักลงทุนต่อ AI ลดลง ต้นทุนการกู้เงินสูงขึ้น หรือคู่แข่งเติบโตเร็วกว่า มูลค่าบริษัทอาจปรับลด และกำไรบนกระดาษของ SoftBank ก็อาจหายไปได้

กล่าวอีกแบบหนึ่ง เดิมพันของ Masayoshi Son ครั้งนี้อาจกลายเป็นหนึ่งในการลงทุนที่ประสบความสำเร็จที่สุดในประวัติศาสตร์เทคโนโลยี — หรือเป็นตัวอย่างคลาสสิกของความเสี่ยงจากการลงทุนกระจุกตัวในยุค AI ก็ได้

ตอนนี้ทุกอย่างขึ้นอยู่กับว่า การแข่งขัน AI ระดับโลกจะจบลงอย่างไร