ระดับน้ำดานูบต่ำเป็นประวัติการณ์ จุดชนวนวิกฤตพลังงานยุโรปกลาง

ดานูบลดต่ำแค่ไหน

ระดับน้ำของดานูบลดลงสู่จุดที่ไม่เคยเห็นในหลายประเทศนับตั้งแต่อย่างน้อยปี 1996 ขณะที่บริเวณเบซดัน ซึ่งเป็นจุดที่แม่น้ำไหลเข้าสู่เซอร์เบีย มีระดับต่ำสุดในรอบกว่าครึ่งศตวรรษ

ที่กรุงบูดาเปสต์ของฮังการี ระดับน้ำลดลงเหลือเพียง 26–28 เซนติเมตร ซึ่งถือเป็นระดับต่ำสุดเป็นประวัติการณ์ ส่วนปริมาณน้ำที่จุดทางเข้าดานูบในโรมาเนียอยู่ที่ประมาณ 1,600 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยตามฤดูกาลมากกว่าครึ่ง

โรงไฟฟ้านิวเคลียร์โรมาเนียหยุดเดินเครื่อง

โรงไฟฟ้านิวเคลียร์เชร์นาโวดอ ซึ่งตั้งอยู่ริมแม่น้ำดานูบและโดยปกติผลิตไฟฟ้าราว 20% ของทั้งประเทศ เริ่มหยุดเครื่องปฏิกรณ์หน่วยที่ 1 อย่างเป็นระบบเมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม เพราะปริมาณน้ำในแม่น้ำต่ำเกินไปสำหรับระบบหล่อเย็น

วันถัดมา หน่วยที่ 2 ก็หยุดเดินเครื่องตาม ทำให้เครื่องปฏิกรณ์ทั้งสองหน่วยไม่เชื่อมต่อกับระบบไฟฟ้าพร้อมกันเป็นครั้งแรกจากสาเหตุระดับน้ำต่ำ การหยุดดังกล่าวเป็นมาตรการควบคุมเพื่อรับมือกับเงื่อนไขด้านอุทกวิทยาที่ไม่เอื้ออำนวย ไม่ใช่เหตุขัดข้องฉับพลันของเครื่องปฏิกรณ์

รัฐบาลโรมาเนียระบุว่าได้จัดสรรงบประมาณสำหรับงานชั่วคราวเพื่อผันน้ำจากคลองเข้าสู่แม่น้ำดานูบ และกำลังหารือกับประเทศเพื่อนบ้านเรื่องการนำเข้าไฟฟ้าในช่วงที่ความต้องการใช้ไฟสูง

ปักส์ของฮังการีก็เผชิญความเสี่ยง

โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ปักส์ ซึ่งเป็นโรงไฟฟ้านิวเคลียร์แห่งเดียวของฮังการี เริ่มลดกำลังผลิตลงตั้งแต่วันที่ 29 กรกฎาคม โดยหนึ่งในเครื่องปฏิกรณ์ลดกำลังลงประมาณ 50%

ต่อมาในวันที่ 30–31 กรกฎาคม ปีเตอร์ มักยาร์ นายกรัฐมนตรีฮังการีเตือนว่าโรงไฟฟ้าทั้งหมดอาจต้องหยุดเดินเครื่องเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ เนื่องจากหัวดูดน้ำไม่สามารถเข้าถึงน้ำสำหรับใช้หล่อเย็นได้อีกต่อไป เขาระบุว่าโรงไฟฟ้าอาจหยุดทำงานนานหลายสัปดาห์ หากระดับน้ำยังลดลงตามที่คาดการณ์

สถานการณ์ดังกล่าวทำให้ฮังการีต้องเตรียมแผนให้ผู้ใช้ไฟฟ้าภาคอุตสาหกรรมรายใหญ่ลดการใช้พลังงาน เพื่อประคองสมดุลของระบบไฟฟ้า

ไม่ใช่แค่เรื่องไฟฟ้า: เรือสินค้าและการท่องเที่ยวก็ได้รับผลกระทบ

ภัยแล้งทำให้เรือบรรทุกสินค้าในเซอร์เบียบางส่วนติดอยู่ในแม่น้ำที่ตื้นเขิน บางช่วงมีระดับน้ำตื้นจนสามารถเดินข้ามได้ การขนส่งสินค้าบนหนึ่งในเส้นทางน้ำสายสำคัญของยุโรปจึงหยุดชะงักอย่างหนัก ขณะที่เรือสำราญต้องเปลี่ยนเส้นทางหรือปรับแผนการเดินทาง

นอกจากภาคขนส่งแล้ว ผลผลิตไฟฟ้าพลังน้ำในโรมาเนียและฮังการีก็ลดลงพร้อมกับกำลังผลิตนิวเคลียร์ที่หายไป ส่งผลให้ช่องว่างด้านพลังงานกว้างขึ้น มาตรการภาวะเฝ้าระวังของโรมาเนียเปิดทางให้รัฐบาลจัดสรรเงินเพื่อซื้อไฟฟ้าฉุกเฉินและบริหารข้อจำกัดของระบบสายส่ง

สัญญาณเตือนความเปราะบางจากสภาพภูมิอากาศ

วิกฤตครั้งนี้ไม่ได้เกิดจากเหตุผิดปกติเพียงจุดเดียว แต่เป็นผลจากคลื่นความร้อนที่ยืดเยื้อและฝนตกต่ำกว่าค่าเฉลี่ยหลายเดือนในยุโรปกลางและยุโรปตะวันออก จนระดับน้ำดานูบลดลงสู่จุดต่ำสุดพร้อมกันในหลายประเทศ

โรงไฟฟ้านิวเคลียร์จำนวนมากตั้งอยู่ริมแม่น้ำขนาดใหญ่ เพราะต้องใช้น้ำในระบบหล่อเย็น นั่นทำให้โรงไฟฟ้าเหล่านี้มีความเสี่ยงโดยตรงเมื่อเกิดภัยแล้ง แม้พลังงานนิวเคลียร์จะไม่ปล่อยคาร์บอนระหว่างการผลิตไฟฟ้า แต่โครงสร้างพื้นฐานที่พึ่งพาแม่น้ำยังคงได้รับผลกระทบจากสภาพอากาศที่ร้อนและแห้งแล้งมากขึ้น

วิกฤตดานูบครั้งนี้กระทบอย่างน้อย 4 ประเทศ ได้แก่ โรมาเนีย ฮังการี เซอร์เบีย และโครเอเชีย ครอบคลุมทั้งการผลิตไฟฟ้า การขนส่งสินค้า การชลประทาน และการท่องเที่ยว เหตุการณ์จึงสะท้อนให้เห็นว่าแรงกระแทกทางน้ำเพียงครั้งเดียวสามารถลุกลามไปยังระบบพลังงานและการคมนาคมที่เชื่อมโยงกันทั่วภูมิภาคได้อย่างไร