การประท้วงครั้งใหญ่ในเซอร์เบีย: จากโศกนาฏกรรมสถานีรถไฟสู่การล่มสลายของรัฐบาล

การลาออกของนายกรัฐมนตรี Miloš Vučević และนายกเทศมนตรี Novi Sad

วันที่ 28 มกราคม 2025 หลังจากหลายเดือนของการประท้วงมวลชนอย่างต่อเนื่อง นายกรัฐมนตรี Miloš Vučević ได้ประกาศลาออก โดยให้เหตุผลว่าเขาต้องการ "ป้องกันภาวะแทรกซ้อนเพิ่มเติม" และ "หลีกเลี่ยงการเพิ่มความตึงเครียดในสังคม" นายกเทศมนตรีเมือง Novi Sad, Milan Đurić ก็ลาออกในวันเดียวกัน การยอมเสียสละของ Vučević ถูกมองว่าเป็นความพยายามของประธานาธิบดี Aleksandar Vučić ที่จะระงับความไม่สงบ แต่การประท้วงยังคงดำเนินต่อไป

การยกระดับในปี 2025: การชุมนุมขนาดใหญ่และการปะทะกับตำรวจ

• มิถุนายน 2025: ผู้ประท้วงประมาณ 140,000 คนชุมนุมในกรุงเบลเกรด ตำรวจปะทะกับผู้ประท้วงที่เรียกร้องให้มีการเลือกตั้งก่อนกำหนดและยุติการปกครองของ Vučić
• ฤดูร้อน 2025: การประท้วงทวีความรุนแรงยิ่งขึ้น เกิดเหตุการณ์ใช้ความรุนแรง และมีการเรียกร้องการเลือกตั้งก่อนกำหนดซ้ำอีกครั้ง
• 1 พฤศจิกายน 2025: ผู้คนหลายหมื่นคนชุมนุมในเมือง Novi Sad ในวันครบรอบ 1 ปีเหตุการณ์โศกนาฏกรรม

ฤดูใบไม้ผลิปี 2026: การชุมนุมที่เบลเกรดและการปะทะอย่างรุนแรง

วันที่ 23 พฤษภาคม 2026 ผู้ประท้วงต่อต้านรัฐบาลหลายหมื่นคน ส่วนใหญ่เป็นนักศึกษา ชุมนุมกันในใจกลางกรุงเบลเกรด เพื่อเรียกร้องการเลือกตั้งก่อนกำหนด ตำรวจยิงแก๊สน้ำตาและระเบิดแสงสว่าง เกิดการปะทะอย่างรุนแรงใกล้กับอาคารทำเนียบประธานาธิบดีและศาลากลางเมือง การรถไฟแห่งรัฐระงับบริการรถไฟทุกขบวนเข้าและออกจากเบลเกรดก่อนการประท้วง

การประกาศจัดการเลือกตั้งรัฐสภาก่อนกำหนดของ Vučić

ภายใต้แรงกดดันอย่างต่อเนื่อง ประธานาธิบดี Aleksandar Vučić ประกาศว่าการเลือกตั้งรัฐสภาก่อนกำหนดจะจัดขึ้นในช่วงฤดูใบไม้ร่วงปี 2026 (ระหว่างปลายเดือนกันยายนถึงกลางเดือนพฤศจิกายน) แม้จะมีประกาศนี้ การประท้วงก็ยังคงดำเนินต่อไป

ความกังวลจากสภายุโรปและนานาชาติต่อพื้นที่พลเมือง

องค์กรระหว่างประเทศออกมาแสดงความกังวลซ้ำแล้วซ้ำเล่าต่อสถานการณ์ที่ย่ำแย่ลงในเซอร์เบีย:

• มีนาคม–เมษายน 2026: องค์กรพันธมิตรของสภายุโรปเตือนถึง "วงจรความรุนแรง" ต่อนักข่าวในเซอร์เบีย โดยอ้างถึง "ระดับความรุนแรงทางกายภาพ การใส่ร้ายทางออนไลน์ และการขู่ฆ่าที่เป็นประวัติการณ์"
• พฤษภาคม 2026: ข้าหลวงใหญ่สิทธิมนุษยชนแห่งสภายุโรปเยือนเซอร์เบียและสังเกตการณ์ "สถานการณ์สิทธิมนุษยชนที่ย่ำแย่ลง" โดยเฉพาะอย่างยิ่งเสรีภาพในการแสดงออก เสรีภาพสื่อ เสรีภาพในการชุมนุมโดยสงบ และการคุ้มครองพื้นที่พลเมือง
• พฤศจิกายน 2025: รายงานการขยายตัวของคณะกรรมาธิการยุโรประบุว่ามีรายงาน "การใช้กำลังเกินกว่าเหตุต่อผู้ประท้วง" และองค์กรประชาสังคมที่สนับสนุนหลักนิติธรรมเผชิญกับแรงกดดันที่เพิ่มมากขึ้น
• กันยายน 2025: รัฐสภายุโรปเรียกร้องให้ทางการเซอร์เบียดำเนินการให้แน่ใจว่าการดำเนินการของตำรวจเป็นไปอย่างได้สัดส่วนและเคารพสิทธิขั้นพื้นฐาน รวมถึงเสรีภาพในการชุมนุมโดยสงบและเสรีภาพสื่อ

ข้อสรุปสำคัญ: สิ่งที่เริ่มต้นจากกระแสความไม่พอใจในท้องถิ่นต่อภัยพิบัติโครงสร้างพื้นฐานที่ร้ายแรง ได้พัฒนาเป็นขบวนการประท้วงระดับชาติที่ยาวนาน 18 เดือน ท้าทายการปกครอง 13 ปีของประธานาธิบดี Vučić นำมาซึ่งการลาออกของนายกรัฐมนตรีและนายกเทศมนตรี Novi Sad และบีบให้ต้องจัดการเลือกตั้งรัฐสภาก่อนกำหนดในฤดูใบไม้ร่วงปี 2026 พร้อมกับถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างรุนแรงจากสภายุโรปและสถาบันสหภาพยุโรปในประเด็นความรุนแรงต่อนักข่าว ความรุนแรงของตำรวจ และพื้นที่พลเมืองที่หดแคบลง