ภัยพิบัติทางธรรมชาติ: คู่มือการเรียนเชิงลึกสำหรับนักศึกษาการแพทย์ฉุกเฉินและบาดเจ็บ

ภัย (Hazard) — เหตุการณ์หรือสภาวะที่อาจก่อให้เกิดความเสียหาย เช่น แผ่นดินไหว น้ำท่วม พายุไซโคลน ดินถล่ม ไฟป่า หรือฟ้าผ่า

การสัมผัสภัย (Exposure) — ผู้คน อาคาร ถนน โรงพยาบาล และรถพยาบาลที่อยู่ในพื้นที่เสี่ยง เช่น บ้านเรือนที่สร้างใกล้แม่น้ำ หรือชุมชนชายฝั่งที่เสี่ยงต่อพายุไซโคลน

ความเปราะบาง (Vulnerability) — แนวโน้มที่บุคคลหรือระบบจะได้รับอันตราย แหล่งข้อมูลด้านระบาดวิทยาสาธารณภัยของ CDC เน้นว่ากลุ่มประชากรที่เปราะบางทางสังคมต้องการความสนใจเป็นพิเศษในระหว่างเกิดภัยพิบัติ ที่อยู่อาศัยไม่ดี ความยากจน เด็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ ผู้พิการ และผู้ป่วยโรคเรื้อรัง ล้วนมีความเปราะบางสูงกว่า

ขีดความสามารถ (Capacity) — ความสามารถของบุคคล ชุมชน ระบบ EMS โรงพยาบาล และระบบภาครัฐในการลดความเสี่ยงและตอบสนองอย่างมีประสิทธิภาพ ตัวอย่างเช่น เจ้าหน้าที่รถพยาบาลที่ผ่านการฝึกอบรม แผนรับมือภัยพิบัติ ระบบเตือนภัยล่วงหน้า ศูนย์พักพิง และเวชภัณฑ์ฉุกเฉินที่พร้อมใช้

การเตรียมพร้อม (Preparedness) — การดำเนินการก่อนเกิดภัยพิบัติเพื่อลดอันตราย แนวทางการเตรียมพร้อมแบบทุกภัยของ CDC รวมถึงการวางแผนเส้นทางอพยพ การซ้อมแผนฉุกเฉิน และการรู้ว่าหน่วยงานท้องถิ่นจะแจ้งเตือนประชาชนอย่างไรในระหว่างเหตุฉุกเฉิน

การจำแนกประเภทภัยพิบัติทางธรรมชาติ (Classification of Natural Disasters)

แนวทางของ WHO เกี่ยวกับวิธีการวิจัยเพื่อการจัดการความเสี่ยงด้านสุขภาพในเหตุฉุกเฉินและภัยพิบัติยอมรับหมวดหมู่กว้างๆ เหล่านี้ โดยสังเกตว่าภัยพิบัติมักตามมาหลังจากภัยที่ส่งผลกระทบเชิงลบต่อประชากร

ผลกระทบต่อสุขภาพโดยทั่วไปของภัยพิบัติทางธรรมชาติ (General Health Effects of Natural Disasters)

ทันที: เสียชีวิต เลือดออกรุนแรง กระดูกหัก การบาดเจ็บที่ศีรษะและกระดูกสันหลัง Crush injury จมน้ำ แผลไหม้ ไฟฟ้าช็อต ภาวะตัวเย็นเกิน ฮีทสโตรก และภาวะช็อกทางจิตใจ

ระยะแรก (วันถึงสัปดาห์): การติดเชื้อที่บาดแผล ภาวะขาดน้ำ ท้องเสีย การติดเชื้อทางเดินหายใจ งูกัด อาการกำเริบของโรคเรื้อรัง การขาดการฟอกไตหรืออินซูลิน การขาดออกซิเจน ภาวะฉุกเฉินทางสูติกรรม และปฏิกิริยาความเครียดเฉียบพลัน

ระยะหลัง (สัปดาห์ถึงเดือน): ภาวะทุพโภชนาการ โรคติดต่อนำโดยพาหะ โรคเครียดหลังเหตุการณ์สะเทือนใจ (PTSD) ภาวะซึมเศร้า โรควิตกกังวล ความพิการ และการเจ็บป่วยจากสุขอนามัยที่ไม่ดี

หลักการทั่วไปของการตอบสนองของ EMS และรถพยาบาล (General Principles of EMS and Ambulance Response)

ความปลอดภัยของจุดเกิดเหตุต้องมาก่อน (Scene safety first) กฎข้อแรกคือ: อย่ากลายเป็นเหยื่อ CDC ระบุโดยเฉพาะว่าภัยพิบัติทางธรรมชาติและเหตุการณ์สภาพอากาศรุนแรงสามารถทำให้ผู้ปฏิบัติงานสัมผัสกับอันตราย และผู้ปฏิบัติงานกู้ภัยควรเตรียมพร้อมสำหรับความเสี่ยงที่อาจพบเจอ อันตรายสำคัญของผู้ปฏิบัติงาน ได้แก่ น้ำท่วม โครงสร้างที่ถล่ม อาฟเตอร์ช็อก พื้นที่ลาดเอียงไม่มั่นคง ไฟและควัน สายไฟขาด น้ำปนเปื้อน สารเคมีปนเปื้อน ความเครียดจากความร้อน การสัมผัสความเย็น เศษซากมีคม ความรุนแรง ทัศนวิสัยไม่ดี และถนนที่เสียหาย

ลำดับขั้นตอนการตอบสนองต่อภัยพิบัติ (Disaster Response Sequence)

1. รับสัญญาณเตือน → ยืนยันสถานที่และประเภทภัยพิบัติ → ตรวจสอบความปลอดภัยของทีมและ PPE → ย้ายไปยังจุดรวมพลที่ปลอดภัย → สั่งการและสื่อสาร → ประเมินสถานการณ์ → คัดแยกผู้บาดเจ็บ (Triage) → ปฐมพยาบาลช่วยชีวิต → ขนส่งตามลำดับความสำคัญ → แจ้งโรงพยาบาล → บันทึกข้อมูลและประเมินซ้ำ

การบัญชาการเหตุการณ์ (Incident command) ต้องมีสายการบังคับบัญชาที่ชัดเจน โดยทั่วไป: ผู้บัญชาการเหตุการณ์ → ปฏิบัติการ → สาขาการแพทย์/EMS → หน่วยคัดแยก, หน่วยรักษาพยาบาล, และหน่วยขนส่ง ความรับผิดชอบของ EMS ได้แก่ การคัดแยก การดูแลช่วยชีวิตเบื้องต้น การติดตามผู้ป่วย การจัดเตรียมพื้นที่จอดรถพยาบาล การประสานงานกับโรงพยาบาล การขนส่งที่ปลอดภัย การสื่อสารกับผู้บัญชาการ ความปลอดภัยของทีม และการบันทึกข้อมูล

การจัดจอดรถพยาบาล (Ambulance Staging)

ควรจอดรถพยาบาลในพื้นที่จัดเตรียมที่ปลอดภัย (safe staging area) ไม่ใช่ภายในเขตอันตราย พื้นที่จัดเตรียมที่ดีควรปลอดภัยจากภัย อยู่ใกล้พอที่จะเข้าถึงได้รวดเร็ว กว้างพอสำหรับรถหลายคัน เชื่อมต่อกับถนนที่ใช้งานได้ สื่อสารได้ง่าย ห่างจากฝูงชน และมีเจ้าหน้าที่ควบคุมพื้นที่

การเคลื่อนย้ายผู้ป่วยในภัยพิบัติ (Patient Movement in a Disaster)

เขตอันตราย → กู้ภัย → จุดรวมผู้บาดเจ็บ → การคัดแยกเบื้องต้น → พื้นที่รักษาพยาบาล → พื้นที่ขึ้นรถพยาบาล → โรงพยาบาลที่เหมาะสม

การคัดแยกผู้บาดเจ็บในภัยพิบัติ (Disaster Triage)

Triage คือการจัดลำดับผู้ป่วยตามความเร่งด่วน โอกาสรอดชีวิต และทรัพยากรที่มีอยู่ ในการดูแลผู้ประสบภัยพิบัติ เป้าหมายคือการทำประโยชน์สูงสุดแก่คนจำนวนมากที่สุด (the greatest good for the greatest number)

การใช้สีในการคัดแยก (Triage Color Coding)

ผังการคัดแยกแบบง่าย (Simple Triage Flowchart)

• ผู้ป่วยเดินได้หรือไม่? ได้ → เขียว. ไม่ได้ → ตรวจการหายใจ
• หายใจหรือไม่? ไม่ → เปิดทางเดินหายใจ. หายใจหลังจากเปิดทางเดินหายใจ? ได้ → แดง. ไม่ → ดำ
• หายใจผิดปกติหรือลำบากรุนแรง? ได้ → แดง
• เลือดออกรุนแรงหรือช็อก? ได้ → แดง
• ไม่สามารถทำตามคำสั่ง? ได้ → แดง. ไม่ → เหลือง

ข้อผิดพลาดทั่วไปในการคัดแยก ได้แก่ การลำเลียงผู้ป่วยคนแรกที่พบแทนผู้ป่วยที่มีลำดับความสำคัญสูงสุด การปล่อยให้ผู้ป่วยสีเขียวมาอยู่บริเวณจุดขึ้นรถพยาบาล การไม่ประเมินซ้ำผู้ป่วยสีเหลือง การส่งผู้ป่วยทั้งหมดไปโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุด การไม่บันทึกจุดหมายปลายทางของผู้ป่วย และการละเลยความปลอดภัยของผู้ปฏิบัติงาน

แผ่นดินไหว (Earthquakes)

แผ่นดินไหวคือการสั่นสะเทือนของพื้นดินอย่างฉับพลันเนื่องจากการเคลื่อนตัวของเปลือกโลก อันตรายหลัก ได้แก่ อาคารถล่ม วัตถุตกใส่ ถนนเสียหาย ไฟไหม้ แก๊สรั่ว ระบบไฟฟ้าชำรุด ดินถล่ม สึนามิในพื้นที่ชายฝั่ง และอาฟเตอร์ช็อก แหล่งข้อมูลฉุกเฉินของ CDC รวมถึงข้อมูลการเตรียมพร้อมและความปลอดภัยจากแผ่นดินไหว ,

การบาดเจ็บที่พบบ่อย: Crush injury, กระดูกหัก, การบาดเจ็บที่ศีรษะ, การบาดเจ็บที่กระดูกสันหลัง, การบาดเจ็บที่ทรวงอก, การบาดเจ็บที่ช่องท้อง, การบาดเจ็บที่กระดูกเชิงกราน, บาดแผลฉีกขาด, แผลไหม้, การขาดอากาศหายใจ, และการสูดดมฝุ่น

ภาวะ Crush Syndrome

Crush syndrome เป็นภาวะแทรกซ้อนที่คุกคามชีวิตอันเป็นผลมาจากการกดทับของกล้ามเนื้อเป็นเวลานาน พยาธิสรีรวิทยา: การกดทับเป็นเวลานาน → กล้ามเนื้อขาดเลือด → เซลล์กล้ามเนื้อสลาย → ปล่อย myoglobin, โพแทสเซียม, และกรด → การกลับมาไหลเวียนของเลือดหลังการช่วยเหลือ (reperfusion) → ภาวะโพแทสเซียมสูง + ภาวะกรด + ช็อก → ภาวะไตวายเฉียบพลัน + ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ

อาการแสดง: มีประวัติถูกทับเป็นเวลานาน แขนขาบวมและเจ็บปวด อ่อนแรงหรือเป็นอัมพาต ปัสสาวะสีเข้ม ภาวะช็อก ปัสสาวะออกน้อย หัวใจเต้นผิดจังหวะ และสงสัยภาวะโพแทสเซียมสูง

การจัดการก่อนถึงโรงพยาบาล: ตรวจสอบความปลอดภัยของจุดเกิดเหตุ ห้ามเข้าไปในโครงสร้างที่ไม่มั่นคงโดยไม่ได้รับการยืนยันว่า ปลอดภัยจากทีมกู้ภัย ใช้หมวก/ถุงมือ/รองเท้าบู๊ท/แว่นตานิรภัย/หน้ากากป้องกันฝุ่น ปฏิบัติตามคำสั่งของผู้บัญชาการเหตุการณ์ เริ่มคัดแยกนอกเขตอาคารถล่ม ห้ามเลือด จัดการทางเดินหายใจและการหายใจ ให้ออกซิเจนหากมีข้อบ่งชี้ ตรึงกระดูกสันหลังหากสงสัยการบาดเจ็บ เข้าเฝือกกระดูกหัก ป้องกันภาวะตัวเย็นเกิน เริ่มให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำหากสงสัย Crush injury ตามขอบเขตการปฏิบัติงานและระเบียบปฏิบัติ และนำส่งโรงพยาบาลที่สามารถดูแลการบาดเจ็บรุนแรงได้

ประเด็นสำคัญในการสอบ (Exam pearls): อาฟเตอร์ช็อกสามารถทำร้ายผู้ช่วยเหลือได้ ห้ามวิ่งเข้าไปในอาคารที่เสียหายโดยไม่ได้รับอนุญาตด้านความปลอดภัย Crush syndrome อาจแย่ลงหลังการนำซากออก ควรเริ่มให้สารน้ำตั้งแต่เนิ่นๆ หากสงสัย Crush injury ตามระเบียบปฏิบัติ ควรแยกผู้ป่วยสีเขียวออกตั้งแต่แรก การสูดดมฝุ่นอาจทำให้โรคหอบหืดและโรคทางเดินหายใจแย่ลง

อุทกภัย (Floods)

น้ำท่วมคือการที่น้ำล้นเข้าสู่พื้นที่แห้งแล้งตามปกติ CDC มีแหล่งข้อมูลสาธารณะเกี่ยวกับการเตรียมพร้อมรับมือน้ำท่วม การอยู่อย่างปลอดภัยระหว่างน้ำท่วม และการปกป้องสุขภาพหลังน้ำท่วม ,

ประเภท: น้ำท่วมจากแม่น้ำ น้ำท่วมฉับพลัน (Flash flood) น้ำท่วมขังในเมือง (น้ำท่วมขังจากฝนตกหนักและการระบายน้ำไม่ดี) น้ำท่วมชายฝั่ง (น้ำทะเลถูกพัดเข้าฝั่งโดยคลื่นพายุ) และน้ำท่วมจากเขื่อนแตก

อันตรายหลัก: การจมน้ำ น้ำไหลเร็ว ท่อระบายน้ำและบ่อพักที่ซ่อนอยู่ ไฟฟ้าช็อต น้ำปนเปื้อน งูและสัตว์ เศษซากมีคม ถนนทรุด ภาวะตัวเย็นเกิน และการตัดขาดของชุมชน

การจัดการผู้ป่วยจมน้ำ (Drowning Management)

ตรวจสอบความปลอดภัยของผู้ช่วยเหลือ นำผู้ป่วยออกจากน้ำเฉพาะเมื่อปลอดภัย เปิดทางเดินหายใจ ตรวจสอบการหายใจและชีพจร เริ่มการช่วยหายใจหรือ CPR หากจำเป็น ให้ออกซิเจน เปลี่ยนเสื้อผ้าเปียก ป้องกันภาวะตัวเย็นเกิน ตรึงกระดูกสันหลังหากสงสัยการบาดเจ็บ และนำส่งผู้ป่วยที่มีอาการ

ความปลอดภัยในน้ำท่วม (Floodwater Safety)

แหล่งข้อมูลฉุกเฉินของ CDC เน้นย้ำความปลอดภัยจากน้ำท่วมก่อน ระหว่าง และหลังน้ำท่วม , ประเด็นสำคัญ: ห้ามขับรถผ่านน้ำท่วม ห้ามเดินผ่านน้ำไหล หลีกเลี่ยงการสัมผัสสายไฟฟ้า ถือว่าน้ำท่วมปนเปื้อน สวมถุงมือและรองเท้าบู๊ท ระวังบ่อพักเปิด หลีกเลี่ยงสะพานและถนนที่ไม่มั่นคง และป้องกันบาดแผลจากน้ำปนเปื้อน

โรคที่เกี่ยวข้องกับน้ำท่วม (Flood-Related Diseases)

ปฏิบัติการรถพยาบาลระหว่างน้ำท่วม (Ambulance Operations During Floods)

จอดรถพยาบาลบนที่สูง หลีกเลี่ยงถนนที่ถูกน้ำท่วม ประสานงานกับทีมกู้ภัยทางเรือ ใช้เส้นทางอื่น ป้องกันอุปกรณ์จากน้ำ พกพา PPE/ผ้าห่ม/ออกซิเจน/เครื่องดูดเสมหะ/อุปกรณ์ trauma/อุปกรณ์สื่อสาร แจ้งโรงพยาบาลก่อนนำส่ง ใช้ยานพาหนะอื่นที่ไม่ใช่รถพยาบาลสำหรับผู้ป่วยสีเขียวหากเหมาะสมและปลอดภัย และอย่าเสี่ยงให้ทีมรถพยาบาลเข้าไปในน้ำไหลแรง

ประเด็นสำคัญในการสอบ: การจมน้ำเป็นสาเหตุการเสียชีวิตทันทีหลักในน้ำท่วม น้ำท่วมอาจมีสิ่งปฏิกูล สารเคมี วัตถุมีคม และสัตว์ปนเปื้อน ความเสี่ยงไฟฟ้าช็อตสูงบริเวณน้ำท่วมและสายไฟที่ขาด ควรสงสัยโรคเลปโตสไปโรซิสหลังสัมผัสน้ำท่วมร่วมกับมีไข้และปวดน่อง รถพยาบาลไม่ควรเข้าไปในน้ำท่วมที่ไม่ปลอดภัย

พายุไซโคลน เฮอริเคน พายุ และทอร์นาโด (Cyclones, Hurricanes, Storms, and Tornadoes)

พายุไซโคลน เฮอริเคน และไต้ฝุ่นเป็นระบบพายุหมุนที่มีลมแรงและฝนตกหนัก แหล่งข้อมูลฉุกเฉินของ CDC รวมถึงคำแนะนำด้านความปลอดภัยจากพายุ เฮอริเคน ทอร์นาโด และสภาพอากาศเลวร้าย ,

อันตรายหลัก: ลมแรง เศษซากปลิว อาคารถล่ม น้ำท่วม คลื่นพายุซัดฝั่ง (Storm surge) ไฟฟ้าช็อต ต้นไม้ล้ม ถนนถูกปิดกั้น และการสื่อสารล้มเหลว

ผลกระทบต่อสุขภาพ: การบาดเจ็บแบบ blunt trauma, บาดแผลฉีกขาด, กระดูกหัก, การบาดเจ็บที่ศีรษะ, จมน้ำ, ภาวะตัวเย็นเกิน, ไฟฟ้าช็อต, ภาวะพิษคาร์บอนมอนอกไซด์จากการใช้เครื่องปั่นไฟอย่างไม่ปลอดภัย, งูกัดหลังน้ำท่วม, และบาดแผลทางจิตใจ

การเตรียมรถพยาบาลก่อนพายุไซโคลน/พายุ (Ambulance Preparedness Before Cyclone/Storm)

เติมน้ำมันรถให้เต็ม, ตรวจสอบออกซิเจน/เครื่องดูดเสมหะ/เครื่องกระตุ้นหัวใจ/แบตเตอรี่/วิทยุ, จัดเตรียมรถพยาบาลไว้ล่วงหน้านอกพื้นที่เสี่ยงสูง, ระบุเส้นทางที่ปลอดภัยและเส้นทางสำรอง, อพยพผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูงแต่เนิ่นๆ, ประสานงานกับโรงพยาบาล, ป้องกันรถจากเศษซากปลิวและน้ำท่วม, และเตรียมอาหาร/น้ำ/PPE/ไฟฉายให้ทีมพร้อม

ประเด็นสำคัญในการสอบ: คลื่นพายุซัดฝั่ง (Storm surge) อาจอันตรายกว่าลม เศษซากปลิวทำให้เกิดการบาดเจ็บรุนแรง การใช้เครื่องปั่นไฟในพื้นที่ปิดอาจทำให้เกิดพิษคาร์บอนมอนอกไซด์ ควรจัดเตรียมรถพยาบาลไว้ล่วงหน้าก่อนที่ถนนจะถูกปิดกั้น โรงพยาบาลอาจเสียหายและไม่สามารถรับผู้ป่วยได้เช่นกัน

สึนามิ (Tsunami)

สึนามิคือคลื่นทะเลขนาดใหญ่หลายลูกซึ่งมักเกิดจากแผ่นดินไหวใต้ทะเล ดินถล่ม หรือการระเบิดของภูเขาไฟ สัญญาณเตือน ได้แก่ แผ่นดินไหวรุนแรงใกล้ชายฝั่ง น้ำทะเลลดลงอย่างกะทันหัน เสียงคำรามของมหาสมุทร พฤติกรรมผิดปกติของทะเล และการแจ้งเตือนสึนามิอย่างเป็นทางการ

ผลกระทบต่อสุขภาพ: จมน้ำ, เกือบจมน้ำ, การบาดเจ็บแบบ blunt trauma, การบาดเจ็บแบบทะลุ, กระดูกหัก, การสำลักน้ำ, ภาวะตัวเย็นเกิน, การปนเปื้อนของบาดแผล, และบาดแผลทางจิตใจ

ประเด็นสำคัญในการสอบ: สึนามิมักเป็นคลื่นหลายลูก ไม่ใช่คลื่นลูกเดียว คลื่นลูกแรกอาจไม่ใช่ลูกที่ใหญ่ที่สุด การที่น้ำทะเลลดลงหลังจากแผ่นดินไหวเป็นสัญญาณอันตราย ให้เคลื่อนที่ขึ้นที่สูงและเข้าไปในแผ่นดินทันที

คลื่นความร้อน (Heat Waves)

คลื่นความร้อนคือช่วงที่มีอุณหภูมิสูงผิดปกติซึ่งอาจทำให้เกิดการเจ็บป่วยจากความร้อนและการเสียชีวิตเกินปกติ CDC มีแหล่งข้อมูลเฉพาะด้านการเตรียมพร้อมฉุกเฉินที่เกี่ยวข้องกับความร้อนจัดและประชากรที่ได้รับผลกระทบอย่างไม่เป็นสัดส่วน

กลุ่มเสี่ยงสูง ได้แก่ ผู้สูงอายุ ทารกและเด็ก หญิงตั้งครรภ์ ผู้ที่ทำงานกลางแจ้ง นักกีฬา คนไร้บ้าน ผู้ป่วยโรคหัวใจหรือไต และผู้ที่รับประทานยาขับปัสสาวะ ยาต้านโคลิเนอร์จิก ยารักษาโรคจิต หรือยาเบต้าบล็อคเกอร์

ระดับความรุนแรงของโรคจากความร้อน (Heat Illness Spectrum)

ฮีทสโตรกเป็นภาวะฉุกเฉินที่คุกคามชีวิต โดยมีความผิดปกติของระบบประสาทส่วนกลาง (CNS dysfunction) การจัดการ: ย้ายไปยังที่เย็น ถอดเสื้อผ้า เริ่มการทำให้เย็นลงอย่างรวดเร็วทันที (แช่ในน้ำเย็นหากเป็นไปได้ มิฉะนั้นใช้การระเหย + ถุงน้ำแข็ง) จัดการ ABCs ตรวจน้ำตาลในเลือด รักษาอาการชักหากมี และนำส่งพร้อมกับการทำให้เย็นต่อไป

ประเด็นสำคัญในการสอบ: การเปลี่ยนแปลงของสภาพจิตใจเป็นสัญญาณอันตรายที่สำคัญ ห้ามทำให้การทำให้เย็นช้าลง ยาลดไข้ เช่น พาราเซตามอล ไม่มีประโยชน์สำหรับฮีทสโตรก อาจยังมีเหงื่อออกในฮีทสโตรกจากการออกแรง (Exertional heat stroke)

ฟ้าผ่า (Lightning)

กลไกการบาดเจ็บ: การถูกฟ้าผ่าโดยตรง (direct strike), การถูกฟ้าผ่าด้านข้าง (side flash), กระแสไฟฟ้าผ่านพื้นดิน (ground current), การบาดเจ็บจากการสัมผัส (contact injury), และผลจากการระเบิด (blast effect)

ผลกระทบทางคลินิก: หัวใจหยุดเต้น ระบบหายใจหยุด แผลไหม้ แก้วหูทะลุ สับสน ชัก อัมพาต ต้อกระจก (ภายหลัง) และการบาดเจ็บจากการล้มหรือระเบิด

การคัดแยกแบบย้อนกลับ (Reverse triage): เหตุการณ์ฟ้าผ่ามีความแปลกประหลาดตรงที่ผู้ป่วยที่ดูเหมือนไม่มีชีพจรหรือหยุดหายใจอาจรอดชีวิตได้ด้วยการช่วยหายใจและ CPR อย่างรวดเร็ว ในกรณีที่มีผู้ถูกฟ้าผ่าหลายราย ให้รักษาผู้ที่ไม่มีสัญญาณชีพก่อนหากทรัพยากรเอื้ออำนวย

ประเด็นสำคัญในการสอบ: ผู้ที่ถูกฟ้าผ่าไม่มีประจุไฟฟ้าตกค้าง การสัมผัสและช่วยชีวิตพวกเขาปลอดภัย การหยุดหายใจอาจดำเนินต่อไปหลังจากหัวใจกลับมาเต้นแล้ว การคัดแยกแบบย้อนกลับ (Reverse triage) เป็นประเด็นสอบคลาสสิก

ไฟป่า (Wildfires)

ไฟป่าคือไฟที่失控ในพื้นที่พืชพรรณ ป่าไม้ ทุ่งหญ้า หรือพื้นที่ป่า แหล่งข้อมูลภัยธรรมชาติของ CDC รวมถึงข้อมูลความปลอดภัยจากไฟป่า

ผลกระทบต่อสุขภาพ: แผลไหม้ การสูดดมควัน พิษคาร์บอนมอนอกไซด์ อาการกำเริบของโรคหอบหืดและ COPD การระคายเคืองตา การเจ็บป่วยจากความร้อน การบาดเจ็บระหว่างการอพยพ และความเครียดทางจิตใจ

สงสัยการสูดดมควันหากมี: แผลไหม้ที่ใบหน้า ขนจมูกไหม้ เขม่าดำในปากหรือจมูก เสียงแหบ เสียงมีกุกกัก (Stridor) ไอมีเสมหะสีดำ หรือสภาพจิตใจเปลี่ยนแปลง

อาการของพิษคาร์บอนมอนอกไซด์: ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ คลื่นไส้ สับสน หมดสติ เจ็บหน้าอก และโคม่า การจัดการ: นำออกจากพื้นที่สัมผัส ให้ออกซิเจน 100% ติดตามคลื่นไฟฟ้าหัวใจ และนำส่งอย่างรวดเร็ว

ประเด็นสำคัญในการสอบ: เครื่องวัดออกซิเจนปลายนิ้ว (Pulse oximetry) อาจแสดงค่าปกติหลอกในพิษคาร์บอนมอนอกไซด์ อาการบวมของทางเดินหายใจหลังจากแผลไหม้สามารถดำเนินไปอย่างรวดเร็ว การช่วยเหลือทางเดินหายใจตั้งแต่เนิ่นๆ อาจช่วยชีวิตได้ ผู้ปฏิบัติงานดับเพลิงต้องการอุปกรณ์ป้องกันระบบทางเดินหายใจและป้องกันความเครียดจากความร้อน

ปัญหาสาธารณสุขหลังภัยพิบัติทางธรรมชาติ (Public Health Problems After Natural Disasters)

น้ำและสุขาภิบาล (Water and Sanitation)

ปัญหาที่พบบ่อย ได้แก่ น้ำดื่มปนเปื้อน น้ำเสียล้น ขาดส้วม สุขอนามัยของมือไม่ดี การขับถ่ายในที่โล่ง และการจัดการขยะไม่ดี โรคที่อาจเกิดขึ้น ได้แก่ ท้องเสีย โรคคล้ายอหิวาตกโรค โรคคล้ายไทฟอยด์ ไวรัสตับอักเสบเอ/อี และการติดเชื้อที่ผิวหนัง

สุขภาพในที่พักพิง (Shelter Health)

ความแออัด การระบายอากาศไม่ดี การติดเชื้อทางเดินหายใจ สุขอนามัยไม่ดี ขาดความเป็นส่วนตัว ความเสี่ยงต่อความรุนแรง การหยุดชะงักของยา และความทุกข์ทางจิตใจ

การควบคุมพาหะนำโรค (Vector Control)

หลังน้ำท่วมและน้ำขัง การเพาะพันธุ์ยุงอาจเพิ่มขึ้น การดำเนินการที่สำคัญ ได้แก่ การกำจัดน้ำขัง การใช้มุ้ง การสนับสนุนการควบคุมพาหะนำโรคในท้องถิ่น การเฝ้าระวังไข้ และการให้สุขศึกษา

สุขภาพจิต (Mental Health)

ปฏิกิริยาที่พบบ่อย ได้แก่ ความกลัว ความเศร้าโศก นอนไม่หลับ วิตกกังวล ซึมเศร้า ความเครียดเฉียบพลัน อาการ PTSD และความรู้สึกผิดของผู้รอดชีวิต การปฐมพยาบาลทางจิตใจ (Psychological first aid) รวมถึงการสร้างความปลอดภัย การฟังอย่างสงบ ไม่บังคับให้พูด เชื่อมต่อผู้รอดชีวิตกับครอบครัว ให้ความช่วยเหลือในทางปฏิบัติ และส่งต่อกรณีรุนแรง

กลุ่มเปราะบาง (Vulnerable Groups)

แหล่งข้อมูลด้านระบาดวิทยาสาธารณภัยของ CDC ระบุว่ากลุ่มเสี่ยง หรือที่เรียกว่าประชากรที่เปราะบางทางสังคม ต้องการความสนใจเป็นพิเศษในระหว่างเกิดภัยพิบัติ ในระหว่างเกิดภัยพิบัติ ประชากรที่มีระดับความเปราะบางทางสังคมสูงกว่ามีแนวโน้มที่จะได้รับผลกระทบในทางลบมากกว่า

• เด็ก: เสี่ยงต่อภาวะขาดน้ำ ภาวะตัวเย็นเกิน ความกลัว การพลัดพรากจากครอบครัว และความผิดพลาดในการคำนวณยาตามน้ำหนัก
• ผู้สูงอายุ: การเคลื่อนไหวจำกัด โรคเรื้อรัง การหยุดชะงักของยา ความเสี่ยงจากความร้อนและความเย็น และการหกล้ม
• หญิงตั้งครรภ์: เสี่ยงต่อการคลอดก่อนกำหนด เลือดออก ความดันโลหิตสูง ภาวะขาดน้ำ และขาดการดูแลคลอด
• ผู้พิการ: อุปสรรคในการอพยพ อุปสรรคในการสื่อสาร การสูญเสียอุปกรณ์ช่วยเหลือ และความยากลำบากในการเข้าถึงที่พักพิง
• ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง: เสี่ยงต่อการขาดการฟอกไต ไม่มีอินซูลิน ไม่มียาลดความดันโลหิต การหยุดชะงักของออกซิเจน และโรคหัวใจแย่ลง

รายการตรวจสอบความพร้อมของรถพยาบาล (Ambulance Disaster Preparedness Checklist)

คำแนะนำการเตรียมพร้อมแบบทุกภัยของ CDC เน้นการวางแผนเส้นทางอพยพ การซ้อมแผนฉุกเฉิน และการรู้ว่าหน่วยงานท้องถิ่นจะแจ้งเตือนประชาชนอย่างไรในระหว่างเหตุฉุกเฉิน

ความพร้อมของยานพาหนะ: น้ำมันเต็ม ตรวจสอบเครื่องยนต์ ตรวจสอบยาง ยางอะไหล่ ไฟและไซเรนทำงาน GPS/แผนที่พร้อม แบตเตอรี่ชาร์จเต็ม เอกสารยานพาหนะพร้อม

อุปกรณ์ทางการแพทย์: ถังออกซิเจน, Bag-valve-mask, เครื่องดูดเสมหะ, เครื่องกระตุ้นหัวใจ/AED, เครื่องติดตามสัญญาณชีพ, เปล, กระดานรองหลัง/เปลหาม, ปลอกคอรองคอ, เฝือก, ผ้าปิดแผล trauma, สายรัดห้ามเลือด, สารน้ำทางหลอดเลือดดำ, ยาฉุกเฉินตามระเบียบปฏิบัติ, ผ้าปิดแผล burn, และชุดทำคลอด

อุปกรณ์สำหรับภัยพิบัติ: ป้ายคัดแยก (Triage tags), PPE (หมวก, ถุงมือ, รองเท้าบู๊ท, แว่นตานิรภัย, หน้ากาก/หน้ากากกรองอากาศ), ไฟฉาย, ถ่าน, ผ้าห่ม, เสื้อกันฝน, น้ำดื่ม, อาหารสำหรับทีม, และอุปกรณ์สื่อสารพร้อมที่ชาร์จ/พาวเวอร์แบงก์

ความพร้อมของทีม: รู้แผนรับมือภัยพิบัติ, มอบหมายบทบาท, รู้แผนการสื่อสาร, รู้เส้นทางสำรอง, มีแผนความปลอดภัยของครอบครัว, พกยาส่วนตัว, และวางแผนการดื่มน้ำและพักผ่อน

การสื่อสารในภัยพิบัติทางธรรมชาติ (Communication in Natural Disasters)

รายงาน METHANE

ข้อความโครงสร้างสำหรับเหตุการณ์ขนาดใหญ่:

• M — ประกาศเหตุการณ์ขนาดใหญ่หรือไม่? (Major incident declared?)
• E — สถานที่ที่แน่นอน (Exact location)
• T — ประเภทของเหตุการณ์ (Type of incident)
• H — อันตราย (Hazards)
• A — เส้นทางเข้า-ออก (Access routes)
• N — จำนวนผู้บาดเจ็บ (Number of casualties)
• E — บริการฉุกเฉินที่ต้องการ (Emergency services required)

การส่งมอบผู้ป่วยแบบ ATMIST

• A — อายุ/ชื่อ (Age/name)
• T — เวลาที่เกิดเหตุ (Time of incident)
• M — กลไกการบาดเจ็บ (Mechanism)
• I — การบาดเจ็บที่พบ (Injuries found)
• S — สัญญาณชีพ (Signs/vitals)
• T — การรักษาที่ให้ไป (Treatment given)