ศาสนาในสายเลือด? 解开ความเชื่อมโยงระหว่างพันธุกรรมกับความเคร่งศาสนา

ใช่ มีงานวิจัยที่ชี้ว่าความเคร่งศาสนาได้รับอิทธิพลจากพันธุกรรมบางส่วน โดยเฉพาะในวัยผู้ใหญ่ แต่พวกเขา ไม่ได้ บอกว่าความเชื่อทางศาสนาถูกกำหนดโดยพันธุกรรมล่วงหน้า

สิ่งที่งานวิจัยค้นพบ

• การศึกษาฝาแฝดชี้ว่าในวัยเด็กและวัยรุ่น ความเคร่งศาสนาถูกหล่อหลอมจากสิ่งแวดล้อมเป็นหลัก แต่พอเข้าสู่วัยผู้ใหญ่ ปัจจัยทางพันธุกรรมกลับมีบทบาทมากขึ้น

• งานวิจัยอื่นรายงานว่าความเคร่งศาสนาในวัยรุ่นแทบไม่มีองค์ประกอบทางพันธุกรรม (heritability) แต่ในผู้ใหญ่กลับพบอิทธิพลจากพันธุกรรม สิ่งแวดล้อมร่วม (shared environment) และสิ่งแวดล้อมเฉพาะตัว (non-shared environment) ในระดับปานกลาง

• การศึกษาในฝาแฝดชายผู้ใหญ่ ได้วัดระดับความเคร่งศาสนาในช่วงปัจจุบันและย้อนหลังไปถึงวัยเด็ก พบว่าความเคร่งศาสนาในวัยเด็กได้รับอิทธิพลจากสิ่งแวดล้อมสูงมาก ในขณะที่ความเคร่งศาสนาในปัจจุบันมีอิทธิพลทางพันธุกรรมเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน

• งานวิจัยที่ใช้ข้อมูลจากฝาแฝดและพี่น้องในสหรัฐอเมริกา (โครงการ MIDUS) พบหลักฐานเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ว่าปัจจัยทางชีวภาพหรือพันธุกรรมอาจมีบทบาทในชีวิตทางศาสนาในหลายมิติ เช่น การเข้าร่วมกิจกรรมทางศาสนา ความเป็นส่วนตัวด้านจิตวิญญาณ และอุดมการณ์อนุรักษ์นิยม

สิ่งนี้หมายถึงอะไร (และไม่หมายถึงอะไร)

• หลักฐานสนับสนุนว่า พันธุกรรมมีส่วน ในการอธิบายความแตกต่างของความเคร่งศาสนาระหว่างบุคคล แต่ ไม่ใช่การกำหนดตายตัว ตั้งแต่เกิด

• ไม่ควรตีความว่ามี “ยีนแห่งศาสนา” เพียงยีนเดียว หรือยีนเป็นตัวกำหนดว่าใครจะเป็นคริสต์ มุสลิม พุทธ หรือไม่มีศาสนา

• คำอธิบายที่น่าจะเป็นไปได้คือ ยีนมีอิทธิพลต่อลักษณะทางบุคลิกภาพหรือแนวโน้มบางอย่างที่อาจส่งผลทางอ้อมต่อความเคร่งศาสนา เช่น ความต้องการความเป็นส่วนหนึ่งในชุมชน หรือความต้องการความแน่นอนทางอัตถิภาวนิยม (existential certainty)

• ค่าความเป็นกรรมพันธุ์ (heritability) เป็นค่าทางสถิติที่บอกว่าความแตกต่างทางพันธุกรรมช่วยอธิบายความแตกต่างของลักษณะหนึ่งในกลุ่มประชากรได้มากน้อยแค่ไหน มันไม่ได้หมายความว่าความเชื่อของแต่ละบุคคลถูกตรึงไว้โดยยีนของเขา

ข้อควรระวัง

• หลักฐานที่แข็งแรงที่สุดใช้ได้กับมาตรวัดความเคร่งศาสนากว้างๆ เช่น การมีส่วนร่วมทางศาสนา ค่านิยม หรือแนวโน้มทางจิตวิญญาณ ไม่ใช่ ความเชื่อในหลักคำสอนเฉพาะเจาะจง

• วัฒนธรรม ครอบครัว การศึกษา ประสบการณ์ชีวิต สภาพแวดล้อมทางสังคม และการไตร่ตรองส่วนตัว ยังคงเป็นปัจจัยสำคัญที่หล่อหลอมความเชื่อของมนุษย์

ดังนั้น คำตอบที่รอบคอบคือ: งานวิจัยชี้ว่า ‘ความเคร่งศาสนา’ สามารถถ่ายทอดทางพันธุกรรมได้บางส่วน แต่ไม่ได้หมายความว่า ‘ความเชื่อ’ ถูกกำหนดไว้ล่วงหน้าจากยีน