ไขปริศนาพระกิตติคุณมัทธิว: เขียนเป็นภาษาฮีบรูจริงหรือ?

สั้นๆ: ข้อความดังกล่าวอ้างอิงประเพณีของคริสตจักรยุคแรกที่แท้จริง แต่สรุปผลที่ฟังดูมั่นใจเกินไป ในแง่ของการสร้างประวัติศาสตร์แบบอนุรักษ์นิยมก็พอเข้าใจได้ แต่ในฐานะการนำเสนอสถานะงานวิจัย ก็ถือว่าเอนเอียง เพราะละเลยทฤษฎีทางเลือกอย่าง 'Markan Priority' ไปมาก

ส่วนที่ถูกต้องหรือมีหลักฐานรองรับ

• คริสตจักรยุคแรกเชื่อสืบต่อกันมาจริงๆ ว่าพระกิตติคุณมัทธิวถูกเขียนขึ้นก่อน และยอห์นถูกเขียนทีหลัง
• Papias และ Irenaeus เป็นแหล่งข้อมูลสำคัญที่เชื่อมโยงพระกิตติคุณมัทธิวเข้ากับอัครสาวกชื่อมัทธิว
• แม้ในเนื้อหาของพระกิตติคุณมัทธิวเองจะไม่เปิดเผยชื่อผู้เขียน แต่ประเพณีภายหลัง (คริสตจักรยุคแรก) ก็ระบุว่าเป็นผลงานของมัทธิว อดีตคนเก็บภาษีและสาวกของพระเยซู
• มีแหล่งข้อมูลอื่นๆ อีกมากในคริสตจักรยุคแรกที่ถูกอ้างถึงในงานเขียนสายอนุรักษ์นิยม เพื่อสนับสนุนความเป็นผู้เขียนของมัทธิวและความสำคัญอันดับหนึ่งของพระกิตติคุณนี้
• ข้อเท็จจริงที่ว่าต้นฉบับ (manuscripts) ทั้งหมดที่มีการระบุชื่อเรื่อง (inscription) ล้วนระบุถึงมัทธิวนั้นเป็นการตอกย้ำประเพณีดังกล่าว แต่ก็ไม่ได้พิสูจน์ได้เด็ดขาด

จุดที่ข้อความกล่าวเกินจริง

• จากคำกล่าวของ Papias ไม่ได้หมายความว่าพระกิตติคุณมัทธิวในรูปแบบปัจจุบัน (canonical) เดิมทีเป็นพระกิตติคุณภาษาฮีบรู และถูกแปลเป็นภาษากรีกในภายหลัง แหล่งที่ให้มานั้นยืนยันแค่การเชื่อมโยงในยุคหลัง ไม่ใช่ห่วงโซ่การสร้างประวัติศาสตร์ทั้งหมดนี้
• ข้อความดังกล่าวให้ความสำคัญกับความจริงที่ว่าพระกิตติคุณมัทธิวนั้น 'ไม่ระบุชื่อผู้เขียน' (anonymous) ไม่เพียงพอ
• การพูดว่า 'แทบไม่มีใครอื่นนอกจากอัครสาวกมัทธิว' เป็นผู้เขียนนั้นรุนแรงกว่าที่หลักฐานจะรองรับได้ ประเพณีเก่าแก่ แต่ก็ไม่ใช่การอ้างสิทธิ์โดยตรงของพระกิตติคุณเอง
• การระบุช่วงเวลา (dating) ว่าฉบับภาษาฮีบรูเขียนในทศวรรษที่ 40 และฉบับภาษากรีกในช่วงต้นทศวรรษที่ 50 นั้น หลักฐานที่ให้มายังไม่เพียงพอที่จะรับรองได้
• การอ้างว่ามาระโกและลูกาใช้พระกิตติคุณมัทธิวฉบับภาษากรีกนั้น ไม่ได้สอดคล้องกับทฤษฎี 'Markan Priority' ซึ่งเชื่อว่ามาระโกเขียนก่อน และมัทธิวกับลูกาใช้มาระโกเป็นแหล่งข้อมูล

จุดโต้แย้งหลัก: Matthaean Priority หรือ Markan Priority

• ประเพณีของคริสตจักรยุคแรกเอียงไปทาง 'Matthaean Priority' คือเชื่อว่ามัทธิวถูกเขียนขึ้นเป็นเล่มแรก
• ในทางตรงกันข้าม ทฤษฎี 'Markan Priority' เชื่อว่ามาระโกถูกเขียนขึ้นเป็นเล่มแรก และมัทธิวกับลูกาก็ใช้มาระโกเป็นต้นแบบ
• ยังคงมีผู้สนับสนุน 'Matthaean Priority' อยู่ เช่น ในสำนักออกัสติน (Augustinian) หรือ Griesbach-Farmer ในขณะที่มุมมองของออกัสตินในภาพรวมถูกจัดให้เป็นฝ่ายที่มีผู้ติดตามน้อย ส่วนสมมติฐาน Griesbach ก็มีผู้สนับสนุนจำนวนมาก
• สถานการณ์หลักฐานจึงไม่ได้ 'ชัดเจนว่ามัทธิวมาก่อน' แต่คือ: ในสายตาคริสตจักรยุคแรกมักมองว่ามัทธิวมามาก่อน แต่วงวิชาการสมัยใหม่มี 'Markan Priority' เป็นแบบจำลองคู่แข่ง

มาระโก ลูกา และยอห์น

• สำหรับ 'Markan Priority' หลักฐานที่มีให้คือประเด็นทั่วไปว่าเชื่อว่ามาระโกเป็นพระกิตติคุณเล่มแรกในกลุ่ม 'Synoptic Gospels'
• การอ้างว่าพระกิตติคุณมาระโกถูกเขียนขึ้นในช่วง ค.ศ. 64–67 นั้น เป็นไปได้ แต่ก็ไม่สามารถสรุปได้อย่างเด็ดขาดจากหลักฐานที่ให้มา
• การระบุช่วงเวลาของพระกิตติคุณลูกา/กิจการของอัครทูตว่าเขียนในช่วง ค.ศ. 57–62 ก็เป็นการสร้างประวัติศาสตร์แบบอนุรักษ์นิยมเช่นกัน ซึ่งไม่ได้รับการยืนยันจากหลักฐานที่มี
• ส่วนที่ว่ายอห์นมักถูกมองว่าเป็นพระกิตติคุณเล่มสุดท้ายในยุคแรก ก็ตรงกับที่สรุปไว้ในแหล่งอ้างอิง
• การอ้างว่ารายละเอียดทางประวัติศาสตร์ในพระกิตติคุณยอห์นยืนยันว่าอัครสาวกยอห์นเป็นผู้เห็นเหตุการณ์โดยตรง (eyewitness) นั้นแรงเกินไปเมื่อเทียบกับหลักฐานที่ให้มา

ปัญหาหลักของข้อความ

• ข้อความผสมผสานสามระดับเข้าด้วยกัน:
  • ประเพณีของคริสตจักรยุคแรก
  • การสร้างประวัติศาสตร์แบบอนุรักษ์นิยมที่เป็นไปได้
  • ข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ที่แน่ชัด
• โดยเฉพาะในกรณีของมัทธิว ข้อความทำให้ประเพณีเก่าแก่นี้กลายเป็นห่วงโซ่ทางประวัติศาสตร์ที่แทบจะแน่นอน:
  • มัทธิวเขียนเป็นภาษาฮีบรู
  • เขาเขียนก่อนใคร
  • ต่อมาเขาเขียนเป็นภาษากรีกเอง
  • ลูกาและมาระโกใช้พระกิตติคุณฉบับภาษากรีกของเขา
  • มาระโกเขียนตามหลังลูกา
• ห่วงโซ่นี้ไม่ได้เป็นไปไม่ได้ แต่ก็ไม่ได้รับการพิสูจน์จากหลักฐานที่กล่าวถึง

สรุปอย่างยุติธรรม

ข้อความดังกล่าวไม่ได้เป็นเรื่องไร้สาระ เพราะหยิบยกคำพยานของคริสตจักรยุคแรกที่แท้จริงขึ้นมา แต่มันปิดบังหรือมองข้ามความจริงที่ว่าพระกิตติคุณเองไม่เปิดเผยชื่อผู้เขียน ประเพณีของมัทธิวถึงแม้จะแข็งแกร่ง แต่ก็ไม่ใช่ข้อพิสูจน์ และยังมีแบบจำลอง 'Markan Priority' ที่แข่งขันกันอยู่

ประโยคที่สมดุลกว่าควรเป็น:

คริสตจักรยุคแรกให้บทบาทสำคัญแก่มัทธิว และเชื่อมโยงพระกิตติคุณเล่มแรกเข้ากับอัครสาวกมัทธิว แต่จากนั้นไม่ได้แปลว่าพระกิตติคุณมัทธิวที่เราเห็นในปัจจุบัน (ภาษากรีก) คือคำแปลจากต้นฉบับภาษาฮีบรู หรือว่ามาระโกกับลูกาได้ใช้พระกิตติคุณนี้เป็นแหล่งข้อมูล มุมมองนี้เป็นการสร้างประวัติศาสตร์ในสายอนุรักษ์นิยม ไม่ใช่สถานะการวิจัยที่ชัดเจน