สิ่งสำคัญคือ อแนกซิมานเดอร์ไม่ได้เสนอภาพโลกแบบนักดาราศาสตร์ยุคใหม่ เขาไม่ได้มองโลกเป็นดาวเคราะห์ทรงกลมที่โคจรรอบดวงอาทิตย์ แต่จินตนาการโลกเป็นวัตถุคล้ายทรงกระบอกหรือ “เสาหิน” ที่ตั้งอยู่กลางจักรวาลตามแบบจำลองของเขา
ดังนั้น การยกอแนกซิมานเดอร์มาเป็นตัวอย่างไม่ได้หมายความว่าเขา “รู้วิทยาศาสตร์สมัยใหม่ล่วงหน้า” แต่หมายความว่าเขาเป็นหลักฐานโต้แย้งคำว่า “ไม่มีใครอื่นเคยคิดเช่นนี้” ได้โดยตรง
หากประเด็นคือ “พระธรรมโยบมีถ้อยคำที่น่าสนใจเกี่ยวกับโลก” นั่นเป็นการตีความทางศาสนาและวรรณกรรมที่ผู้อ่านอาจให้คุณค่าได้
แต่ถ้าประเด็นคือ “ก่อนหน้านั้นหรือในโลกโบราณไม่มีใครรู้ว่าโลกไม่ต้องมีสิ่งรองรับ” ข้อสรุปนี้ ไม่แข็งแรงทางประวัติศาสตร์ เพราะมีตัวอย่างจากอแนกซิมานเดอร์ที่เสนอว่าโลกอยู่ได้โดยไม่ถูกค้ำหรือแบกไว้
สั้นที่สุดคือ: ข้อพระคัมภีร์อาจน่าสนใจ แต่คำกล่าวแบบผูกขาดว่าไม่มีใครอื่นรู้หรือคิดเรื่องนี้เลยนั้นไม่ถูกต้อง
Comments
0 comments