วิกฤตน้ำมัน 3 เส้นทาง: โดรนยูเครนในทะเลดำ ปิดช่องแคบฮอร์มุซ และวิกฤตบับเอลมันเดบ สร้างประวัติศาสตร์ขาดแคลน 6 ล้านบาร์เรล/วัน

ผลกระทบสะสมทำให้ปฏิบัติการทางเรือของรัสเซียและการเดินเรือพาณิชย์ในทะเลดำถูกจำกัดอย่างรุนแรง

ผลกระทบต่อการส่งออกน้ำมันของคาซัคสถานผ่านท่าเรือ CPC

ท่อส่งน้ำมัน Caspian Pipeline Consortium (CPC) จัดการน้ำมันดิบส่งออกประมาณ 80% ของคาซัคสถาน และคิดเป็นสัดส่วนมากกว่า 1% ของอุปทานน้ำมันโลก ท่อส่งนี้ถูกโจมตีซ้ำแล้วซ้ำเล่า:

• 29 พฤศจิกายน 2025: การโจมตีด้วยโดรนของยูเครนสร้างความเสียหายอย่างรุนแรงต่อท่าเรือ Yuzhnaya Ozereyevka ใกล้โนโวรอสซีสค์ ทำให้การส่งออกหยุดชะงัก กระทรวงต่างประเทศคาซัคสถานเรียกร้องให้ยูเครนยุติการโจมตี โดยเรียกว่าเป็นการโจมตีผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจของประเทศ คาดว่ากำลังการผลิตเต็มรูปแบบจะไม่กลับมาจนกว่าจะถึงวันที่ 11 ธันวาคมเป็นอย่างน้อย ยุโรปสูญเสียน้ำมันคาซัค 3.8 ล้านตันจากเหตุการณ์นี้
• ธันวาคม 2025: คาซัคสถานลดการขนส่งน้ำมันผ่าน CPC ลงชั่วคราวเนื่องจากการโจมตีด้วย UAV และสภาพอากาศเลวร้าย ประเทศได้เปลี่ยนเส้นทางน้ำมันดิบบางส่วนผ่านท่อส่งน้ำมันบากู-ทบิลิซี-เซย์ฮาน (BTC)
• 20–23 กรกฎาคม 2026: การโจมตีด้วยโดรนครั้งใหม่บนเรือบรรทุกน้ำมันที่ท่าเรือ CPC ส่งผลให้ต้องระงับการส่งออกอีกครั้ง คาซัคสถานประณามการโจมตีและประกาศลดการผลิตน้ำมันดิบ โดยกระทรวงพลังงานระบุว่า "บริษัทน้ำมันปรับกำลังการผลิตรายวัน ทำให้ปริมาณการผลิตลดลงชั่วคราว" ผลผลิตน้ำมันโดยรวมของคาซัคสถานลดลงเหลือ 1.63 ล้านบาร์เรลต่อวัน จากค่าเฉลี่ยในเดือนกรกฎาคมที่ 2.07 ล้านบาร์เรลต่อวัน

ความตึงเครียดพร้อมกันที่จุดคอขวดพลังงานโลก

การหยุดชะงักในทะเลดำกำลังเกิดขึ้นควบคู่ไปกับวิกฤตที่ใหญ่กว่าอีกสองแห่งที่จุดคอขวดทางทะเลที่สำคัญ

ช่องแคบฮอร์มุซ: นับตั้งแต่ปลายเดือนกุมภาพันธ์ 2026 ช่องแคบถูกปิดการขนส่งเชิงพาณิชย์อย่างมีประสิทธิผลเนื่องจากความขัดแย้งในอิหร่าน ภายในกลางปี 2026 ข้อมูล AIS ยืนยันว่าการจราจรอยู่ที่ประมาณ 5% ของปริมาณก่อนสงคราม โดยมีเรือบรรทุกน้ำมันติดคิวยาว 166–230 ลำที่ฝั่งอ่าวเปอร์เซีย ในปี 2024 การไหลของน้ำมันผ่านช่องแคบเฉลี่ยประมาณ 20 ล้านบาร์เรลต่อวัน (ประมาณ 1 ใน 5 ของการบริโภคทั่วโลก) สถาบันเบเกอร์ประมาณการว่าการปิดครั้งนี้กำลังปิดกั้นหรือเปลี่ยนเส้นทางการค้าน้ำมันดิบและ LNG ของโลกประมาณ 20%

ช่องแคบบับเอลมันเดบ: ซึ่งได้รับผลกระทบอย่างรุนแรงจากการโจมตีของกลุ่มฮูตีตั้งแต่ปลายปี 2023 การจราจรฟื้นตัวเพียงเล็กน้อยในปี 2025 ก่อนที่สงครามในอิหร่านปี 2026 จะดึงความสนใจกลับมายังจุดคอขวดนี้อีกครั้ง ธนาคารโลกบันทึกปริมาณการจราจรทางทะเลผ่านภูมิภาคลดลง 15% เมื่อเงาของความขัดแย้งแผ่ขยาย

จุดคอขวดทั้งสองนี้เพียงอย่างเดียวมีปริมาณรวมกันมากกว่าการไหลในทะเลดำอย่างมาก ทำให้เกิดแรงกดดันต่อเส้นทางขนส่งน้ำมันโลกพร้อมกันสามด้าน

คำเตือนการขาดแคลนอุปทาน 6 ล้านบาร์เรลต่อวันของ IEA

คำเตือนของ IEA ทวีความรุนแรงขึ้นอย่างรวดเร็ว:

• มีนาคม 2026: IEA เตือนว่าสงครามอิหร่านกำลังสร้าง "การหยุดชะงักของอุปทานครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ตลาดน้ำมันโลก" โดยอุปทานมีแนวโน้มลดลง 8 ล้านบาร์เรลต่อวันในเดือนมีนาคมเพียงเดือนเดียว การไหลผ่านช่องแคบฮอร์มุซเคลื่อนที่น้อยกว่า 10% ของระดับก่อนวิกฤต
• 13 พฤษภาคม 2026: IEA ปรับเปลี่ยนแนวโน้มตลาดอย่างเป็นทางการ โดยประกาศว่าโลกกำลังเผชิญกับ "การขาดแคลนน้ำมันจำนวนมหาศาลถึง 6 ล้านบาร์เรลต่อวัน" ซึ่งอาจทำให้ตลาดตึงตัวไปจนถึงหลังปี 2026 แม้ว่าความขัดแย้งในอิหร่านจะยุติลงอย่างรวดเร็วก็ตาม S&P Global อธิบายตลาดว่า "ขาดแคลนอย่างรุนแรง" และคาดการณ์ว่าจะขาดดุลไปจนถึงไตรมาสที่ 4 ของปี 2026
• 2 มิถุนายน 2026: IEA เตือนถึง "สต็อกน้ำมันที่ต่ำอย่างวิกฤติก่อนถึงช่วงฤดูร้อนที่ความต้องการสูงสุด" โดยสังเกตว่าอุปทานที่เพิ่มขึ้นจากทวีปอเมริกา "ช่วยบรรเทาการสูญเสีย 14 ล้านบาร์เรลต่อวันจากผู้ผลิตในอ่าวเปอร์เซียได้เพียงเล็กน้อยเท่านั้น" IEA เตือนว่าการปล่อยสต็อกฉุกเฉินเป็นเพียงการแก้ไขชั่วคราว ไม่ใช่วิธีแก้ไขปัญหาการขาดแคลนเชิงโครงสร้าง

ตัวเลข 6 ล้านบาร์เรลต่อวันแสดงถึงการขาดดุลสุทธิหลังจากหักอุปทานชดเชยที่มีอยู่ทั้งหมดแล้ว ซึ่งหมายความว่าการหยุดชะงักโดยรวมจากตะวันออกกลางมีขนาดใหญ่กว่ามาก โดย IEA อ้างถึงการสูญเสีย ~14 ล้านบาร์เรลต่อวันจากผู้ผลิตในภูมิภาคอ่าวเปอร์เซียเพียงแห่งเดียว

บทสรุป: การรณรงค์ด้วยโดรนของยูเครนในทะเลดำได้ขัดขวางเส้นทางขนส่งน้ำมันโลกที่สำคัญ ส่งผลให้คาซัคสถานต้องลดการผลิตและเปลี่ยนเส้นทางการส่งออก สิ่งนี้กำลังเกิดขึ้นควบคู่ไปกับการปิดช่องแคบฮอร์มุซเกือบทั้งหมดและการหยุดชะงักอย่างต่อเนื่องที่บับเอลมันเดบ ทำให้เกิดแรงกดดันสามด้านต่ออุปทานน้ำมันโลก คำเตือนของ IEA เกี่ยวกับการขาดแคลน 6 ล้านบาร์เรลต่อวันซึ่งมากที่สุดในประวัติศาสตร์ สะท้อนให้เห็นว่าแม้ความขัดแย้งในอิหร่านจะยุติลงทันที ตลาดก็ยังคงขาดแคลนอย่างรุนแรงไปจนถึงปี 2027 โดยมีสต็อกน้ำมันที่ต่ำอย่างวิกฤติก่อนถึงช่วงฤดูร้อนที่มีความต้องการสูงสุด