สงครามโดรนในทะเลดำ: ผลกระทบรุนแรงต่อการส่งออกน้ำมันของคาซัคสถานและวิกฤตน้ำมันโลก

การพัฒนาและผลกระทบระดับโลก

การโจมตีด้วยโดรนอย่างต่อเนื่องของยูเครนในทะเลดำได้กลายเป็นการ disrupt โครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานของรัสเซียในหลายแนวรบ ซึ่งเกิดขึ้นในช่วงเวลาเดียวกับที่โลกกำลังเผชิญวิกฤตการขาดแคลนน้ำมันครั้งประวัติศาสตร์ จากการปิดกั้นพร้อมกันที่ช่องแคบฮอร์มุซและช่องแคบบับเอล-มันเดบ สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (IEA) ได้เตือนถึงภาวะขาดแคลนน้ำมันเชิงโครงสร้างประมาณ 6 ล้านบาร์เรลต่อวัน ซึ่งเป็นภาวะขาดแคลนที่รุนแรงที่สุดในประวัติศาสตร์ตลาดน้ำมัน

---

1. ปฏิบัติการโดรนของยูเครนและคำเตือนการเดินเรือของรัสเซีย

ยูเครนได้ขยายปฏิบัติการโดรนทางทะเลอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2022 โดยใช้เรือไร้คนขับเพื่อโจมตีเรือรบรัสเซีย โครงสร้างพื้นฐานของท่าเรือ และเรือบรรทุกน้ำมันในทะเลดำ เหตุการณ์สำคัญ ได้แก่:

• พฤศจิกายน 2025 — ยูเครนใช้โดรนทางทะเลโจมตีเรือบรรทุกน้ำมันสองลำของ 'กองเรือเงา' ของรัสเซียในทะเลดำ โดยมีภาพจาก BBC ยืนยันการระเบิด และการโจมตีท่าเรือ CPC ใกล้เมืองโนโวรอสซีสค์ ทำให้จุดจอดเรือน้ำลึก (SPM-2) ซึ่งมีความสามารถในการขนถ่ายน้ำมันสูงถึง 800,000 ตันต่อวันเสียหาย
• ธันวาคม 2025 — ยูเครนทำให้เรือบรรทุกน้ำมันของกองเรือเงาอีกลำไม่สามารถใช้งานได้ในเขตเศรษฐกิจจำเพาะของตน ทำให้รัสเซียประณามว่าเป็นการ 'ละเมิลลิขสิทธิ์' และขู่ตอบโต้ ต่อมาโรมาเนียได้ทำให้โดรนทางทะเลที่อาจเป็นภัยต่อการเดินเรือเป็นกลาง
• วันที่ 22-23 กรกฎาคม 2026 — รัสเซียประกาศให้เขตเศรษฐกิจจำเพาะของตนในทะเลดำไม่ปลอดภัยต่อการเดินเรือ อ้างถึงภัยคุกคามจากโดรนของยูเครน พร้อมกันนั้น ท่าเรือโนโวรอสซีสค์ ซึ่งเป็นศูนย์กลางส่งออกน้ำมันและธัญพืชหลักของรัสเซีย ได้ออกคำสั่งห้ามเรือเดินเรือในช่วงกลางคืนระหว่างเที่ยงคืนถึงตี 5 อย่างไม่เป็นทางการ

ผลกระทบสะสมทำให้ปฏิบัติการทางเรือของรัสเซียและการเดินเรือพาณิชย์ในทะเลดำถูกจำกัดอย่างรุนแรง

---

2. ผลกระทบต่อการส่งออกน้ำมันของคาซัคสถานผ่านท่าเรือ CPC

ท่อส่งน้ำมัน CPC ซึ่งรองรับการส่งออกน้ำมันดิบของคาซัคสถานประมาณ 80% และคิดเป็นมากกว่า 1% ของอุปทานน้ำมันโลก ถูกโจมตีซ้ำแล้วซ้ำเล่า:

• 29 พฤศจิกายน 2025 — การโจมตีด้วยโดรนของยูเครนทำให้ท่าเรือ Yuzhnaya Ozereyevka ใกล้โนโวรอสซีสค์เสียหายอย่างรุนแรง ทำให้การส่งออกหยุดชะงักและบีบให้คาซัคสถานต้องเปลี่ยนเส้นทางน้ำมันดิบผ่านท่อส่งน้ำมันบากู-ทบิลิซี-เจย์ฮาน (BTC) กระทรวงต่างประเทศคาซัคสถานเรียกร้องให้ยูเครนหยุดการโจมตี โดยระบุว่าเป็นการโจมตีผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจของประเทศ
• ธันวาคม 2025 — คาดว่ากำลังการผลิตเต็มรูปแบบจะไม่กลับมาจนกว่าจะถึงวันที่ 11 ธันวาคมเป็นอย่างน้อย ยุโรปสูญเสียน้ำมันคาซัคไป 3.8 ล้านตันจากเหตุดังกล่าว
• วันที่ 20-23 กรกฎาคม 2026 — การโจมตีด้วยโดรนครั้งใหม่ใส่เรือบรรทุกน้ำมันที่ท่าเรือ CPC ทำให้การส่งออกต้องหยุดชะงักอีกครั้ง คาซัคสถานประณามการโจมตีและประกาศลดกำลังการผลิตน้ำมันดิบ โดยกระทรวงพลังงานแถลงว่าบริษัทน้ำมันได้ปรับกำลังการผลิตประจำวัน ส่งผลให้ปริมาณการผลิตลดลงชั่วคราว

---

3. แรงกดดันพร้อมกันบนจุดคอขวดพลังงานโลก

การหยุดชะงักในทะเลดำกำลังเกิดขึ้นควบคู่ไปกับวิกฤตที่รุนแรงยิ่งกว่าที่จุดคอขวดทางทะเลที่สำคัญที่สุดสองแห่งของโลก:

ช่องแคบฮอร์มุซ — ตั้งแต่ปลายเดือนกุมภาพันธ์ 2026 ช่องแคบแห่งนี้ถูกปิดกั้นการเดินเรือพาณิชย์โดยพฤตินัยเนื่องจากความขัดแย้งในอิหร่าน ภายในกลางปี 2026 ข้อมูล AIS ยืนยันว่าปริมาณการจราจรอยู่ที่ประมาณ 5% ของปริมาณก่อนสงคราม โดยมีเรือบรรทุกน้ำมันติดคิวอยู่ 166-230 ลำทางฝั่งอ่าวเปอร์เซีย ในปี 2024 การไหลของน้ำมันผ่านช่องแคบนี้เฉลี่ยประมาณ 20 ล้านบาร์เรลต่อวัน (ประมาณ 1 ใน 5 ของการบริโภคทั่วโลก) สถาบันเบเกอร์ (Baker Institute) ประมาณการว่าการปิดกั้นดังกล่าวกำลังขัดขวางหรือเปลี่ยนเส้นทางการค้าน้ำมันดิบและ LNG ของโลกประมาณ 20%

ช่องแคบบับเอล-มันเดบ — ซึ่งถูก disrupt อย่างรุนแรงจากการโจมตีของกลุ่มฮูตีที่เริ่มขึ้นในปลายปี 2023 ปริมาณการจราจรฟื้นตัวเพียงเล็กน้อยในปี 2025 ก่อนที่สงครามอิหร่านในปี 2026 จะทำให้จุดสนใจกลับมาที่จุดคอขวดนี้อีกครั้ง ธนาคารโลกบันทึกปริมาณการเดินเรือผ่านภูมิภาคลดลง 15% เมื่อเงาของความขัดแย้งแผ่ขยาย

จุดคอขวดทั้งสองแห่งนี้มีปริมาณการขนส่งรวมกันมากกว่าการไหลในทะเลดำหลายเท่า ทำให้เกิดแรงกดดันสามทิศทางต่อการขนส่งน้ำมันโลกพร้อมกัน

---

4. คำเตือนของ IEA เกี่ยวกับภาวะขาดแคลนน้ำมัน 6 ล้านบาร์เรลต่อวัน

คำเตือนของ IEA รุนแรงขึ้นเป็นลำดับ:

• มีนาคม 2026 — IEA เตือนว่าสงครามอิหร่านกำลังสร้าง 'การ disrupt อุปทานครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ตลาดน้ำมันโลก' โดยอุปทานมีแนวโน้มลดลง 8 ล้านบาร์เรลต่อวันในเดือนมีนาคมเพียงเดือนเดียว การไหลของน้ำมันผ่านช่องแคบฮอร์มุซเคลื่อนที่น้อยกว่า 10% ของระดับก่อนวิกฤต
• 13 พฤษภาคม 2026 — IEA ปรับเปลี่ยนแนวโน้มตลาดครั้งใหญ่ โดยประกาศว่าโลกกำลังเผชิญ 'ภาวะขาดแคลนน้ำมันมหาศาล 6 ล้านบาร์เรลต่อวัน' ซึ่งอาจทำให้ตลาดตึงตัวไปจนเกินปี 2026 แม้ว่าความขัดแย้งในอิหร่านจะคลี่คลายอย่างรวดเร็วก็ตาม S&P Global อธิบายตลาดว่า 'ขาดแคลนอย่างรุนแรง' และคาดการณ์ว่าการขาดดุลจะคงอยู่ไปจนถึงไตรมาสที่ 4 ของปี 2026
• 2 มิถุนายน 2026 — IEA เตือนถึง 'ระดับน้ำมันสำรองที่ต่ำอย่างวิกฤตก่อนถึงช่วงความต้องการสูงสุดในฤดูร้อน' โดยสังเกตว่าการเพิ่มขึ้นของอุปทานจากทวีปอเมริกา 'ช่วยบรรเทาการสูญเสีย 14 ล้านบาร์เรลต่อวันจากผู้ผลิตในอ่าวเปอร์เซียได้เพียงเล็กน้อย' หน่วยงานเตือนว่าการปล่อยน้ำมันสำรองฉุกเฉินเป็นเพียงมาตรการชั่วคราว ไม่ใช่ทางออกสำหรับการขาดแคลนเชิงโครงสร้าง

ตัวเลข 6 ล้านบาร์เรลต่อวันแสดงถึงการขาดดุลสุทธิหลังจากหักอุปทานชดเชยที่มีอยู่ทั้งหมดแล้ว หมายความว่าการ disrupt ขั้นต้นจากตะวันออกกลางนั้นใหญ่กว่ามาก (IEA อ้างถึงการสูญเสีย ~14 ล้านบาร์เรลต่อวันจากผู้ผลิตในอ่าวเปอร์เซียเพียงแห่งเดียว)

---

ตารางสรุป

ปัจจัย	สถานะ (ณ เดือนกรกฎาคม 2026)	แหล่งที่มา
รัสเซียประกาศให้ทะเลดำไม่ปลอดภัย	ออกคำเตือนการเดินเรืออย่างเป็นทางการ; ท่าเรือโนโวรอสซีสค์ห้ามเดินเรือกลางคืน
การผลิตน้ำมันคาซัคสถาน	ลดลงหลังท่าเรือ CPC ปิด
การดำเนินงานท่าเรือ CPC	ถูกระงับซ้ำแล้วซ้ำเล่าจากการโจมตีด้วยโดรน
ช่องแคบฮอร์มุซ	ปิดโดยพฤตินัย; ปริมาณการจราจร ~5% ของปกติ
ช่องแคบบับเอล-มันเดบ	ถูกรบกวนอย่างรุนแรง; ปริมาณการจราจรลดลง 15%
การคาดการณ์การขาดแคลนของ IEA	ขาดดุลเชิงโครงสร้าง ~6 ล้านบาร์เรล/วัน
คำเตือนน้ำมันสำรองของ IEA	ต่ำอย่างวิกฤตก่อนถึงช่วงความต้องการสูงสุดในฤดูร้อน

---

สรุป: การโจมตีด้วยโดรนของยูเครนในทะเลดำทำให้เส้นทางขนส่งน้ำมันโลกเส้นทางสำคัญหยุดชะงัก บีบให้คาซัคสถานต้องลดการผลิตและเปลี่ยนเส้นทางส่งออก สถานการณ์นี้เกิดขึ้นพร้อมกับการปิดช่องแคบฮอร์มุซเกือบทั้งหมดและการหยุดชะงักที่ช่องแคบบับเอล-มันเดบ ก่อให้เกิดแรงกดดันสามทิศทางต่ออุปทานน้ำมันโลก คำเตือนของ IEA เกี่ยวกับการขาดแคลน 6 ล้านบาร์เรลต่อวัน ซึ่งถือว่ามากที่สุดในประวัติศาสตร์ สะท้อนให้เห็นว่าแม้ความขัดแย้งในอิหร่านจะคลี่คลายทันที ตลาดก็จะยังคงขาดแคลนอย่างรุนแรงไปจนถึงปี 2027 โดยมีน้ำมันสำรองในระดับต่ำอย่างวิกฤตก่อนถึงช่วงที่มีความต้องการสูงสุดในฤดูร้อน