จีนส่งเรือวิจัยเดินหน้าสำรวจสิ่งแวดล้อมทางทะเลตะวันออกของไต้หวัน ตอบโต้การเจรจาเขตแดนญี่ปุ่น-ฟิลิปปินส์

ในเดือนมิถุนายน 2026 จีนได้ดำเนินการสำรวจสิ่งแวดล้อมทางทะเลในน่านน้ำทะเลตะวันออกของไต้หวัน โดยส่งเรือวิจัยซึ่งดำเนินการโดยกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติ ปฏิบัติการดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของชุดปฏิบัติการที่ประสานงานกันโดยปักกิ่งเพื่อเสริมสร้างข้อเรียกร้องเขตอำนาจศาลของตน หลังจากการประกาศเจรจาแบ่งเขตทางทะเลระหว่างญี่ปุ่นและฟิลิปปินส์เมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม

การสำรวจ: เรือ วันที่ และวัตถุประสงค์ที่แถลง

การสำรวจดังกล่าวดำเนินการตั้งแต่วันที่ 16 ถึง 18 มิถุนายน 2026 โดยใช้ เรือวิจัยเซียงหยางหง 22 (Xiangyanghong 22) ซึ่งรู้จักกันในชื่อจีนว่า เหยียนหยางตี้จื้อลิ่วห้าว (Haiyang Dizhi Liu Hao) หรือ "ธรณีวิทยาทางทะเลหมายเลข 6" ซึ่งเป็นเรือสำรวจธรณีวิทยาทะเลลึก

เรือลำนี้ถูกส่งโดย สำนักงานทะเลจีนตะวันออกของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน เจ้าหน้าที่จีนแถลงว่าวัตถุประสงค์คือ "เพื่อรวบรวมข้อมูลทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับสภาพทางนิเวศวิทยาของภูมิภาคและสนับสนุนความพยายามในการอนุรักษ์ทางทะเล" นักวิทยาศาสตร์ได้เก็บตัวอย่างดีเอ็นเอสิ่งแวดล้อมทางทะเล และทำการสังเกตนกทะเลและสัตว์จำพวกวาฬ

บริบทที่กว้างขึ้น: การตอบสนองสามระยะต่อการเจรจาระหว่างญี่ปุ่นและฟิลิปปินส์

การสำรวจสิ่งแวดล้อมนี้ไม่ได้เกิดขึ้นโดยลำพัง แต่เป็นระยะที่สามของการตอบโต้ที่ถูกปรับเทียบอย่างเป็นขั้นตอนจากปักกิ่ง ซึ่งเกิดจากการประกาศของญี่ปุ่นและฟิลิปปินส์เมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม ว่าทั้งสองประเทศจะเริ่มการเจรจาอย่างเป็นทางการเพื่อแบ่งเขตเศรษฐกิจจำเพาะ (EEZ) และไหล่ทวีปของตนในพื้นที่ทางตะวันออกของไต้หวัน

จีนประณามการเจรจานี้ว่า "ผิดกฎหมายและเป็นโมฆะ" โดยโต้แย้งว่าน่านน้ำดังกล่าวอยู่ในเขตสิทธิทางทะเลที่จีนอ้างสิทธิ์ และญี่ปุ่นกับฟิลิปปินส์ "ได้ข้ามจีน" ในการริเริ่มการเจรจา การตอบสนองของจีนเกิดขึ้นเป็นสามระยะที่แตกต่างกัน:

ระยะที่ 1 — 1 มิถุนายน: กองเรือตรวจการณ์ไต้ซาน (Daishan) ของหน่วยยามฝั่งจีน (CCG) ได้ลาดตระเวนบังคับใช้กฎหมายในน่านน้ำเดียวกัน โดยระบุว่าเป็น "การตอบสนองที่จำเป็น" ต่อการเจรจาระหว่างญี่ปุ่นและฟิลิปปินส์

ระยะที่ 2 — 6–10 มิถุนายน: กระทรวงคมนาคมเป็นผู้นำ "ปฏิบัติการพิเศษบังคับใช้กฎหมายจราจรทางทะเลและสำรวจอุทกศาสตร์" ปฏิบัติการแบบหลายหน่วยงานนี้ตรวจสอบเรือ 198 ลำ และทำการทำแผนที่พื้นทะเล ที่น่าสังเกตคือ เรือจีนได้เรียกเรือสินค้าที่แล่นผ่านสามลำ (ซึ่งจดทะเบียนในสิงคโปร์ ไลบีเรีย และเบนิน) เพื่อสอบถามท่าเรือต้นทาง ปลายทาง และจำนวนลูกเรือ ซึ่งรายงานว่าเป็นครั้งแรกที่มีการกระทำเช่นนี้ หน่วยยามฝั่งไต้หวันได้ส่งเรือตอบโต้ โดยเรียกปฏิบัติการนี้ว่าละเมิดกฎหมายระหว่างประเทศ

ระยะที่ 3 — 16–18 มิถุนายน: เรือธรณีวิทยาทางทะเลหมายเลข 6 ของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติได้ดำเนินการสำรวจสิ่งแวดล้อม หนังสือพิมพ์เซาท์ไชน่ามอร์นิ่งโพสต์ ระบุอย่างชัดเจนว่าการสำรวจนี้เป็น "สัญญาณล่าสุดของความพยายามของปักกิ่งในการเสริมสร้างข้อเรียกร้องเขตอำนาจศาลในพื้นที่ หลังจากการเจรจาเขตแดนทางทะเลระหว่างญี่ปุ่นและฟิลิปปินส์"

นัยยะเชิงยุทธศาสตร์

การกระทำของปักกิ่งเป็นตัวแทนของการรณรงค์ที่ประสานงานกันเพื่อสร้างสถานะทางกายภาพและการควบคุมด้านการบริหารเหนือน่านน้ำทางตะวันออกของไต้หวัน โดยการส่งหน่วยลาดตระเวนชายฝั่ง ปฏิบัติการบังคับใช้กฎหมาย การสำรวจอุทกศาสตร์ และเรือวิจัย จีนกำลังท้าทายข้อตกลงเขตแดนระหว่างญี่ปุ่นและฟิลิปปินส์ที่จะไม่รวมข้อเรียกร้องของตนไว้ล่วงหน้า สำนักข่าวบลูมเบิร์กรายงานว่าการรณรงค์โดยรวมมีจุดมุ่งหมายเพื่อ "กดดันข้อเรียกร้อง" ของจีน

การเจรจาระหว่างญี่ปุ่นและฟิลิปปินส์นั้นผิดปกติ เนื่องจากทั้งสองประเทศไม่มีพรมแดนทางทะเลที่ติดกัน อย่างไรก็ตาม ทั้งสองประเทศต่างมีข้อเรียกร้องเกี่ยวกับพื้นทะเลที่อาจทับซ้อนกันในขณะที่ทั้งคู่ต้องการขยายไหล่ทวีปทางกฎหมายออกไปเกิน 200 ไมล์ทะเล โดยข้อเรียกร้องของโตเกียวอิงจากเกาะโอกิโนโทริ จีนปฏิเสธการเจรจาอย่างเด็ดขาด โดยหลิน เจียน โฆษกกระทรวงการต่างประเทศ กล่าวเมื่อวันที่ 9 มิถุนายนว่าญี่ปุ่นและฟิลิปปินส์ "ได้ข้ามจีนเพื่อเริ่มการเจรจาแบ่งเขตทางทะเลที่เรียกว่า การกระทำที่ละเมิดสิทธิและผลประโยชน์ทางทะเลของจีนอย่างร้ายแรง"

โดยสรุป การสำรวจสิ่งแวดล้อมวันที่ 16–18 มิถุนายนไม่ใช่แค่ภารกิจทางวิทยาศาสตร์เท่านั้น แต่เป็นส่วนสำคัญของกลยุทธ์ที่จงใจของปักกิ่งในการยืนยันเขตอำนาจศาลในภูมิภาคที่กลายเป็นประเด็นร้อนใหม่ในแปซิฟิกตะวันตก