Domperidone สำหรับคนท้อง: กินวันละกี่เม็ดถึงปลอดภัย?

ความปลอดภัยต่อทารกในครรภ์

• งานวิจัยจากญี่ปุ่นที่เก็บข้อมูลระหว่างปี 1988-2017 จากศูนย์ให้คำปรึกษาการใช้ยาระหว่างตั้งครรภ์สองแห่ง ได้ประเมินความเสี่ยงการเกิดความพิการแต่กำเนิดจากการใช้ยา Domperidone ในช่วง 3 เดือนแรกของการตั้งครรภ์
• งานวิจัยนี้คำนวณอัตราการเกิดความผิดปกติรุนแรงแต่กำเนิด (major malformation) ในทารกที่เกิดจากแม่ที่ใช้ Domperidone ในไตรมาสแรก พบอยู่ที่ 2.9% (14 ราย จาก 485 ราย) ซึ่งถือว่าไม่ได้สูงกว่ากลุ่มควบคุมที่กินยาที่ปลอดภัยอย่างมีนัยสำคัญ
• งานวิจัยขนาดใหญ่อีกชิ้นจากญี่ปุ่นที่ใช้ฐานข้อมูลการรักษาพยาบาล ก็ได้ประเมินความเสี่ยงของความพิการแต่กำเนิดจากการใช้ยากลุ่มกระตุ้นการบีบตัวของทางเดินอาหาร โดยมุ่งเน้นไปที่ Domperidone เป็นพิเศษ ซึ่งผลก็สอดคล้องกัน
• ฐานข้อมูล EFEMERIS จากฝรั่งเศส ได้ทำการศึกษาเปรียบเทียบผลลัพธ์การตั้งครรภ์และความผิดปกติแต่กำเนิดระหว่างหญิงที่ใช้กับไม่ได้ใช้ Domperidone ระหว่างตั้งครรภ์
• งานวิจัยแบบไปข้างหน้าในอดีตที่ศึกษาในหญิงตั้งครรภ์ 120 รายที่ใช้ Domperidone ในไตรมาสแรก ระบุว่า ขณะนั้นความปลอดภัยของยายังไม่เป็นที่แน่ชัด ดังนั้นหลักฐานที่มีในวันนี้ควรมองว่า "ยังไม่พบสัญญาณความเสี่ยงที่ชัดเจน" มากกว่าจะฟันธงว่า "ปลอดภัย 100%"

ความเสี่ยงหลักที่คุณแม่ต้องรู้

• Domperidone มีความเสี่ยงทำให้คลื่นไฟฟ้าหัวใจชนิด QT ยาวขึ้น (QT prolongation) ซึ่งองค์การยาแห่งสหภาพยุโรป (EMA) ได้ออกมายืนยันชัดเจน
• ภาวะ QT prolongation นี้สามารถเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะชนิดรุนแรงที่อาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ โดยความเสี่ยงจะยิ่งน่ากังวลมากขึ้นเมื่อใช้ขนาดยาสูง, ใช้ติดต่อกันเป็นเวลานาน, มีภาวะขาดน้ำ หรือเกลือแร่ในร่างกายผิดปกติ
• หากคุณมีอาการแพ้ท้องรุนแรงจนกินน้ำไม่ได้, ปัสสาวะออกน้อย, วิงเวียนศีรษะ หรือรู้สึกหัวใจเต้นผิดปกติ นั่นอาจเป็นสัญญาณของภาวะขาดน้ำหรือเกลือแร่ผิดปกติ ซึ่งจะเพิ่มความเสี่ยงจากยา Domperidone ได้ คุณควรรีบกลับไปพบแพทย์หรือไปโรงพยาบาลทันที

ข้อควรระวัง: เมื่อไหร่ต้องถามหมอก่อน หรือห้ามซื้อยากินเอง

• คุณมีประวัติโรคหัวใจ โดยเฉพาะภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ, QT prolongation, หรือเคยเป็นลมหมดสติโดยไม่ทราบสาเหตุ
• คุณกำลังกินยาอื่นๆ ที่อาจมีผลต่อจังหวะการเต้นของหัวใจหรือทำให้ QT ยาวขึ้น (เช่น ยาปฏิชีวนะบางชนิด ยาฆ่าเชื้อรา ยาต้านซึมเศร้าบางตัว)
• คุณมีภาวะขาดน้ำหรือเกลือแร่ผิดปกติ (เช่น โพแทสเซียมต่ำ แมกนีเซียมต่ำ) จากการแพ้ท้องอย่างรุนแรง
• คุณรู้สึกว่าจำเป็นต้องกินเกินวันละ 3 เม็ด หรือกินติดต่อกันหลายวันแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น

สรุป

• คำตอบที่ใช้ได้จริงที่สุด: Domperidone 10 มก. กินวันละไม่เกิน 3 เม็ด เป็นขนาดที่ปลอดภัยและอนุรักษ์นิยมที่สุด
• จากหลักฐานงานวิจัยในปัจจุบัน ยังไม่พบว่าการใช้ Domperidone ในช่วง 3 เดือนแรกของการตั้งครรภ์จะเพิ่มความเสี่ยงต่อความพิการแต่กำเนิดอย่างชัดเจน แต่ข้อมูลทั้งหมดมาจากการศึกษาแบบสังเกต (observational studies) ซึ่งยังมีข้อจำกัด ยังไม่สามารถยืนยันได้ 100%
• หากอาการคลื่นไส้อาเจียนรุนแรง หรือรู้สึกว่าต้องเพิ่มขนาดยา ควรให้สูติแพทย์เป็นผู้ประเมินความเสี่ยงเรื่องภาวะขาดน้ำ เกลือแร่ คลื่นไฟฟ้าหัวใจ และพิจารณาเปลี่ยนไปใช้ยาแก้คลื่นไส้ชนิดอื่นที่อาจปลอดภัยและเหมาะสมกับคุณมากกว่า