เปิดงานวิจัย 10 ปี: บอร์ดเกมช่วยเด็กพิเศษจัดการอารมณ์ได้จริงหรือ?

ข้อสรุปนี้สำคัญมากสำหรับนักวิจัย: เราควรมองบอร์ดเกมเป็นเครื่องมือฝึกในบริบทจำเพาะ ไม่ใช่ยาวิเศษรักษาได้ทุกปัญหา เช่น เราควรวัดผลที่ 'พฤติกรรมการรอคอย' หรือ 'การยอมรับกฎ' ในระหว่างเล่นเกม มากกว่าที่จะหวังว่าเล่นเกมแล้วเด็กจะหายเครียดโดยรวม

2.2 เมื่อบอร์ดเกมลงสนามจริง: งานศึกษาในเด็กออทิสติก

หนึ่งในงานศึกษาใกล้เคียงที่สุดกับหัวข้อของเรา ได้ทดลองนำบอร์ดเกมไปใช้กับเด็กออทิสติกในโรงเรียนปกติที่มาเก๊า ผลลัพธ์มีประเด็นน่าสนใจดังนี้:

• ด้านการสื่อสาร: ในช่วงที่เด็กเล่นบอร์ดเกม พวกเขามีค่าเฉลี่ยของพฤติกรรมการสื่อสารทางสังคมต่อครั้งสูงกว่าช่วงก่อนและหลังการทดลองอย่างเห็นได้ชัด
• ด้านการเล่นเอง: แต่เมื่อวัดพฤติกรรมการเล่นที่เกิดขึ้นเองโดยไม่ต้องมีใครไปกระตุ้น (Unprompted Board Game Behaviors) กลับไม่พบความแตกต่างที่ชัดเจนระหว่างช่วงเล่นเกมกับช่วงก่อน/หลังเล่น

บทเรียนจากงานนี้: บอร์ดเกมเป็น 'ตัวช่วย' ที่ดีมากในการสร้างโอกาสการสื่อสารระหว่างเพื่อน แต่หากอยากให้เด็กเล่นได้เองอย่างต่อเนื่องและควบคุมอารมณ์ระหว่างเล่นได้ดี ครูจำเป็นต้องใส่ 'ตัวช่วย' เพิ่ม เช่น การใช้ภาพสัญลักษณ์ (Visual Prompts) การทำให้ดู (Modeling) การชมเชย (Reinforcement) และการสอนให้เด็กใช้ทักษะนี้ในสถานการณ์อื่นๆ ต่อไป

2.3 โลกคู่ขนานที่ให้แสงสว่าง: งานวิจัยเกมดิจิทัลและซีเรียสเกม

ถึงแม้งานวิจัยในกลุ่มบอร์ดเกมแบบตัวหมากจะยังน้อย แต่เราเรียนรู้ได้มากจากโลกของเกมดิจิทัล:

• เกมดิจิทัลกับการควบคุมอารมณ์: การทบทวนงานวิจัยอย่างเป็นระบบ (Systematic Review) ในปี 2022 พบว่าเกมดิจิทัลสามารถลดอารมณ์เชิงลบในเด็กและวัยรุ่นได้อย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะในกลุ่มเสี่ยงที่มีความวิตกกังวล กลไกสำคัญคือการที่เกมมี กฎ ความท้าทาย และผลตอบรับทันที ซึ่งหลักการเดียวกันนี้ก็สามารถนำมาออกแบบบอร์ดเกมเพื่อฝึกอารมณ์ได้
• ซีเรียสเกม (Serious Games): งานวิจัยล่าสุดในปี 2025 ระบุว่ามีการนำ 'ซีเรียสเกม' (เกมที่ออกแบบมาเพื่อการเรียนรู้มากกว่าความบันเทิงเพียวๆ) มาใช้สอนทักษะการจัดการอารมณ์ในโปรแกรมการศึกษาทั่วไปมากขึ้นเรื่อยๆ นี่ช่วยยืนยันว่า สังคมวิชาการเริ่มมอง 'เกม' เป็นเครื่องมือเพื่อการบำบัดและพัฒนาทักษะทางจิตใจ ไม่ใช่แค่สันทนาการอีกต่อไป

3. เราเชื่อมโยงงานวิจัยเหล่านี้กับงานของเราอย่างไร?

หลังจากสำรวจงานวิจัยทั้งหมดแล้ว เราสามารถระบุความเชื่อมโยงสู่การศึกษาวิจัยด้าน 'บอร์ดเกมกับการควบคุมอารมณ์ของเด็กพิเศษ' ได้ดังนี้:

4. สรุปและข้อเสนอแนะสำหรับการเขียนวิทยานิพนธ์

จากหลักฐานทั้งหมด เราสรุปได้ว่า:

1. บอร์ดเกมคือสนามฝึกที่มีประสิทธิภาพ ไม่ใช่ยาครอบจักรวาล มันช่วยให้เด็กได้เจอโจทย์ด้านอารมณ์ซ้ำๆ ในสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยและมีโครงสร้าง
2. ผลลัพธ์ที่ได้ขึ้นอยู่กับการออกแบบการสอน บอร์ดเกมเพียงอย่างเดียวอาจไม่พอ ครูต้องเป็น 'โค้ช' ที่คอยให้คำแนะนำ ใช้สื่อช่วยสอน และส่งต่อทักษะจากหน้ากระดานสู่โลกจริง
3. งานของคุณมีคุณค่า เพราะเป็นการเชื่อมโยงช่องว่างระหว่าง 'โลกของบอร์ดเกม' กับ 'โลกของการบำบัดเด็กพิเศษ' ซึ่งยังมีนักวิจัยทำน้อยมาก โดยเฉพาะในบริบทของประเทศไทย

เอกสารอ้างอิง (APA 7th Edition)

ด้านล่างนี้คือเอกสารอ้างอิงที่มีข้อมูลสมบูรณ์และสามารถตรวจสอบ DOI ได้ หัวข้องานวิจัยที่ใกล้เคียงแต่ยังไม่สามารถยืนยันข้อมูลให้ครบถ้วนตามมาตรฐาน APA จะไม่นำมาใส่ไว้ที่นี่ เพื่อรักษาความถูกต้องทางวิชาการ

Lok, K. I., Chiang, H.-M., Lin, Y.-H., & Jiang, C. (2022). Trying a board game intervention on children with autism spectrum disorder in Macau: How do they react? International Journal of Developmental Disabilities, 70(3), 416–424. https://doi.org/10.1080/20473869.2022.2095861

(2025). Serious games to support emotional regulation strategies in educational intervention programs with children and adolescents: Systematic review and meta-analysis. Heliyon, 11(4), e42712. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2025.e42712