สำหรับวงการวิชาการไทย ก็มีงานสำรวจที่ชี้ว่า ในช่วง 3-6 ขวบซึ่งเป็นวัยอนุบาล มีการใช้เกมกระดานในการสอนเด็กพัฒนาการช้าในศูนย์การศึกษาพิเศษ แต่ยังเป็นโจทย์ที่ต้องมีการศึกษาวิจัยในเชิงลึกต่อไปอีก
หนึ่งในความท้าทายหลักของเด็กพิเศษคือการมีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น เกมกระดานที่ต้องเล่นหลายคนจึงกลายเป็น 'ห้องทดลองทางสังคม' ขนาดย่อมที่ปลอดภัย
มีงานวิจัยชิ้นหนึ่ง (ซึ่งสามารถเข้าถึงได้ในรูปแบบ PDF ผ่าน ERIC) ที่ได้ทดลองใช้ 'ชุดการสอน' ที่ประกอบด้วย ตัวแบบจากเพื่อน (Peer Modeling), การกระตุ้นเตือนอย่างเป็นระบบ (Systematic Prompting) และการเสริมแรง (Contingent Reinforcement) กับเด็กเล็กที่มีความพิการหรือมีความเสี่ยงจำนวน 4 คนที่เล่นร่วมกับเพื่อนปกติ สิ่งที่งานวิจัยนี้ค้นพบค่อนข้างน่าทึ่ง เพราะเมื่อวิเคราะห์ข้อมูลอย่างเข้มข้น พบว่าพฤติกรรมการเล่นเกมกระดานและพฤติกรรมทางสังคมของเด็กดีขึ้นอย่างมากแบบก้าวกระโดด
ส่วนงานวิจัยในไทยที่ศึกษาในกลุ่มเด็กระดับประถมศึกษาก็ให้ข้อมูลสนับสนุนที่ดีมาก
ไทเปซอ (มหาวิทยาลัยแห่งชาติทงหัว) พบว่า การนำเกมกระดานมาสอนทักษะทางสังคม ช่วยให้เด็กที่มีภาวะบกพร่องทางสติปัญญาระดับเล็กน้อย มีพัฒนาการที่ดีขึ้นทันทีและรักษาผลลัพธ์นั้นไว้ได้ ในสามทักษะหลัก คือ "การรอคอยตามลำดับ" "การตอบสนองผู้อื่นอย่างเหมาะสม" และ "การร่วมมือ" หวัง อวี้ฉีนอกจากทักษะสังคมแล้ว เกมกระดานยังดูเหมือนว่าจะช่วยเรื่อง "โลกภายใน" ของเด็กได้ด้วย
งานทบทวนวรรณกรรมของไทยชิ้นหนึ่งที่เผยแพร่โดยศูนย์การศึกษาพิเศษ ได้รวบรวมผลจากงานวิจัยหลายชิ้นและพบข้อสรุปที่น่าสนใจหลายประการเกี่ยวกับการใช้เกมกระดานกับเด็กเล็กที่มีความต้องการพิเศษ
อาทิ:
ทั้งหมดนี้สอดคล้องกับงานวิจัยในส่วนแรกที่ว่า การเล่นเกมที่มีขั้นตอนชัดเจน ช่วยให้เด็กคาดเดาสิ่งที่จะเกิดขึ้นได้ รู้สึกปลอดภัย และพร้อมที่จะเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ
ในห้องเรียนรวมที่เด็กพิเศษเรียนร่วมกับเด็กปกติ เกมกระดานคือ "ภาษาเดียวกัน" ที่ทุกคนเข้าใจร่วมกันได้
งานวิจัยเกี่ยวกับกลวิธีการใช้การกระตุ้นเตือน ไม่ได้ศึกษากับเด็กพิเศษเพียงลำพัง แต่ศึกษาการเล่นร่วมกับเพื่อนในวัยเดียวกัน เช่นเดียวกับงานวิจัยที่ใช้ชุดการสอนตัวแบบจากเพื่อนและการเสริมแรง ก็จัดให้เด็กทั้งสองกลุ่มเล่นด้วยกัน
ผลปรากฏว่า เพื่อนปกติมีบทบาทเป็นเหมือน 'ครูต้นแบบ' ขณะที่เด็กพิเศษก็มีโอกาสได้ฝึกฝนทักษะทางสังคมในสถานการณ์จริง
ข้อเท็จจริงที่เราพบนี้ช่วยยืนยันว่า คุณครูไม่จำเป็นต้องแยกเด็กออกมา แต่สามารถใช้กิจกรรมเกมกระดานในห้องเรียนรวมเป็น "จุดนัดพบ" ของมิตรภาพและการเรียนรู้ร่วมกันได้อย่างเป็นธรรมชาติ
ด้านล่างคือรายการเอกสารอ้างอิงที่ใช้ในการสังเคราะห์บทวิเคราะห์นี้ โดยเราได้รวบรวมตามหลักเกณฑ์ของ APA และใส่ข้อมูลระบุวัตถุดิจิทัล (DOI) หรือลิงก์สำหรับสืบค้นเพิ่มเติมเท่าที่ข้อมูลสาธารณะจะเอื้ออำนวย ท่านสามารถนำไปใช้ต่อยอดสำหรับการศึกษาหรือการทำวิจัยได้เลย
Teaching Young Children with Special Needs and Their Peers to Play Board Games: Effects of a Least to Most Prompting Procedure. (2014). PMC. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4711729
(ไม่ปรากฏในเนื้อหาหลัก) Trying a board game intervention on children with autism... (2022). PMC. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11062269
An Empirical Examination of Effective Practices for Teaching Board Game Play to Young Children with Disabilities. (2018). ERIC. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1182948.pdf
Trimlett, G. M., Barton, E. E., Baum, C., Robinson, G., Schulte, L., & Todt, M. (2022). Teaching Board Game Play to Young Children with Disabilities. Journal of Positive Behavior Interventions, 24(1), 32–45. https://eric.ed.gov/?id=EJ1321083
หมายเหตุด้านข้อมูล: ในขณะที่สืบค้น บทความนี้มีข้อมูลตีพิมพ์ออนไลน์ครั้งแรก 13 มกราคม 2021 และรวมเล่มในฉบับเดือนมกราคม 2022 ซึ่งยังคงอยู่ในกรอบ 10 ปีตามที่กำหนด
桌上遊戲融入社會技巧課程對提升智能障礙學生社會技巧與同儕接納態度之研究. (2026). 國立東華大學. https://rc052.ndhu.edu.tw/var/file/89/1089/img/722409699.pdf
桌遊應用於臺灣身心障礙幼兒教學之探討. (2026). 國立臺中教育大學特殊教育中心. https://spc.ntcu.edu.tw/storage/media/1t0BDxFZXsxRtV6YIQMVZdsNEATGOZjIKP7ySGSp.pdf
王鈺琪. (2019). 桌上遊戲融入社會技巧課程提升國小輕度智能障礙學生社會技巧與同儕接納態度之研究 [碩士論文, 國立清華大學]. 臺灣博碩士論文加值系統. https://ndltd.ncl.edu.tw/cgi-bin/gs32/gsweb.cgi/login?o=dnclcdr&s=id%3D%22108NTHU5284002%22.&searchmode=basic
林芬葶, 梁懿真, & 陳介宇. (2025). 桌上遊戲在發展遲緩幼兒童的教學使用與實務. 台東特教, 62. https://www.dse.nthu.edu.tw/zh_tw/Journals/Publishing/林芬葶-梁懿真-陳介宇(通訊作者-(2025)-桌上遊戲在發展遲緩幼兒童的教學使用與實務-台東特教-第62期-29741688
ข้อคิดส่งท้าย: โลกของข้อมูลวิชาการนั้นกว้างใหญ่ หากท่านเป็นคุณครูหรือนักวิจัยที่ต้องการเจาะลึกในหัวข้อนี้ การสืบค้นระบบห้องสมุดวิทยานิพนธ์ของไทย หรือการเข้าถึงฐานข้อมูล ERIC และ PubMed โดยตรง คือก้าวต่อไปที่จะช่วยให้ท่านสร้างสรรค์งานสอนหรืองานวิจัยที่ทรงพลังยิ่งขึ้นบนพื้นฐานของ 'หลักฐาน'
Comments
0 comments