Joe Tsai จาก Alibaba ประกาศที่ VivaTech 2026: AI คือตลาด 50 ล้านล้านดอลลาร์ และยุโรปต้องการ "ตะกร้าใบที่สอง"

ที่งาน VivaTech 2026 ในกรุงปารีส Joe Tsai ประธานอาลีบาบา ได้ประกาศยุทธศาสตร์ AI ที่แข็งกร้าวที่สุดของบริษัท เขาได้วางกรอบว่า AI คือโอกาสทางธุรกิจมูลค่า 50 ล้านล้านดอลลาร์ ประกาศแผนลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐานมูลค่า 53,000 ล้านดอลลาร์ และส่งสัญญาณตรงไปยังบริษัทในยุโรปที่กังวลเรื่องอธิปไตยทางดิจิทัล นี่คือรายละเอียดทั้งหมดของคำปราศรัยและความหมายต่ออาลีบาบาและวงการ AI โลก

ทฤษฎี 50 ล้านล้านดอลลาร์: TAM ของ AI คือผลิตภาพของมนุษย์

Tsai โต้แきว่า TAM (ตลาดรวม) ของ AI ไม่ควรถูกวัดเทียบกับหมวดหมู่เทคโนโลยีในอดีต แต่ควรเทียบกับผลิตภาพของมนุษย์เอง "GDP โลกอยู่ที่กว่า 100 ล้านล้านดอลลาร์ และอย่างน้อยครึ่งหนึ่งนั้นเกี่ยวกับผลิตภาพของมนุษย์และสติปัญญาของมนุษย์" เขากล่าว "นั่นคือ TAM ของ AI"

ในกรอบความคิดของเขา AI ผลิตหน่วยของสติปัญญาและผลิตภาพของมนุษย์ ทำให้ตลาดรวมของมันใหญ่กว่าซอฟต์แวร์องค์กร โมบาย หรือคลาวด์ในอดีตมาก นัยคือ เกือบทุกงานที่พนักงานที่มีความรู้ (knowledge worker) ทำอยู่ในปัจจุบัน AI สามารถจัดการได้ในระยะยาว

กลยุทธ์ Full-Stack AI: จากชิปเฉพาะทางสู่แอปพลิเคชันผู้บริโภค

Tsai เน้นว่ากลยุทธ์ของอาลีบาบาไม่ใช่การเลือกผู้ชนะเพียงรายเดียวในห่วงโซ่ AI แต่เป็นการลงทุนในห่วงโซ่คุณค่าทั้งหมด สแต็กแบบเต็มรูปแบบครอบคลุมชิปเฉพาะทาง โครงสร้างพื้นฐานคลาวด์ โมเดลพื้นฐาน Model-as-a-Service (MaaS) และแอปพลิเคชัน เขาโต้แย้งว่าแนวทางแบบบูรณาการนี้จำเป็น เพราะไม่มีใครสามารถทำนายได้อย่างแน่นอนว่ามูลค่าระยะยาวจะกระจุกตัวอยู่ที่ใด

Eddie Wu ซีอีโอของอาลีบาบาได้กล่าวในทำนองเดียวกัน โดยระบุว่าเป้าหมายของบริษัทคือการเป็น "ผู้ให้บริการ AI แบบ full-stack ชั้นนำของโลก" กลยุทธ์นี้เป็นหัวใจสำคัญของเป้าหมาย 5 ปีของอาลีบาบาที่จะสร้างรายได้จากคลาวด์และ AI ภายนอกรวมกันเกิน 100,000 ล้านดอลลาร์

การสนับสนุนทางการเงิน: กระแสเงินสดจากอีคอมเมิร์ซและคำมั่นสัญญา 53,000 ล้านดอลลาร์

อาลีบาบาใช้เงินทุนจากธุรกิจอีคอมเมิร์ซหลักเพื่อสนับสนุนความทะเยอทะยานด้าน AI นอกจากนี้ บริษัทยังประกาศแผนลงทุนอย่างน้อย 380,000 ล้านหยวน (ประมาณ 53,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) ในโครงสร้างพื้นฐาน AI และคลาวด์เป็นเวลา 3 ปี จำนวนเงินนี้สูงกว่าค่าใช้จ่ายรวมของอาลีบาบาด้าน AI และคลาวด์ในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา

Tsai กล่าวว่าบริษัท "ทุ่มเทอย่างเต็มที่ (all in)" กับ AI และลงทุนทั่วทั้งสแต็ก โดยค่อยๆ หาผู้ชนะทีหลัง ในขณะเดียวกัน เขาก็เตือนว่าการก่อสร้างศูนย์ข้อมูล AI มีความเสี่ยงที่จะสร้างมากเกินไป เนื่องจากบางโครงการยังไม่มีลูกค้าและความต้องการที่ชัดเจน

โมเดลโอเพนซอร์ส Qwen และการเสนอขายเรื่องอธิปไตย

ประเด็นสำคัญในการปรากฏตัวของ Tsai ที่ VivaTech คือบทบาทของ AI โอเพนซอร์ส เขาให้ตำแหน่ง Qwen ซึ่งเป็นตระกูลโมเดลภาษาขนาดใหญ่ของอาลีบาบา ว่าเป็นโมเดลโอเพนซอร์สที่ถูกใช้มากที่สุดในโลก เหตุผลนั้นตรงไปตรงมา: การเปิดเผยซอร์สโค้ดของ Qwen ทำให้ AI เป็นประชาธิปไตย (democratize) เพิ่มจำนวนแอปพลิเคชัน และผลักดันความต้องการใช้พลังประมวลผลสำหรับการอนุมาน (inference) และการฝึกฝน (training) ของ Alibaba Cloud

Tsai กล่าวถึงประเด็นอธิปไตยโดยตรงกับลูกค้าชาวยุโรป "หยุดใส่ไข่ทั้งหมดไว้ในตะกร้าใบเดียว" เขากล่าวกับผู้ฟัง โดยวางตำแหน่ง Qwen เป็นทางเลือกแทน "ปุ่มปิดสวิตช์" ของอเมริกา เขาโต้แย้งว่าข้อเสนอโอเพนซอร์สและคลาวด์ของอาลีบาบาเป็นตัวแทนของ "ตะกร้าคลาวด์ใบที่สอง" สำหรับลูกค้าที่ต้องการทางเลือกและการควบคุมข้อมูลและสแต็กเทคโนโลยีของตนเองมากขึ้น ข้อความนี้ถูกปรับแต่งให้เหมาะกับรัฐบาลและองค์กรในยุโรปที่ระแวงการพึ่งพาผู้ให้บริการจากสหรัฐฯ มากเกินไป

AI Agents ในฐานะพนักงานเสมือน

Tsai อธิบายว่า AI agents คือ "พนักงานที่มีความรู้เสมือน (virtual knowledge workers)" ที่สามารถทำงานหลายอย่างที่มนุษย์ทำในปัจจุบันได้ เขาประมาณการว่าเศรษฐกิจโลกมีมูลค่าประมาณ 110 ล้านล้านดอลลาร์ โดยแรงงานคิดเป็นประมาณ 60% ของจำนวนนั้น และประมาณสองในสามของแรงงานนั้นเกี่ยวข้องกับงานที่ใช้ความรู้ ในมุมมองของเขา AI agents สามารถเข้าถึงกลุ่มตลาดมูลค่า 44–50 ล้านล้านดอลลาร์นี้ได้ โดยรับหน้าที่ที่ต้องใช้การให้เหตุผลเชิงตรรกะ การวางแผนอัตโนมัติ และความจำระยะยาว

วิสัยทัศน์นี้ขยายไปไกลกว่าแชทบอทธรรมดา Tsai มองเห็นวิวัฒนาการของ agents จากผู้ช่วยส่วนตัวไปจนถึงพนักงานเสมือนอัตโนมัติ ซึ่งจะเปลี่ยนโฉมเศรษฐกิจของพนักงานออฟฟิศ

วิสัยทัศน์: การเสริมศักยภาพมนุษย์ ไม่ใช่แค่โมเดล

วิสัยทัศน์ในวงกว้างของ Tsai เน้นมนุษย์เป็นศูนย์กลาง เขาโต้แย้งว่าจุดมุ่งหมายของ AI ไม่ใช่การสร้างโมเดลที่ล้ำหน้าที่สุด แต่เพื่อให้แน่ใจว่าแอปพลิเคชัน AI ถูกใช้อย่างแพร่หลายและเป็นประโยชน์ต่อสังคม AI ควรสร้างมูลค่าที่เป็นรูปธรรมโดยการเสริมสร้างผลิตภาพของมนุษย์ มากกว่าที่จะถูกตัดสินด้วยประสิทธิภาพในการวัดมาตรฐานเท่านั้น

สุนทรพจน์ที่ VivaTech ถือเป็นข้อความ 'ทุ่มสุดตัว' (all in) ด้าน AI ที่ทรงพลังที่สุดของอาลีบาบา ซึ่งรวมเอาทฤษฎีตลาดขนาดใหญ่ คำมั่นสัญญาการลงทุนหลายพันล้านดอลลาร์ กลยุทธ์ทางเทคนิคแบบครบวงจร และการเสนอขายประเด็นอธิปไตยให้กับพันธมิตรยุโรปที่เผชิญกับการพึ่งพาสหรัฐฯ