AI หรือปัญญาประดิษฐ์ คือสาขาหนึ่งของวิทยาการคอมพิวเตอร์ที่มุ่งสร้างระบบซึ่งทำงานที่มักเกี่ยวข้องกับความฉลาดของมนุษย์ได้ ISO หรือองค์การระหว่างประเทศว่าด้วยการมาตรฐาน อธิบายแก่นเดียวกันว่า AI คือความสามารถของเครื่องจักรหรือระบบคอมพิวเตอร์ในการทำงานที่โดยทั่วไปต้องใช้ความฉลาดของมนุษย์
ถ้าพูดให้เป็นภาษาง่าย ๆ ประเด็นสำคัญไม่ใช่ว่าเครื่อง “คิด” เหมือนคนหรือไม่ แต่อยู่ที่ระบบนั้นทำอะไรได้บ้าง นิยามเชิงวิชาการหนึ่งอธิบาย AI ว่าเป็นความสามารถของระบบในการตีความข้อมูลภายนอก เรียนรู้จากข้อมูลนั้น และนำสิ่งที่เรียนรู้ไปใช้เพื่อบรรลุเป้าหมายหรืองานเฉพาะผ่านการปรับตัว มหาวิทยาลัยอิลลินอยส์ ชิคาโก อธิบายในทำนองว่า AI ทำให้เครื่องจักรเรียนรู้จากประสบการณ์ ปรับตัวต่อข้อมูลใหม่ และทำงานที่คล้ายความสามารถของมนุษย์ได้
สรุปแบบจำง่าย: AI คือซอฟต์แวร์ที่ใช้ข้อมูลและวิธีคำนวณ เพื่อทำงานที่มีเป้าหมายชัดเจน และเป็นงานที่เดิมดูเหมือนต้องอาศัยการตัดสินใจหรือความฉลาดของมนุษย์
ระบบ AI จำนวนมากเริ่มจากข้อมูล ระบบจะรับข้อมูลเข้า ประมวลผล หาแพตเทิร์น แล้วใช้แพตเทิร์นนั้นเพื่อสร้างผลลัพธ์ คาดการณ์ ช่วยตัดสินใจ หรือขยับไปสู่เป้าหมายที่กำหนดไว้
หนึ่งในวิธีสำคัญคือ machine learning หรือการเรียนรู้ของเครื่อง IBM อธิบายว่า machine learning เป็นส่วนหนึ่งของ AI ที่สร้างโมเดลโดยฝึกอัลกอริทึมให้คาดการณ์หรือตัดสินใจจากข้อมูล แทนที่จะเขียนกฎตายตัวสำหรับทุกกรณี นักพัฒนาฝึกโมเดลด้วยตัวอย่าง เพื่อให้โมเดลนำรูปแบบที่เรียนรู้ไปใช้กับข้อมูลใหม่ได้
ลองมองเป็นขั้นตอนง่าย ๆ:
เพราะเหตุนี้ เวลาพูดถึง AI ในการใช้งานจริง เรามักพิจารณาจากความสามารถในการทำงาน มากกว่าการพิสูจน์ว่าซอฟต์แวร์มีสติหรือมีความเข้าใจเหมือนมนุษย์
คำเหล่านี้เกี่ยวข้องกัน แต่ไม่ใช่คำเดียวกันทั้งหมด
| คำ | ความหมาย |
|---|---|
| Artificial intelligence (AI) | หมวดใหญ่ของระบบที่ทำงานซึ่งมักเกี่ยวข้องกับความฉลาดของมนุษย์ |
| Machine learning | ส่วนสำคัญของ AI ที่ฝึกโมเดลด้วยข้อมูล เพื่อให้คาดการณ์หรือตัดสินใจได้ |
| Generative AI | AI ที่ใช้ดีปเลิร์นนิงและชุดข้อมูลขนาดใหญ่เพื่อสร้างผลลัพธ์เชิงสร้างสรรค์ที่คล้ายสิ่งที่มนุษย์สร้าง |
| AI agent | โปรแกรม AI แบบอัตโนมัติที่ทำงานและบรรลุเป้าหมายแทนผู้ใช้หรือระบบอื่นได้ |
จำง่าย ๆ คือ AI เป็นร่มใหญ่ ข้างในมีหลายแนวทาง Machine learning เป็นแนวทางสำคัญหนึ่ง Generative AI เน้นการสร้างผลลัพธ์ ส่วน AI agent เน้นระบบที่ลงมือทำงานเพื่อไปสู่เป้าหมาย
AI ไม่ได้อยู่แค่ในแชตบอต แต่แทรกอยู่ในซอฟต์แวร์ได้หลายประเภท ตัวอย่างการใช้งานที่พบได้ ได้แก่:
ตัวอย่างเหล่านี้ทำให้เห็นว่า AI ไม่ใช่แค่แอปหมวดเดียว แต่เป็นความสามารถที่ใส่เข้าไปในอินเทอร์เฟซแชต เครื่องมือวิเคราะห์ ระบบอัตโนมัติ และซอฟต์แวร์ธุรกิจได้ เมื่อมีงานที่ต้องอาศัยการจำแนกรูปแบบ การคาดการณ์ การสร้างผลลัพธ์ หรือการลงมือทำตามเป้าหมาย
AI สำคัญเพราะเปลี่ยนขอบเขตของสิ่งที่ซอฟต์แวร์ช่วยมนุษย์ทำได้ จากเดิมที่ซอฟต์แวร์มักทำตามคำสั่งตายตัว ระบบ AI สามารถเรียนรู้จากข้อมูล ปรับตัวต่อข้อมูลเข้า ช่วยแก้ปัญหา สร้างผลลัพธ์ คาดการณ์ หรือช่วยทำงานตามเป้าหมายเฉพาะได้
ในเวลาเดียวกัน ความสามารถนี้ทำให้การประเมินอย่างรอบคอบเป็นเรื่องจำเป็น คำถามที่ควรถามก่อนเชื่อหรือใช้งานระบบ AI ได้แก่:
AI คือเทคโนโลยีที่ทำให้คอมพิวเตอร์หรือเครื่องจักรทำงานที่โดยทั่วไปต้องใช้ความฉลาดของมนุษย์ได้
ไม่เหมือนกัน Machine learning เป็นส่วนสำคัญส่วนหนึ่งของ AI โดยฝึกโมเดลด้วยข้อมูล เพื่อให้โมเดลคาดการณ์หรือตัดสินใจได้
Generative AI คือ AI ที่ใช้ดีปเลิร์นนิงและชุดข้อมูลขนาดใหญ่เพื่อสร้างผลลัพธ์เชิงสร้างสรรค์ที่คล้ายสิ่งที่มนุษย์สร้าง
AI agent คือโปรแกรม AI แบบอัตโนมัติที่ทำงานและบรรลุเป้าหมายแทนผู้ใช้หรือระบบอื่นได้
ไม่ใช่ Generative AI เป็นกลุ่มที่เน้นสร้างผลลัพธ์ แต่ AI ยังรวมถึงระบบที่วิเคราะห์ข้อมูล คาดการณ์ ช่วยตัดสินใจ ทำให้การตอบสนองเป็นอัตโนมัติ และทำงานตามเป้าหมายด้วย
ไม่จำเป็น นิยามที่ใช้ในทางปฏิบัติและทางวิชาการเน้นความสามารถของระบบในการตีความข้อมูล เรียนรู้ ปรับตัว และทำงานให้สำเร็จ ไม่ได้เน้นการพิสูจน์ว่าระบบมีสติแบบมนุษย์