เอลนีโญซูเปอร์แรง 81% บวกวิกฤตน้ำมัน โลกเสี่ยงเงินเฟ้ออาหารพุ่ง เศรษฐกิจเกิดใหม่รับแรงกระแทก

เมื่อสภาพอากาศสุดขั้วเกิดขึ้นพร้อมกับต้นทุนน้ำมันที่สูงขึ้น ทั้งภาคเกษตร การขนส่ง และผู้บริโภคทั่วโลกอาจได้รับผลกระทบเป็นวงกว้าง นักเศรษฐศาสตร์และธนาคารเพื่อการพัฒนาหลายแห่งเตือนว่าแรงกระแทกสองด้านนี้อาจเพิ่มเงินเฟ้อทั่วไปทั่วโลกประมาณ 0.3 จุดเปอร์เซ็นต์ และทำให้ประเทศเศรษฐกิจเกิดใหม่ต้องเผชิญความเสี่ยงแบบ “เงินเฟ้อสูงแต่เศรษฐกิจโตช้า” หรือ stagflation มากขึ้น

ตัวเลขสำคัญจากสถาบันเศรษฐกิจ

JPMorgan: เงินเฟ้ออาหารอาจเพิ่มสูงสุด 1.5 จุดเปอร์เซ็นต์

รายงานของนักเศรษฐศาสตร์ JPMorgan เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2026 ประเมินผลกระทบไว้เป็นลำดับดังนี้

• หากเกิดเอลนีโญซูเปอร์แรงเพียงอย่างเดียว เงินเฟ้ออาหารทั่วโลกอาจเพิ่มขึ้นประมาณ 0.7 จุดเปอร์เซ็นต์ ในช่วงที่ผลกระทบรุนแรงที่สุด โดยแรงกดดันมักปรากฏชัดหลังเกิดความปั่นป่วนด้านสภาพอากาศราว 4–8 เดือน
• หากรวมกับราคาน้ำมันที่สูงขึ้นจากสงคราม ต้นทุนดีเซล ปุ๋ย และการขนส่งจะเพิ่มแรงกดดัน ทำให้ผลกระทบต่อเงินเฟ้ออาหารรวมอาจอยู่ที่ 1.3–1.5 จุดเปอร์เซ็นต์
• แรงกระแทกจากทั้งสภาพอากาศและพลังงานอาจเพิ่มเงินเฟ้อทั่วไปทั่วโลกประมาณ 0.3 จุดเปอร์เซ็นต์ในปีหน้า
• ประเทศเศรษฐกิจเกิดใหม่ที่ถูกมองว่าเปราะบางที่สุด ได้แก่ อินเดีย อินโดนีเซีย บราซิล และโคลอมเบีย เนื่องจากประชาชนใช้รายได้กับอาหารในสัดส่วนสูง และภาคเกษตรมีน้ำหนักต่อผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศมากกว่าเศรษฐกิจพัฒนาแล้ว

JPMorgan ยังประเมินว่า โอกาสที่เอลนีโญรอบนี้จะทวีความรุนแรงเป็นระดับ “รุนแรงมาก” หรือ “ซูเปอร์” ภายในสิ้นปี 2026 อยู่ที่ 81% และมีโอกาส 97% ที่สภาวะดังกล่าวจะต่อเนื่องไปถึงปี 2027

แอฟริกาเสี่ยงเสียหาย 1–2 หมื่นล้านดอลลาร์

แอฟริกาอาจเป็นหนึ่งในภูมิภาคที่รับแรงกระแทกหนักที่สุด แอนโทนี เอ็นยอง หัวหน้าผู้เชี่ยวชาญด้านสภาพอากาศของธนาคารเพื่อการพัฒนาแอฟริกา (AfDB) เตือนว่า เอลนีโญซูเปอร์แรงอาจสร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจรวม 1–2 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ ในประเทศแอฟริกาที่ได้รับผลกระทบ

ความเสี่ยงไม่ได้จำกัดอยู่ที่ผลผลิตทางการเกษตรเท่านั้น แต่อาจลุกลามไปถึงความมั่นคงทางอาหารและน้ำ การย้ายถิ่นจำนวนมากจากพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบอย่างหนัก ตลอดจนฐานะการคลังและภาคธนาคาร หากภัยพิบัติสร้างความเสียหายต่อโครงสร้างพื้นฐานและทำให้ประเทศที่มีเงินทุนจำกัดชำระหนี้ได้ยากขึ้น

ข้อมูลจากรายงาน African Economic Outlook 2024 ของ AfDB ระบุว่า เงินเฟ้อเฉลี่ยของทวีปแอฟริกาอยู่ที่ประมาณ 17–18% ในปี 2024 โดยมีราคาสินค้าอาหารในระดับสูงต่อเนื่องอยู่แล้ว ดังนั้น หากเกิดเอลนีโญรุนแรง สถานการณ์อาจยิ่งซ้ำเติมประเทศที่ประชาชนได้รับผลกระทบจากค่าครองชีพอยู่ก่อนแล้ว

AfDB ยังเตือนว่า ไนจีเรีย เอธิโอเปีย แองโกลา และเคนยา อาจเผชิญความเสี่ยงต่อความไม่สงบทางสังคมจากราคาน้ำมันและสินค้าโภคภัณฑ์ที่สูงขึ้น โดยเอลนีโญอาจเพิ่มแรงกดดันต่อเงินเฟ้อพลังงานและอาหารทั่วทวีป

เอเชียและละตินอเมริกา: อินโดนีเซียถูกจับตาเป็นพิเศษ

การประเมินของ Allianz Research ชี้ว่า ผลกระทบต่อแต่ละประเทศจะแตกต่างกันตามโครงสร้างการบริโภคและการผลิตอาหาร

• ในเอเชีย อินโดนีเซีย อาจเผชิญแรงส่งผ่านไปยังเงินเฟ้ออาหารสูงที่สุดที่ประมาณ 2.3 จุดเปอร์เซ็นต์ ขณะที่มาเลเซียและฟิลิปปินส์อาจได้รับผลกระทบเบากว่าที่ประมาณ 0.7 จุดเปอร์เซ็นต์
• ในละตินอเมริกา โคลอมเบีย เปรู และบราซิล เป็นประเทศที่มีความเสี่ยงต่อแรงกดดันด้านราคาอาหารมากที่สุด
• ธนาคารกลางของฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย และอินเดียอาจต้องขึ้นดอกเบี้ยเพิ่มเติม หรือเลื่อนการผ่อนคลายนโยบายการเงินไปจนถึงปี 2027 ส่วนมาเลเซียและไทยมีแนวโน้มต้องคงดอกเบี้ยไว้ก่อน
• การห้ามส่งออกโดยผู้ผลิตสินค้าเกษตรรายใหญ่ เช่น อินเดีย ไทย และเวียดนาม อาจช่วยลดแรงกดดันภายในประเทศ แต่ในทางกลับกันจะเพิ่มความเสี่ยงเงินเฟ้อให้ประเทศผู้นำเข้า

สำหรับอินเดีย ดัชนีราคาผู้บริโภคเดือนมิถุนายนอยู่ที่ 4.38% สูงกว่าที่นักเศรษฐศาสตร์คาดการณ์ และสูงกว่าระดับเป้าหมายของธนาคารกลางอินเดียเป็นครั้งแรกในรอบเกือบหนึ่งปีครึ่ง หลังต้นทุนอาหารและเชื้อเพลิงส่งผ่านเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจ ความตึงเครียดบริเวณช่องแคบฮอร์มุซอาจทำให้ราคาน้ำมันสูงขึ้นอีก ขณะที่เอลนีโญเพิ่มความไม่แน่นอนต่อราคาอาหาร

ธนาคารกลางอินเดียคาดการณ์เงินเฟ้อไว้ที่ 5.1% สำหรับช่วงที่เหลือของปีการเงิน และผู้ว่าการซันเจย์ มัลโฮตราเตือนว่าแนวโน้มราคาอาหารยัง “ไม่แน่นอน เนื่องจากมรสุมตะวันตกเฉียงใต้มีแนวโน้มต่ำกว่าปกติ”

ทำไมธนาคารกลางจึงตกอยู่ในภาวะกลืนไม่เข้าคายไม่ออก

ความเสี่ยงหลักคือการเกิดภาวะที่ราคาสินค้าอาหารและพลังงานเพิ่มขึ้นพร้อมกับการเติบโตทางเศรษฐกิจที่ชะลอตัว ภัยแล้ง น้ำท่วม และผลผลิตทางการเกษตรที่ลดลงจะทำให้ราคาอาหารสูงขึ้น ขณะที่น้ำมัน ปุ๋ย และค่าขนส่งที่แพงขึ้นจะบีบต้นทุนธุรกิจและกำลังซื้อของครัวเรือน

ประเทศเศรษฐกิจเกิดใหม่มีความเสี่ยงมากกว่า เพราะอาหารคิดเป็นสัดส่วนใหญ่ของตะกร้าเงินเฟ้อ ตัวเลขที่ Bloomberg อ้างข้อมูล IMF ระบุว่า อาหารมีน้ำหนักประมาณ 46% ในตะกร้าเงินเฟ้อของอินเดีย 36% ในไทย และ 33% ในอินโดนีเซีย

นักวิเคราะห์รายหนึ่งสรุปทิศทางนโยบายไว้ว่า ธนาคารกลางหลายแห่งเริ่มต้นปีด้วยความคิดว่ายังมีพื้นที่ให้ลดดอกเบี้ย แต่เมื่อแรงกดดันเพิ่มขึ้น หลายแห่งกำลังหยุดลดดอกเบี้ย และบางแห่งอาจกลับมาขึ้นดอกเบี้ย

ความเสี่ยงต่อเงินเฟ้อโลกยังเอนเอียงไปทางขาขึ้น

ธนาคารโลกคาดการณ์ในรายงาน Global Economic Prospects เดือนมิถุนายน 2026 ว่า เงินเฟ้อทั่วไปทั่วโลกจะเพิ่มขึ้นเป็น 4% ในปีนี้ โดยทั้งเศรษฐกิจพัฒนาแล้วและประเทศตลาดเกิดใหม่ได้รับแรงกดดันจากต้นทุนพลังงานที่สูงขึ้น

ธนาคารโลกเตือนว่า หากเอลนีโญมีความรุนแรงมากกว่าคาด หรือเกิดขึ้นพร้อมกับความขัดแย้งที่ยืดเยื้อ ความต้องการเชื้อเพลิงชีวภาพที่สูงขึ้น และข้อจำกัดการส่งออกสินค้าเกษตร ราคาอาหารโภคภัณฑ์อาจสูงกว่าประมาณการปัจจุบันอย่างมาก

การศึกษาของธนาคารกลางยุโรปประเมินว่า เอลนีโญระดับรุนแรงอาจทำให้ราคาสินค้าโภคภัณฑ์อาหารทั่วโลกเพิ่มขึ้นได้ถึง 9 จุดเปอร์เซ็นต์ในช่วงหนึ่งปีหลังเกิดแรงกระแทก ขณะที่องค์การอุตุนิยมวิทยาโลก หรือ WMO ยืนยันการเริ่มต้นของเอลนีโญซูเปอร์แรงและเตือนถึงสภาพอากาศที่อาจสร้างความเสียหายรุนแรงต่อชุมชนที่เปราะบาง

แม้ผู้วิเคราะห์บางรายระบุว่าสต็อกธัญพืชในปัจจุบันยังอยู่ในระดับเพียงพอ แต่การซ้อนทับกันของความเสี่ยงด้านสภาพอากาศ ภูมิรัฐศาสตร์ และพลังงานทำให้แนวโน้มราคาสินค้าอาหารยัง “เอียงไปทางขาขึ้นอย่างชัดเจน” ตามมุมมองของผู้จัดทำประมาณการ

ใครมีความเสี่ยงมากที่สุด

กลุ่มที่ควรจับตาเป็นพิเศษ ได้แก่

• ประเทศนำเข้าอาหารสุทธิในแอฟริกา ซึ่งหลายประเทศมีเงินเฟ้อระดับสองหลักอยู่แล้ว และบางประเทศมีเงินเฟ้ออาหารเกิน 30%
• เศรษฐกิจเอเชียที่นำเข้าพลังงาน เช่น อินเดียและอินโดนีเซีย เพราะราคาน้ำมันที่สูงขึ้นจะเข้ามาซ้ำเติมราคาอาหารและค่าขนส่ง
• ประเทศในละตินอเมริกา โดยเฉพาะโคลอมเบีย เปรู และบราซิล ซึ่งมีความเสี่ยงจากผลผลิตอาหารและแรงกดดันเงินเฟ้อที่อาจเพิ่มขึ้น

โจทย์สำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่าเอลนีโญจะรุนแรงแค่ไหน แต่คือเศรษฐกิจโลกจะรับมืออย่างไรเมื่อช็อกจากสภาพอากาศเกิดขึ้นพร้อมกับช็อกจากน้ำมัน หากราคาอาหารและพลังงานยังสูงต่อเนื่อง ธนาคารกลางอาจต้องเลือกระหว่างการรักษาเสถียรภาพราคา กับการประคองการเติบโต ซึ่งทำให้การลดดอกเบี้ยทั่วโลกมีแนวโน้มล่าช้าและระมัดระวังมากขึ้น