เส้นทางเดือดทะเลจีนใต้: จีนใช้ปืนฉีดน้ำถล่มเรือฟิลิปปินส์ที่สการ์โบโรชอล และทุบตีลูกเรือที่เซคันด์โธมัสชอล ช่วงกรกฎาคม 2026

ในวันที่ 24 กรกฎาคม ฟิลิปปินส์รายงานเหตุยิงปืนฉีดน้ำอีกครั้งที่สันดอนเดียวกัน หน่วยยามฝั่งฟิลิปปินส์แถลงว่า เวลาประมาณ 6:26 น. เรือยามฝั่งจีนหมายเลข 3107 ยิงปืนฉีดน้ำใส่เรือ BRP Cape San Agustin (MRRV-4408) จากระยะราว 400 เมตร ขณะที่เรือฟิลิปปินส์กำลังปฏิบัติภารกิจลาดตระเวนทางทะเลและส่งเสบียงให้แก่ชาวประมงฟิลิปปินส์

การโจมตีในเดือนกรกฎาคม 2026 นี้เป็นส่วนหนึ่งของรูปแบบการใช้ปืนฉีดน้ำอย่างต่อเนื่องของเรือยามฝั่งจีนในพื้นที่:

• 16 กันยายน 2025: จีนยิงปืนฉีดน้ำใส่เรือฟิลิปปินส์ที่ปฏิบัติภารกิจมนุษยธรรมใกล้สการ์โบโรชอล ฟิลิปปินส์รายงานว่าลูกเรือหนึ่งคนได้รับบาดเจ็บ
• 20 มิถุนายน 2025: ฟิลิปปินส์กล่าวหาว่าเรือยามฝั่งจีนเล็งปืนฉีดน้ำใส่เรือประมงที่กำลังส่งเสบียงให้ชาวประมงฟิลิปปินส์ที่สันดอน โดยเรือประมงหนึ่งในสี่ลำได้รับความเสียหาย
• 14 ธันวาคม 2025: ฟิลิปปินส์รายงานว่าปืนฉีดน้ำของเรือยามฝั่งจีนทำให้ชาวประมง 3 คน ได้รับบาดเจ็บและสร้าง "ความเสียหายอย่างหนัก" แก่เรือประมง 2 ลำใกล้ซาบีนาชอล (Sabina Shoal)

เหตุทะเลาะวิวาทรุนแรงที่เซคันด์โธมัสชอล (20 กรกฎาคม 2026)

สามวันก่อนเหตุยิงปืนฉีดน้ำหลักที่สการ์โบโรชอล การเผชิญหน้าทางกายภาพโดยตรงเกิดขึ้นที่เซคันด์โธมัสชอล (หรือที่รู้จักในชื่ออายูนกินชอล) ในหมู่เกาะสแปรตลี ในวันจันทร์ที่ 20 กรกฎาคม 2026

• กองทัพฟิลิปปินส์กล่าวว่า เจ้าหน้าที่หน่วยยามฝั่งจีนบนเรือยนต์ได้ทุบตีลูกเรือฟิลิปปินส์ที่ศีรษะซ้ำๆ ด้วยไม้กระบอง ทำให้เขาได้รับบาดเจ็บและเรือยางลำเล็กเสียหาย การทำร้ายร่างกายดังกล่าวถูกบันทึกวิดีโอไว้โดยลูกเรือฟิลิปปินส์คนอื่นๆ และก่อให้เกิดการประณามอย่างโกรธเคืองจากเจ้าหน้าที่ฟิลิปปินส์
• การปะทะเกี่ยวข้องกับเรือยามฝั่งจีนและเรือยางของกองทัพเรือฟิลิปปินส์ 2 ลำ
• จีนได้ยื่นหนังสือประท้วงอย่างเป็นทางการต่อฟิลิปปินส์ โดยกล่าวหาว่ามะนิลาเป็นฝ่ายเริ่มการโจมตี และอ้างว่าบุคลากรฟิลิปปินส์ "ผิดกฎหมาย" ที่ปล่อยเรือยางจากเรือรบ BRP Sierra Madre ที่จอดเกยตื้น และชนเรือจีนใน "ลักษณะอันตราย"
• คณะผู้แทนสหรัฐฯ ประจำอาเซียนประณามการกระทำของจีนว่า "อันตรายและก้าวร้าว"
• เซคันด์โธมัสชอลเป็นที่ตั้งของเรือรบฟิลิปปินส์ BRP Sierra Madre ที่จอดเกยตื้น ซึ่งมะนิลาใช้เป็นฐานทัพหน้าทางทหาร โดยฟิลิปปินส์จงใจนำเรือไปเกยตื้นที่สันดอนในปี 1999 เพื่อเสริมการอ้างสิทธิ์ในดินแดน

นี่ไม่ใช่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นโดดเดี่ยว เมื่อ วันที่ 17 มิถุนายน 2024 ภารกิจส่งเสบียงของฟิลิปปินส์ไปยังสันดอนนำไปสู่ความโกลาหล เมื่อเรือยามฝั่งจีน โดยการสนับสนุนจากกองกำลังอาสาสมัครทางทะเลและกองทัพเรือกองทัพปลดปล่อยประชาชน ได้ล้อม ชน และบุกขึ้นเรือยางของกองทัพเรือฟิลิปปินส์ โดยใช้มีดและขวานทำลายเรือและอุปกรณ์ ในเหตุการณ์นั้น ทหารฟิลิปปินส์ต่อสู้กับเรือยามฝั่งจีน "ด้วยมือเปล่า" ขณะที่บุคลากรจีนถือดาบ หอก และมีด ทหารเรือฟิลิปปินส์สูญเสียหัวแม่มือจากการชน

ผลกระทบทางการทูตในการประชุมอาเซียนที่มะนิลา (21-23 กรกฎาคม 2026)

การปะทะทางเรือทั้งสองครั้งเกิดขึ้นพร้อมกับการประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนครั้งที่ 59 และการประชุมสุดยอดที่เกี่ยวข้อง ในเมืองปาไซ เมโทรมะนิลา ระหว่างวันที่ 21-23 กรกฎาคม 2026 ฟิลิปปินส์เป็นประธานอาเซียนในปี 2026

• มาร์โก รูบิโอ รมว.ต่างประเทศสหรัฐฯ เดินทางถึงมะนิลาเพื่อเข้าร่วมการประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนกับประเทศคู่เจรจา
• หวังอี๋ รมว.ต่างประเทศจีน เข้าร่วมประชุมด้วย
• เซอร์เกย์ ลาฟรอฟ รมว.ต่างประเทศรัสเซีย เข้าร่วมประชุมเช่นกัน
• รูบิโอพบกับหวังอี๋ ระหว่างการประชุมนอกรอบในวันที่ 22 กรกฎาคม ตามรายงานของ SCMP ทั้งสองหารือเกี่ยวกับแผนการเยือนสหรัฐฯ ของประธานาธิบดีสี จิ้นผิง และการปะทะในทะเลจีนใต้ รูบิโออธิบายว่าข้อพิพาทที่เซคันด์โธมัสชอลเป็น "เชิงลบมากและไม่เป็นประโยชน์กับใคร" รายงานรอยเตอร์ระบุว่าการประชุมนี้มีขึ้นก่อนการประชุมสุดยอดที่เป็นไปได้ระหว่างทรัมป์และสีในเดือนกันยายน
• มาเรีย เทเรซา ลาซาโร รมว.ต่างประเทศฟิลิปปินส์ยังได้พบปะทวิภาคีกับหวังอี๋ ซึ่งเป็นการพบกันครั้งแรกนับตั้งแต่ปี 2024 ในระหว่างการประชุมนั้น หวังเตือนคู่สนทนาชาวฟิลิปปินส์ว่ามะนิลาจะ "ต้องรับผลอันขมขื่น" หากพยายามยั่วยุปักกิ่งด้วยความช่วยเหลือจากประเทศอื่น
• ในวันที่ 23 กรกฎาคม ซึ่งเป็นวันเดียวกับเหตุยิงปืนฉีดน้ำครั้งที่สองที่สการ์โบโรชอล รูบิโอกล่าวว่าการกระทำของจีนในทะเลจีนใต้เป็น "การทำให้ไม่มั่นคง"
• การประชุมยังถูกครอบงำโดยวิกฤตตะวันออกกลางและช่องแคบฮอร์มุซ แต่การปะทะกันติดๆ กันในทะเลจีนใต้กลายเป็นประเด็นขัดแย้งหลัก

บริบทที่กว้างขึ้นของข้อพิพาทดินแดน

สการ์โบโรชอล — ตั้งอยู่ห่างจากจังหวัดซัมบาเลสของฟิลิปปินส์ไปทางตะวันตกประมาณ 220 กม. ปะการังวงแหวนนี้เป็นที่อ้างสิทธิ์โดยทั้งสองประเทศ จีนเข้ายึดการควบคุมสันดอนโดยพฤตินัยในปี 2012 หลังจากการเผชิญหน้าทางทะเลกับฟิลิปปินส์ นับตั้งแต่นั้น จีนก็เสริมการควบคุมอย่างก้าวร้าว:

• ในเดือนเมษายน 2026 ภาพถ่ายดาวเทียมแสดงให้เห็นว่าจีนส่งเรือและแผงกั้นลอยน้ำเพื่อปิดกั้นทางเข้าสันดอน
• ในเดือนมิถุนายน 2026 ฟิลิปปินส์เร่งเร้าให้จีนถอดสิ่งปลูกสร้างลอยน้ำขนาด 6x6 เมตรที่ติดตั้งใหม่บนสการ์โบโรชอล โดยระบุว่าละเมิดปฏิญญาว่าด้วยการปฏิบัติของภาคีในทะเลจีนใต้ระหว่างอาเซียน-จีน
• ในเดือนมีนาคม 2026 ฟิลิปปินส์ปฏิเสธคำกล่าวอ้างของจีนที่ว่านักการทูตฟิลิปปินส์ยอมรับว่าสการ์โบโรชอลไม่ใช่ของฟิลิปปินส์
• ในเดือนกันยายน 2025 จีนประกาศจัดตั้งเขตสงวนธรรมชาติแห่งชาติเกาะหวงหยาน บนสันดอน ทำให้ฟิลิปปินส์ประท้วง

เซคันด์โธมัสชอล (อายูนกินชอล) — ตั้งอยู่ในหมู่เกาะสแปรตลี ห่างจากปาลาวัน ฟิลิปปินส์ ไปทางตะวันตกประมาณ 194 กม. เป็นแนวปะการังใต้น้ำที่มีเรือ BRP Sierra Madre จอดเกยตื้น จีนส่งเรือยามฝั่งและกองกำลังอาสาสมัครติดอาวุธไปที่นั่นเพื่อสกัดกั้นภารกิจส่งเสบียงของฟิลิปปินส์ การโจมตีด้วยไม้กระบองในเดือนกรกฎาคม 2026 เป็นหนึ่งในการเผชิญหน้าทางกายภาพโดยตรงที่รุนแรงที่สุดเท่าที่เคยมีมา ซึ่งเกี่ยวข้องกับการสัมผัสตัวต่อตัวระหว่างบุคลากรมากกว่าการก่อกวนระหว่างเรือต่อเรือ

สันดอนทั้งสองแห่งยังคงเป็นจุดชนวนที่ระเบิดได้มากที่สุดในคำตัดสินของศาลอนุญาโตตุลาการถาวรปี 2016 ซึ่งประกาศว่าการอ้างสิทธิ์อันกว้างขวางของจีนในทะเลจีนใต้เป็นสิ่งผิดกฎหมายภายใต้กฎหมายระหว่างประเทศ ปักกิ่งปฏิเสธคำตัดสินนั้นโดยสิ้นเชิง สหรัฐฯ ยังคงยึดมั่นในสนธิสัญญาป้องกันร่วมกันกับฟิลิปปินส์ แม้ว่าวอชิงตันจะไม่ได้เข้าแทรกแซงโดยตรงในเหตุการณ์เหล่านี้ก็ตาม เมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม 2026 คณะผู้แทนสหรัฐฯ ประจำอาเซียนประณามการกระทำของจีน และในวันที่ 22 กรกฎาคม รูบิโอย้ำถึงการสนับสนุนของสหรัฐฯ ต่อเสรีภาพในการเดินเรือและคำตัดสินของอนุญาโตตุลาการปี 2016