ธนาคารโลกเตือน! สงครามสหรัฐฯ-อิหร่าน อาจฉุดเศรษฐกิจโลกโตแค่ 1.3% วิกฤตพลังงานครั้งใหญ่สุดในรอบหลายสิบปี

ความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านในตะวันออกกลางที่ทวีความรุนแรงขึ้น ได้สร้าง 'ช็อกทางเศรษฐกิจจากพลังงาน' ที่รุนแรงที่สุดในรอบหลายสิบปี ตามการเปิดเผยของธนาคารโลก จากรายงาน Global Economic Prospects (มิถุนายน 2026) และ Commodity Markets Outlook (เมษายน 2026) รวมถึงแถลงการณ์ของผู้นำธนาคารโลก ผลกระทบกระจายเป็นวงกว้าง ตั้งแต่การเติบโตของ GDP โลกไปจนถึงความท้าทายของธนาคารกลางอย่างธนาคารกลางสหรัฐฯ (เฟด)

การเติบโตของ GDP โลก

ธนาคารโลกคาดการณ์ว่าเศรษฐกิจโลกในปี 2026 จะเติบโตชะลอตัวลงเหลือเพียง 2.5% ลดลงจาก 2.9% ในปี 2025 ซึ่งเป็นอัตราที่ต่ำที่สุดนับตั้งแต่การระบาดของโควิด-19 โดยมีสาเหตุหลักมาจากความขัดแย้งในตะวันออกกลาง ยิ่งไปกว่านั้น นายอินเดอร์มิต กิลล์ (Indermit Gill) หัวหน้านักเศรษฐศาสตร์ของธนาคารโลก ได้เตือนเมื่อวันที่ 22 กรกฎาคมว่าหากการสู้รบระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านยังคงยกระดับขึ้นอีก อาจทำให้ การเติบโตของเศรษฐกิจโลกลดลงเหลือเพียง 1.3% ก่อนหน้านี้ นายอัยบัง กังกา (Ajay Banga) ประธานธนาคารโลก เคยกล่าวในเดือนเมษายนว่าหากความขัดแย้งยุติลงอย่างรวดเร็ว จะกระทบการเติบโตของเศรษฐกิจโลกประมาณ 0.3–0.5 จุด百分点 แต่หากยืดเยื้อ อาจลดการเติบโตลงถึง 1 จุดPercentage ธนาคารโลกยังพบว่า สองในสามของเศรษฐกิจทั่วโลก มีแนวโน้มการเติบโตที่แย่ลง เนื่องจากการหยุดชะงักของห่วงโซ่สินค้าโภคภัณฑ์และต้นทุนการนำเข้าที่สูงขึ้น

เงินเฟ้อและราคาสินค้าโภคภัณฑ์

ความขัดแย้งนี้อาจทำให้ อัตราเงินเฟ้อทั่วโลกเพิ่มขึ้น 200–300 Basis Points (2-3%) ซึ่งอาจพลิกกลับแนวโน้มการลดลงของเงินเฟ้อที่ธนาคารกลางต่างๆ กำลังพึ่งพา รายงาน Commodity Markets Outlook ของธนาคารโลกเดือนเมษายน 2026 เตือนถึง การพุ่งขึ้นของราคาพลังงานครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์สมัยใหม่ โดยราคาน้ำมันทะลุ $100 ต่อบาร์เรล และราคาก๊าซในยุโรปเพิ่มขึ้นเป็นเท่าตัว ธนาคารเตือนว่าการกลับมายกระดับความรุนแรงอีกครั้งหรือการหยุดชะงักของกระแสสินค้าโภคภัณฑ์เป็นเวลานาน จะยิ่งทำให้ราคาสินค้าโภคภัณฑ์สูงขึ้น เงินเฟ้อรุนแรงขึ้น และทำให้ความไม่มั่นคงทางอาหารเลวร้ายลง

ประเทศที่เปราะบางและเศรษฐกิจกำลังพัฒนา

ธนาคารโลกได้ระดมเงิน สูงถึง 25,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ผ่านกลไกที่มีอยู่ เพื่อให้สภาพคล่องทันทีแก่ประเทศกำลังพัฒนาในการรับมือกับวิกฤตตะวันออกกลาง นายบังกากล่าวว่าสงครามจะส่ง "ผลกระทบแบบลูกโซ่" ต่อประเทศกำลังพัฒนา ซึ่งต้องเผชิญกับค่าสินค้านำเข้าที่สูงขึ้น พื้นที่ทางการคลังที่ลดลง และความไม่มั่นคงทางอาหารที่เลวร้ายลง ผลการศึกษาของ UNDP (ซึ่งอ้างอิงโดยธนาคารโลก) ประมาณการว่าสงครามอาจทำให้การเติบโตทางเศรษฐกิจในกลุ่มประเทศอาหรับสูญเสีย GDP ไป 120,000–194,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ลูกค้าของธนาคารโลกในตลาดเกิดใหม่ได้ขอความช่วยเหลือแล้ว เนื่องจากความขัดแย้งส่งผลกระทบต่อราคาสินค้าโภคภัณฑ์และโลจิสติกส์

ตลาดการเงินและต้นทุนการกู้ยืม

รายงานเดือนมิถุนายนของธนาคารโลกเตือนว่าความขัดแย้งที่ยืดเยื้ออาจ 'ก่อให้เกิดความตึงเครียดทางการเงิน' ไปทั่วตลาดโลก ความขัดแย้งได้ผลักดันอัตราดอกเบี้ยทั่วโลกและต้นทุนการกู้ยืมให้สูงขึ้น ซึ่งซ้ำเติมประเทศกำลังพัฒนาที่มีหนี้สินสูงอยู่แล้ว การช็อกของพลังงานได้ส่งผลกระทบเป็นวงกว้างต่อตลาดการเงิน โดยการปิดช่องแคบฮอร์มุซ (Strait of Hormuz) ทำให้เกิดการขาดแคลนอุปทานอย่างเฉียบพลัน ความผันผวนของสกุลเงิน และความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของภาวะสินค้าราคาสูงแต่เศรษฐกิจชะลอตัว (สแตกฟเลชัน)

ความท้าทายของนโยบายธนาคารกลาง (รวมถึงเฟด)

ธนาคารกลางทั่วโลกกำลังเผชิญกับ 'กับดักสแตกฟเลชัน' แบบคลาสสิก—ความขัดแย้งผลักดันให้เงินเฟ้อสูงขึ้น (ผ่านต้นทุนพลังงาน) ในขณะที่ฉุดให้การเติบโตทางเศรษฐกิจต่ำลง ทำให้การตอบสนองทางนโยบายเป็นไปได้ยาก รายงาน Financial Stability Report เดือนพฤษภาคม 2026 ของธนาคารกลางสหรัฐฯ (เฟด) ระบุว่า ความขัดแย้งในอิหร่านและราคาน้ำมันที่ช็อกเป็นข้อกังวลด้านเสถียรภาพทางการเงินอันดับต้นๆ โดยระบุว่าความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์และการหยุดชะงักของห่วงโซ่อุปทานพุ่งขึ้นเป็นอันดับหนึ่งของรายการความเสี่ยงสำหรับเฟด ด้วยเงินเฟ้อที่อาจสูงขึ้น 2–3 จุดPercentage ในขณะที่การเติบโตลดลง เฟดและธนาคารกลางอื่นๆ (ธนาคารแห่งประเทศอังกฤษ, ธนาคารกลางยุโรป) ต้องเผชิญกับความเสี่ยงที่ต้องคงอัตราดอกเบี้ยให้สูงเป็นเวลานานขึ้น หรือแม้แต่ต้องขึ้นอัตราดอกเบี้ยอีกครั้ง แม้ว่าภาวะเศรษฐกิจจะอ่อนแอลงก็ตาม