GCAP หลังยุค FCAS: สถานะล่าสุด สัญญาพันธุ์ และคำถามที่เยอรมนียังไม่มีคำตอบในเกมเครื่องบินขับไล่เจเนอเรชั่นที่ 6 ของยุโรป

ภาพรวมของการพัฒนาเครื่องบินขับไล่เจเนอเรชั่นที่ 6 ของยุโรปได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างมากในช่วงกลางปี 2026 การล่มสลายของโครงการ Future Combat Air System (FCAS) ซึ่งเป็นความร่วมมือระหว่างฝรั่งเศส-เยอรมนี-สเปน ได้ทำให้เกิดสุญญากาศที่โครงการ Global Combat Air Programme (GCAP) ซึ่งเป็นความร่วมมือระหว่างสหราชอาณาจักร-อิตาลี-ญี่ปุ่น กำลังเข้ามาเดิมเต็มอย่างรวดเร็ว แต่คำถามที่ว่าเยอรมนี ซึ่งเป็นเศรษฐกิจที่ใหญ่ที่สุดของยุโรปและเป็นที่ตั้งของฝ่ายป้องกันประเทศของแอร์บัส (Airbus Defence and Space) สามารถเข้าร่วม GCAP ได้หรือไม่ โดยไม่ทำให้เป้าหมายการส่งมอบเครื่องบินภายในปี 2035 ที่กระชั้นชิดอยู่แล้วต้องล่าช้านั้น ยังคงไม่มีคำตอบอย่างเป็นทางการจากเอกสารใดๆ

FCAS ล่มสลาย: เกิดอะไรขึ้น

เมื่อวันที่ 8 มิถุนายน 2026 นายกรัฐมนตรีฟรีดริช แมร์ซ ของเยอรมนี ได้แนะนำต่อประธานาธิบดีเอ็มมานูเอล มาครง ของฝรั่งเศสให้ระงับโครงการ FCAS และโครงการก็ถูกยกเลิกอย่างเป็นทางการในวันถัดมา หลังจากความขัดแย้งทางอุตสาหกรรมเป็นเวลาหลายปีระหว่าง Dassault Aviation และ Airbus ในเรื่องสเป็ค การแบ่งงาน และสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญา รัฐบาลทั้งสองก็ยอมรับว่าแชมเปี้ยนระดับชาติของพวกเขาไม่สามารถหาจุดร่วมกันได้ ส่วนประกอบของเครื่องบินขับไล่ภายใต้ FCAS ที่เรียกว่า New Generation Fighter (NGF) ถูกยกเลิกไปโดยสิ้นเชิง แม้ว่าโครงการ 'combat cloud' ซึ่งเป็นเครือข่ายเชื่อมต่อข้อมูลจะยังคงดำเนินต่อไป ส่วนสเปน ซึ่งเป็นประเทศที่สาม ต้องถูกทิ้งไว้โดยไม่มีหนทางที่ชัดเจนในการพัฒนาเครื่องบินขับไล่สำหรับเรือบรรทุกเครื่องบินในอนาคต

แอร์บัสไม่ได้ขอเป็นสมาชิก GCAP โดยตรง—ในตอนนี้

แทนที่จะขอที่นั่งที่โต๊ะของ GCAP แอร์บัส ดีเฟนซ์ แอนด์ สเปซ กำลังใช้กลยุทธ์ที่แตกต่างออกไป ซีอีโอ มิชาเอล เชิลล์ฮอร์น กล่าวในงาน Farnborough Airshow เมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม 2026 ว่าแอร์บัสกำลัง "ตั้งรับเพื่อไม่ให้เสียเวลา" และแสวงหา "ตำแหน่งที่สำคัญ" ในเส้นทางเครื่องบินขับไล่ในอนาคต โดยเฉพาะอย่างยิ่งเส้นทางที่มีฐานการผลิตในเยอรมนีและสเปน

ในประเทศ แอร์บัสนำการก่อตั้ง Team Gen 6 ซึ่งเป็นกลุ่มบริษัทป้องกันประเทศของเยอรมนี 8 แห่ง ได้แก่ Airbus Defence and Space, Autoflug, Diehl Defence, Hensoldt, Liebherr, MBDA Deutschland, MTU Aero Engines และ Rohde & Schwarz ในฝั่งสเปน กลุ่มอุตสาหกรรมประกอบด้วย Indra, สายงานสเปนของ Airbus Defence and Space, Grupo Oesia, GMV, ITP Aero และ Sener กลุ่มบริษัทนี้ถูกออกแบบมาเพื่อรักษาขีดความสามารถทางเทคโนโลยีที่พัฒนาขึ้นภายใต้ FCAS และนำเสนอแนวคิดเครื่องบินขับไล่เจเนอเรชั่นที่ 6 ที่ได้รับการสนับสนุนจากเยอรมนี

ในขณะเดียวกัน มีรายงานว่าแอร์บัสกำลังเอนเอียงไปทาง Saab ของสวีเดนในฐานะพันธมิตรในอนาคต ซึ่งส่งสัญญาณว่าอาจจะดำเนินการหลายเส้นทางคู่ขนาน แทนที่จะผูกมัดกับเส้นทาง GCAS เพียงเส้นทางเดียว

สัญญาณที่หลากหลายจาก Leonardo เกี่ยวกับเยอรมนี

ลอเรนโซ มาเรียนี ซีอีโอของ Leonardo ได้ให้สัญญาณสาธารณะที่แตกต่างกันเล็กน้อยสองครั้งเกี่ยวกับการเข้าร่วมของเยอรมนีใน GCAP:

• เมื่อ 9 มิถุนายน 2026 ทันทีหลัง FCAS ล่มสลาย เขากล่าวว่าเยอรมนี "จะเป็นพันธมิตรที่แข็งแกร่ง" สำหรับ GCAP
• เมื่อ 22 กรกฎาคม 2026 ที่งาน Farnborough เขาชี้แจงว่าการเข้าร่วมของเยอรมนี "ไม่ใช่ทางเลือกในขณะนี้" แต่จะเป็น "ประโยชน์" ในมุมมองของอุตสาหกรรม โดยอ้างถึงความสามารถที่แข็งแกร่งของอุตสาหกรรมเยอรมันและศักยภาพในการแบ่งปันต้นทุนที่กว้างขึ้น

กิโด ครอสเซตโต รัฐมนตรีกลาโหมอิตาลี กล่าวเมื่อวันที่ 23 มิถุนายน 2026 ว่าประเทศอื่นๆ รวมถึงเยอรมนี ยินดีต้อนรับให้เข้าร่วม GCAP เนื่องจากจะช่วยเพิ่มการแบ่งปันต้นทุน ประตูทางอุตสาหกรรมเปิดอยู่ แต่ประตูทางการเมืองและสัญญายังคงปิดอยู่ในตอนนี้

แคนาดาเข้าร่วมเป็น 'ประเทศผู้สังเกตการณ์' รายแรก

เมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม 2026 แคนาดาได้กลายเป็น 'ประเทศผู้สังเกตการณ์' (Observer Nation) รายแรกของ GCAP อย่างเป็นทางการ โดยมีการประกาศร่วมกันโดยสหราชอาณาจักร อิตาลี และญี่ปุ่น สถานะผู้สังเกตการณ์ทำให้แคนาดามี "สิทธิ์เข้าถึงพิเศษ" ในการพัฒนาขีดความสามารถ ความร่วมมือทางอุตสาหกรรม และแผนการส่งมอบในระยะยาว รวมถึงสามารถเข้าร่วมการบรรยายสรุปที่เป็นความลับได้ อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีข้อผูกมัดหรือไทม์ไลน์สำหรับการเป็นสมาชิกเต็มรูปแบบในปัจจุบัน รัฐบาลแคนาดามองว่าการเคลื่อนไหวนี้เป็นการกระจายความเสี่ยงของหุ้นส่วนด้านการป้องกันประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหลังจากที่ออตตาวาได้ทบทวนคำสั่งซื้อเครื่องบินขับไล่ F-35 จำนวน 88 ลำ ท่ามกลางความตึงเครียดทางการค้ากับสหรัฐอเมริกา

สัญญา 4.6 พันล้านปอนด์ กับ Edgewing

เมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม 2026 องค์กรระหว่างรัฐบาล GCAP (GIGO) ได้มอบสัญญาระหว่างประเทศมูลค่า 4.6 พันล้านปอนด์ (6.1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ) ระยะเวลา 18 เดือนให้กับ Edgewing ซึ่งเป็นบริษัทร่วมทุนไตรภาคีของ BAE Systems (สหราชอาณาจักร), Leonardo (อิตาลี) และ JAIEC (ญี่ปุ่น) สัญญาดังกล่าวเป็นทุนสนับสนุนส่วนที่เหลือของขั้นตอนแนวคิดและการประเมินผล และย้ายโครงการไปสู่ "การออกแบบและพัฒนารายละเอียดร่วมกัน" สัญญามีผลไปจนถึงสิ้นปี 2027 การมอบสัญญาครั้งนี้เกิดขึ้นหลังจากที่สหราชอาณาจักรปลดล็อคเงินทุนจากแผนการลงทุนด้านการป้องกันประเทศที่ล่าช้า ก่อนหน้านี้ มีสัญญามูลค่า 68 ล้านปอนด์ที่มอบให้กับ Edgewing ในเดือนเมษายน 2026

คำถามสำคัญที่ยังไม่มีคำตอบ: เยอรมนีจะเข้าร่วมโดยไม่กระทบต่อไทม์ไลน์ปี 2035 ได้หรือไม่?

ไม่มีคำแถลงต่อสาธารณะจากรัฐบาลพันธมิตร GCAP, หน่วยงาน GCAP หรือ Edgewing ที่กล่าวถึงเงื่อนไข ผลกระทบต่อกำหนดการ หรือการปรับสมดุลทางอุตสาหกรรมที่การเป็นสมาชิกเต็มรูปแบบของเยอรมนีจะต้องใช้ ความตึงเครียดหลักยังคงอยู่:

• เป้าหมายการส่งมอบภายในปี 2035 นั้นกระชั้นชิด ญี่ปุ่นกำลังเร่งรัดกฎการส่งออกเพื่อหลีกเลี่ยงความล่าช้า และคณะกรรมการป้องกันประเทศของรัฐสภาอังกฤษได้เตือนว่าโครงการพหุภาคีก่อนหน้านี้มักจะเห็น "ต้นทุนที่สูงขึ้นและความล่าช้าที่เพิ่มขึ้น"
• ซีอีโอของ Leonardo เองกล่าวว่าการเข้าร่วมของเยอรมนี "ไม่ใช่ทางเลือกในขณะนี้" ซึ่งบ่งชี้ว่ายังไม่มีกระบวนการเข้าร่วมใดๆ ที่ถูกกำหนดขึ้นโดยพันธมิตรทางอุตสาหกรรม
• ไม่มีการวิเคราะห์ที่เชื่อถือได้ ได้รับการเผยแพร่ที่ประเมินความเสี่ยงต่อกำหนดการของการรวมพันธมิตรใหม่ที่มีข้อกำหนดใหม่ในขั้นตอนนี้

มีหลักฐานไม่เพียงพอ ในแหล่งข้อมูลเปิดเพื่อระบุว่าเยอรมนีสามารถเข้าร่วมเป็นพันธมิตรเต็มรูปแบบได้หรือไม่โดยไม่ทำให้เป้าหมายปี 2035 ล่าช้า ผู้สังเกตการณ์ในอุตสาหกรรมต่างมองว่านี่เป็นคำถามเปิดที่สำคัญที่สุดในวงการอากาศยานรบของยุโรป แต่ยังไม่มีการประเมินอย่างเป็นทางการหรือการศึกษาอิสระที่กล่าวถึงในรายละเอียด เส้นทางข้างหน้าสำหรับเยอรมนี ไม่ว่าจะผ่าน GCAP, แนวคิด Team Gen 6 ของประเทศ หรือความร่วมมือกับ Saab ยังคงเป็นปัจจัยกำหนดยุทธศาสตร์ที่สำคัญที่สุดสำหรับอำนาจทางอากาศของยุโรปในทศวรรษนี้