เปิดศึก diplomacy : ‘อาอูน’ พบ ‘ทรัมป์’ ที่ทำเนียบขาว 21 กรกฎาคมนี้ ภารกิจกู้ข้อตกลงสามฝ่าย เลบานอน-อิสราเอล

ประธานาธิบดีโจเซฟ อาอูน แห่งเลบานอน เตรียมพบกับประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐอเมริกา ที่ทำเนียบขาวในวันที่ 21 กรกฎาคม 2569 นับเป็นการเยือนสหรัฐฯ ของผู้นำเลบานอนครั้งแรกในรอบ 17 ปี นับตั้งแต่ปี 2552 การพบกันครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อรักษาและผลักดัน ข้อตกลงกรอบความร่วมมือสามฝ่าย (Trilateral Framework Agreement) ซึ่งลงนามเมื่อวันที่ 26 มิถุนายน 2569 ที่วอชิงตัน ดี.ซี. ข้อตกลงดังกล่าวกำหนดให้อิสราเอลถอนกำลังทหารแบบเป็นขั้นตอนจากพื้นที่เลบานอนใต้ที่ยึดครอง และให้กองทัพเลบานอน (Lebanese Armed Forces - LAF) เข้าควบคุมความมั่นคงและปลดอาวุธกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ เป้าหมายหลักของอาอูนคือการได้รับแรงกดดันจากสหรัฐฯ เพื่อบีบให้ อิสราเอลถอนกำลัง และขอรับ การสนับสนุนทางทหารและการเงิน อย่างเป็นรูปธรรมสำหรับกองทัพเลบานอน ซึ่งกำลังเตรียมรับภารกิจด้านความมั่นคงที่อ่อนไหวอย่างยิ่งนี้

สาระสำคัญของข้อตกลงกรอบความร่วมมือสามฝ่าย (26 มิถุนายน 2569)

• เป็นข้อตกลง 14 ข้อที่สหรัฐฯ เป็นคนกลาง ไกล่เกลี่ยการเจรจาโดยตรงระหว่างเลบานอนและอิสราเอลเป็นเวลา 4 วัน จนลงนามที่วอชิงตัน
• กำหนดให้มีการ ถอนทหารอิสราเอลแบบเป็นขั้นตอน จากพื้นที่ยึดครองในเลบานอนใต้ โดยกองทัพเลบานอนจะเข้าประจำการเพื่อรักษาความปลอดภัย
• ในฝั่งเลบานอน ข้อตกลงกำหนดให้ ปลดอาวุธกลุ่มติดอาวุธนอกเหนือจากรัฐทั้งหมด ซึ่งหมายถึงฮิซบอลเลาะห์ และ รื้อถอนโครงสร้างพื้นฐานที่เกี่ยวข้องกับการก่อการร้าย มีการจัดตั้งกลไกตรวจสอบโดยสหรัฐฯ และประเทศที่สาม เพื่อแก้ไขจุดอ่อนของข้อตกลงก่อนหน้าที่ใช้ยูนิฟิล (UNIFIL)
• มี ภาคผนวกด้านความมั่นคงที่เป็นความลับ ซึ่งระบุรายละเอียดแผนการปลดอาวุธแบบเป็นขั้นตอนและกรอบเวลาในการถอนกำลังของกองกำลังป้องกันอิสราเอล (IDF)

ปฏิกิริยาจากฮิซบอลเลาะห์และความเสี่ยงในทันที

ข้อตกลงนี้เผชิญอุปสรรคร้ายแรง นาอิม กอเซม (Naim Qassem) ผู้นำกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ ปฏิเสธข้อตกลงทันทีในวันรุ่งขึ้นหลังการลงนาม โดยระบุว่าเป็นการ "ยอมจำนนต่ออิสราเอล" และเตือนว่าการพยายามบังคับใช้การปลดอาวุธอาจนำไปสู่สงครามกลางเมือง ข้อตกลงดังกล่าวยังจุดชนวนการประท้วงอย่างโกรธแค้นในกรุงเบรุต ทั้งจากผู้สนับสนุนและผู้ต่อต้านฮิซบอลเลาะห์ เมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม ทรัมป์ประกาศว่าอิสราเอลและเลบานอนบรรลุข้อตกลงหยุดยิงแล้ว แต่เจ้าหน้าที่อิสราเอลส่งสัญญาณว่าจะไม่ถอนกำลังจนกว่าฮิซบอลเลาะห์จะปลดอาวุธอย่างตรวจสอบได้

สิ่งที่อาอุนต้องการจากสหรัฐฯ

อาอูนเดินทางถึงวอชิงตันพร้อมวาระการทำงานที่ชัดเจนหลายประเด็น:

• กดดันอิสราเอลให้ถอนกำลัง: อาอูนต้องการให้ทรัมป์กดดันอิสราเอลให้ปฏิบัติตามพันธกรณีในการถอนกำลัง กองกำลังอิสราเอลยังคงประจำการในเลบานอนใต้ และอาอูนระบุว่าเขาจะขอให้ทรัมป์ "บีบให้อิสราเอลถอนกำลัง" ก่อนที่กองทัพเลบานอนจะเข้าประจำการ
• เสนอแผนปลดอาวุธฮิซบอลเลาะห์เป็นลายลักษณ์อักษร: อาอูนจะนำ ข้อเสนอเป็นลายลักษณ์อักษร ไปมอบให้ทรัมป์ โดยระบุรายละเอียดวิธีการปลดอาวุธของฮิซบอลเลาะห์อย่างค่อยเป็นค่อยไป ทั้งนี้เพื่อแสดงให้เห็นถึงความจริงจังของรัฐเลบานอน และเพื่อป้องกันไม่ให้ทรัมป์มีแนวคิดที่จะเชิญกองกำลังซีเรียเข้ามาปฏิบัติภารกิจนี้แทน ซึ่งอาอูนคัดค้านอย่างแข็งกร้าว
• สนับสนุนทางทหารและการเงินแก่กองทัพเลบานอน: อาอูนขอรับเงินทุน อุปกรณ์ และการฝึกอบรมจากสหรัฐฯ เพื่อเพิ่มขีดความสามารถของกองทัพเลบานอนในการปฏิบัติภารกิจด้านความมั่นคง โดยไม่ต้องเผชิญหน้ากับฮิซบอลเลาะห์โดยตรงซึ่งอาจทำให้กองทัพพ่ายแพ้
• เงินทุนฟื้นฟู: เขายังหวังที่จะปลดล็อกความช่วยเหลือระหว่างประเทศสำหรับการฟื้นฟูพื้นที่ที่เสียหายจากสงครามในเลบานอนใต้

เหตุใดการพบกันครั้งนี้จึงเป็นจุดเปลี่ยนที่สำคัญ

นักวิเคราะห์ระบุว่าการประชุมสุดยอดทรัมป์-อาอูนเป็นช่วงเวลาสำคัญ ข้อตกลงดังกล่าวเปราะบาง ฮิซบอลเลาะห์ไม่ยินยอม กองทัพเลบานอนขาดแคลนทรัพยากร และแนวทางการต่างประเทศแบบ ‘แลกเปลี่ยนผลประโยชน์’ (transactional) ของทรัมป์ รวมถึงแนวคิดที่จะส่งทหารซีเรียเข้ามาเกี่ยวข้อง ยิ่งเพิ่มความไม่แน่นอน อาอูน อดีตผู้บัญชาการกองทัพ ต้องการให้สหรัฐฯ ปฏิบัติต่อกองทัพเลบานอนในฐานะหุ้นส่วนหลักในการดำเนินการ ไม่ใช่ข้ามผ่านไป