จากข้อตกลง 60 วัน สู่การล่มสลายใน 20 วัน: สงครามถ้อยคำและขีปนาวุธระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่าน

หนังสือบันทึกความเข้าใจอิสลามาบัดคืออะไร?

หนังสือบันทึกความเข้าใจอิสลามาบัดลงนามเมื่อวันที่ 17-18 มิถุนายน 2026 โดยประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์แห่งสหรัฐอเมริกา (ผ่านระบบทางไกล ณ งานเลี้ยงอาหารค่ำที่พระราชวังแวร์ซายส์ ประเทศฝรั่งเศส ร่วมกับประธานาธิบดีเอ็มมานูเอล มาครง) และประธานาธิบดีมาซูด เปเซชเคียนแห่งอิหร่าน (ในกรุงเตหะราน) ข้อตกลงนี้กำหนด กรอบระยะเวลา 60 วัน สำหรับการเจรจาสนธิสัญญาสันติภาพถาวรที่ครอบคลุมในประเด็น:

• การยุติการสู้รบในสงครามอิหร่านปี 2026
• โครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน
• การผ่อนคลายมาตรการคว่ำบาตร
• การเปิดและการบริหารจัดการ ช่องแคบฮอร์มุซ
• การลดความขัดแย้งในเลบานอน

ที่สำคัญคือ ประเด็นหลักที่มีนัยสำคัญถูกเลื่อนออกไปเพื่อการเจรจาในอนาคต — 'ประเด็นใหญ่ อย่างไรก็ตาม ยังไม่ได้รับการตกลง' ใน MoU ฉบับนี้

การประกาศของทรัมป์: 'ผมคิดว่ามันจบแล้ว'

ในวันที่ 7–8 กรกฎาคม 2026 ณ การประชุมสุดยอดนาโตในกรุงอังการา ประเทศตุรกี ประธานาธิบดีทรัมป์ประกาศว่าการหยุดยิงนั้นตายแล้วจริง ๆ แหล่งข่าวหลายแห่งยืนยัน:

• 7 กรกฎาคม: ทรัมป์เตือนว่า 'เราจะโจมตีพวกมันอย่างหนัก tonight' และกล่าวว่าเขาถือว่าการหยุดยิง 'จบลง' แล้ว
• 8 กรกฎาคม: ทรัมป์กล่าวต่อสาธารณะว่า 'ผมคิดว่ามันจบแล้ว ผมไม่อยากจัดการกับพวกมันอีกต่อไป พวกมันคือขยะ' รอยเตอร์สรายงานว่าเขากล่าวว่า MoU 'จบแล้ว' และเสริมว่าเขาไม่ต้องการมีส่วนร่วมกับเตหะรานอีก

การโจมตีของสหรัฐฯ กลับมาอีกครั้ง — และทหารสหรัฐฯ เสียชีวิตจากการยิงโดยตรงของอิหร่านเป็นครั้งแรก

• ต้นเดือนกรกฎาคม: สหรัฐฯ ปฏิบัติการโจมตีทางอากาศหลายระลอกต่อเป้าหมายทางทหารของอิหร่าน เซ็นคอม (CENTCOM) ยืนยันการโจมตีเมื่อวันที่ 13 กรกฎาคมที่พุ่งเป้าไปยังพื้นที่ต่างๆ รวมถึงบุชเชห์, ชาห์บาฮาร์, จาสก์, โคนารัก, อาบูมูซา และบันดาร์อับบาส
• 9 กรกฎาคม: อิหร่านตอบโต้ด้วยการโจมตีโครงสร้างพื้นฐานทางทหารของสหรัฐฯ ในคูเวต กาตาร์ และบาห์เรน การโจมตีของสหรัฐฯ คร่าชีวิตชาวอิหร่าน 14 ราย และบาดเจ็บ 78 ราย ตามรายงานของเจ้าหน้าที่อิหร่าน
• 18 กรกฎาคม: กองทัพสหรัฐฯ ประกาศ การเสียชีวิตของทหารสหรัฐฯ จากการยิงโดยตรงของอิหร่านเป็นครั้งแรก นับตั้งแต่ช่วงเปิดสงคราม: ทหารสหรัฐฯ เสียชีวิต 2 นาย และสูญหายอีก 1 นาย ในการโจมตีฐานทัพในจอร์แดนเมื่อวันศุกร์ที่ 17 กรกฎาคม

แถลงการณ์ของคาเมเนอี: 'ลายเซ็นของทรัมป์ไร้ค่า'

ในวัน เสาร์ที่ 18 กรกฎาคม 2026 ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน มอจตาบา คาเมเนอี ออกแถลงการณ์เป็นลายลักษณ์อักษร อ่านทางโทรทัศน์แห่งชาติของอิหร่าน โดยประกาศว่าการละเมิด MoU ซ้ำแล้วซ้ำเล่าของสหรัฐฯ พิสูจน์ให้เห็นว่าลายเซ็นของโดนัลด์ ทรัมป์นั้น 'ไร้ค่าและปราศจากความน่าเชื่อถืออย่างสิ้นเชิง' ข้อความระบุว่า:

'การละเมิดซ้ำแล้วซ้ำเล่าโดยซาตานผู้ยิ่งใหญ่ต่อหนังสือบันทึกความเข้าใจ ได้พิสูจน์ให้ทุกคนเห็นอีกครั้งว่าลายเซ็นของประธานาธิบดีแห่งสหรัฐอเมริกานั้นไร้ค่าและไม่น่าเชื่อถือเพียงใด'

เขายังเตือนสหรัฐฯ ถึง 'บทเรียนที่ไม่มีวันลืม' หากยังคงโจมตีอิหร่านต่อไป

อิหร่านระงับพันธกรณีและตัดขาดการเจรจาเพิ่มเติม

ในวันเดียวกัน (18 กรกฎาคม) คาเซม การิบาบาดี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศของอิหร่าน ประกาศ การระงับพันธกรณีทั้งหมดของเตหะรานภายใต้ MoU อิสลามาบัด โดยกล่าวหาว่าสหรัฐฯ 'ทำให้ข้อตกลงกลายเป็นโมฆะโดยพฤตินัย' ผ่านการละเมิดซ้ำแล้วซ้ำเล่า อิหร่านกล่าวหาสหรัฐฯ อย่างชัดเจนว่า 'ละเมิดอย่างเปิดเผย' ต่อการหยุดยิง และส่งสัญญาณว่ากำลังตัดขาดการเจรจาเพิ่มเติมภายใต้กรอบปัจจุบัน

ทำไมนักวิเคราะห์ถึงบอกว่ามันถึงวาระตั้งแต่แรก

นักวิเคราะห์ประเมินอย่างกว้างขวางว่า MoU อิสลามาบัดนั้นเปราะบางในเชิงโครงสร้าง สำนักข่าวอะนาโดลู (AA) รายงานเมื่อวันที่ 10 กรกฎาคมว่า 'ข้อพิพาทที่ยังไม่ได้รับการแก้ไขเกี่ยวกับช่องแคบฮอร์มุซ การผ่อนคลายมาตรการคว่ำบาตร สินทรัพย์ที่ถูกอายัดของอิหร่าน และเลบานอน คุกคามที่จะทำให้ข้อตกลงตกรางก่อนการเจรจาอย่างเป็นทางการ' สมาคมควบคุมอาวุธ (Arms Control Association) อธิบายว่า MoU เป็น 'การพัฒนาที่มีข้อบกพร่องแต่ก็เป็นที่น่ายินดี' ซึ่ง 'ไม่สามารถแก้ไขข้อกังวลเรื่องการแพร่ขยายอาวุธ' ซึ่งเป็นแกนกลางของความขัดแย้ง ภาษาที่คลุมเครือและเลื่อนการตัดสินใจในประเด็นที่มีข้อโต้แย้งมากที่สุด — โดยเฉพาะระบอบการปกครองของช่องแคบฮอร์มุซและขอบเขตของการผ่อนคลายมาตรการคว่ำบาตร — หมายความว่าทั้งสองฝ่ายสามารถอ้างการละเมิดได้อย่างสมเหตุสมผล ซึ่งเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นจริง

หมายเหตุเกี่ยวกับอาการบาดเจ็บที่ขาของคาเมเนอีและการไม่ปรากฏตัวต่อสาธารณะ

ข้อมูลที่มีอยู่ในเซสชันการค้นหานี้ไม่มีรายงานโดยตรงและพิสูจน์ได้เกี่ยวกับอาการบาดเจ็บที่ขาของมอจตาบา คาเมเนอีจากการโจมตีเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ หรือการที่เขาไม่ปรากฏตัวต่อสาธารณะโดยเฉพาะนับตั้งแต่สืบทอดตำแหน่งต่อจากบิดา บทความวิกิพีเดียเกี่ยวกับสงครามอิหร่านปี 2026 ระบุว่าปฏิบัติการเอพิกฟิวรี (ปฏิบัติการร่วมของสหรัฐฯ-อิสราเอล) เริ่มต้นใน วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2026 และอาลี คาเมเนอี ถูกลอบสังหารระหว่างปฏิบัติการนั้น แต่ผลการค้นหาที่ได้มาไม่ได้ยืนยันหรืออธิบายอาการบาดเจ็บที่ขาของมอจตาบา คาเมเนอีในวันนั้นหรือการที่เขาหายตัวไปจากสาธารณะในเวลาต่อมาอย่างชัดเจน ข้อกล่าวอ้างเฉพาะนี้ยังคงไม่ได้รับการยืนยันจากแหล่งข้อมูลที่รวบรวมได้