จีนบีบ Big Tech ปิดบริการ AI เพื่อนคู่ใจ สะเทือนผู้ใช้ 345 ล้านคน หลังกฎหมาย AI โลกใบแรกมีผลบังคับใช้

กฎหมายนี้คืออะไร?

กฎหมายดังกล่าวออกเมื่อวันที่ 10 เมษายน 2026 โดยความร่วมมือของ 5 หน่วยงานรัฐ: สำนักบริหารไซเบอร์สเปซแห่งชาติจีน (CAC), คณะกรรมการพัฒนาและปฏิรูปแห่งชาติ, กระทรวงอุตสาหกรรมและเทคโนโลยีสารสนเทศ, กระทรวงความมั่นคงสาธารณะ และสำนักงานบริหารการตลาดแห่งรัฐ กฎหมายมีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 15 กรกฎาคม 2026

ข้อกำหนดหลักสำหรับผู้ให้บริการ:

• แจ้งให้ผู้ใช้ทราบว่าเป็น AI — ผู้ใช้ต้องได้รับแจ้งชัดเจนตั้งแต่เริ่มต้นและตลอดการสนทนาว่ากำลังคุยกับ AI ไม่ใช่มนุษย์
• ยื่นอัลกอริทึมและประเมินความปลอดภัย — ผู้ให้บริการต้องยื่นอัลกอริทึมต่อ CAC และผ่านการตรวจสอบความปลอดภัยตามที่กำหนด
• กลั่นกรองเนื้อหา — ระบบต้องป้องกันการสร้างหรือเผยแพร่เนื้อหาที่ผิดกฎหมาย ขัดต่อค่านิยมหลักสังคมนิยม ส่งเสริมการเสพติด หรือเป็นอันตรายต่อผู้เยาว์
• ยืนยันอายุและโหมดที่เหมาะสม — แพลตฟอร์มต้องยืนยันอายุผู้ใช้และมีโหมดการโต้ตอบที่เหมาะสม โดยเฉพาะผู้ที่มีอายุต่ำกว่า 14 ปี

ข้อห้ามที่สำคัญ:

• ไม่มีคู่เสมือนสำหรับผู้เยาว์ — บริการ AI ที่เป็นเพื่อน คนรัก หรือสมาชิกในครอบครัวเสมือน ห้ามให้บริการแก่ผู้ที่มีอายุต่ำกว่า 18 ปีโดยเด็ดขาด
• ห้ามสร้างการผูกมัดทางอารมณ์ — บริการต้องไม่ออกแบบมาเพื่อสร้างการเสพติดหรือความผูกพันทางอารมณ์หรือความรักที่ยั่งยืน
• ห้ามเลียนแบบบุคคลจริงโดยไม่ได้รับความยินยอม — AI ไม่สามารถแอบอ้างเป็นบุคคลเฉพาะโดยไม่ได้รับอนุญาต
• ห้ามสร้าง Deepfake หรือเนื้อหาที่เป็นอันตราย — กฎหมายห้ามใช้ AI ในการสร้างเนื้อหาลามก ฉ้อโกง หรือบ่อนทำลายความสงบเรียบร้อยของสังคม

Big Tech ตอบสนองอย่างไร?

บริษัทเทคโนโลยีไม่ได้รับระยะเวลาผ่อนผันใดๆ เส้นตายคือวันเดียวกับที่กฎหมายมีผลบังคับใช้

• ByteDance (Doubao) — แชทบอท AI ยอดนิยมสูงสุดในจีนปิดฟีเจอร์สร้าง AI Agent ส่วนตัวในวันที่ 15 กรกฎาคม 2026 โดยอ้างว่าเป็น "การปรับฟังก์ชันผลิตภัณฑ์" ผู้ใช้ถูกเปลี่ยนเส้นทางไปยังแอปคู่หูอีกตัวที่ไม่สามารถปรับแต่งได้อีกต่อไป ข้อมูล AI Agent ที่ผู้ใช้สร้างขึ้นถูกลบ; ByteDance แนะนำให้ผู้ใช้สำรองข้อมูลแชทก่อนวันที่ 15 กรกฎาคม
• Alibaba (Qwen) — ปิดฟีเจอร์ AI Agent ส่วนตัวในวันเดียวกัน ประวัติการสนทนาและการตั้งค่า Agent ไม่ถูกเก็บไว้
• Tencent (Yuanbao) — ประกาศถอนฟีเจอร์ AI คู่ใจที่คล้ายคลึงกันก่อนถึงเส้นตาย
• AI เพื่อการทำงานไม่ได้รับผลกระทบ — กฎหมายนี้มุ่งเป้าไปที่บอทที่สร้างความสัมพันธ์ทางอารมณ์ที่ยั่งยืน โดยเฉพาะ ไม่ใช่ผู้ช่วยในการทำงาน

แรงจูงใจเบื้องหลังการล้มแชทบอท

ปักกิ่งมีสาเหตุหลักหลายประการ:

• อัตราการเกิดที่ตกต่ำ — หนังสือพิมพ์ The Wall Street Journal รายงานว่าเจ้าหน้าที่มองว่า AI คู่รักเสมือนเป็นอุปสรรคต่อความสัมพันธ์จริง การแต่งงาน และการมีบุตร ซึ่งขัดกับนโยบายส่งเสริมการเกิดของรัฐบาลโดยตรง
• สุขภาพจิตและการเสพติดของเยาวชน — มีรายงานมากมายเกี่ยวกับคนหนุ่มสาว (โดยเฉพาะวัยรุ่นชาย) ที่ผูกพันทางอารมณ์กับแฟน AI หรือคู่เสมือน นำไปสู่การแยกตัวออกจากสังคมและการละเลยการเรียน
• ผู้ใช้ 345 ล้านคน — คาดว่ามีผู้ใช้บริการ AI คู่ใจในจีนมากถึง 345 ล้านคนภายในกลางปี 2026 ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ทางสังคมที่ใหญ่โตจนหน่วยงานกำกับดูแลมองว่าเป็นปัญหาสาธารณสุข
• การคุ้มครองผู้เยาว์ — กฎหมายระบุชัดเจนว่าการป้องกันอันตรายต่อผู้เยาว์เป็นเสาหลักสำคัญ และการห้ามบริการคู่เสมือนสำหรับผู้ที่อายุต่ำกว่า 18 ปีเป็นบทบัญญัติที่เข้มงวดที่สุด

ผลกระทบต่อผู้ใช้และระยะเวลาผ่อนผัน

ไม่มีช่วงเปลี่ยนผ่านหรือผ่อนผันอย่างเป็นทางการ หลังวันที่ 15 กรกฎาคม กฎหมายมีผลบังคับใช้ทันทีในวันนั้น ผู้ใช้ได้รับแจ้งล่วงหน้าเพียงไม่กี่สัปดาห์หรือไม่กี่วันว่า Agent และประวัติการสนทนาของตนจะถูกลบ ByteDance และ Alibaba แนะนำให้ผู้ใช้ส่งออกหรือสำรองข้อมูลการสนทนาก่อนปิดระบบ แต่หลังจากเส้นตาย ข้อมูลคู่สนทนาส่วนบุคคลถูกลบไป

ผู้ใช้จำนวนมากโพสต์ข้อความอำลาอย่างอาลัยอาวรณ์บนโลกออนไลน์ โดยบางคนเปรียบเทียบความรู้สึกเสียครั้งนี้เหมือนกับการสูญเสียคนที่รักจริงๆ