แผน ‘Touch High’ ของ Zhipu: ภารกิจโอเพนซอร์ส AI ระดับแนวหน้าที่ท้าทายโลกตะวันตก

ใจความสำคัญของ ‘Touch High Plan’:

• กลับมาสู่การวิจัยโมเดลพื้นฐาน (Foundation Model) อย่างเต็มตัว สารที่ส่งถึงพนักงานชัดเจนว่า: จะไม่ถอยไปสู่แอปพลิเคชันที่ปลอดภัย แต่จะเพิ่มความเข้มข้นในการพัฒนาโมเดลหลัก
• โฟกัสไปที่สามเสาหลัก: ความสามารถในการทำงานระยะยาว (long-horizon tasks) ระบบเอเจนต์อัตโนมัติ และการวิวัฒนาการด้วยตนเอง (self-training) ซึ่ง Tang Jie เชื่อว่าจำเป็นต่อการก้าวข้ามธรณีประตูสู่ AGI
• โอเพนซอร์สเป็นอาวุธโดยเจตนา Tang Jie โต้แย้งอย่างชัดเจนว่า AI ระดับแนวหน้าไม่ควร 'จำกัดเฉพาะนักพัฒนากลุ่มเล็ก ๆ'
• กลยุทธ์สวนทางสัญชาตญาณ (Counterintuitive) แผนนี้ลงทุนมหาศาลในการวิจัยพื้นฐานที่มีต้นทุนสูงในขณะที่คู่แข่งหันไปหาเงินกันหมด

Tang Jie นิยาม AGI ไม่ใช่โมเดลระดับอัจฉริยะเพียงตัวเดียว แต่เป็น 'การรวมพลังของสติปัญญาทั้งหมดในทุกภารกิจระดับอารยธรรม' — มุมมองที่สนับสนุนการกระจายอย่างกว้างขวางมากกว่าการควบคุมแต่เพียงผู้เดียว

GLM-5.2 ภายใต้ไลเซนส์ MIT: ผลลัพธ์ของแผน

เมื่อวันที่ 13 มิถุนายน 2026 Zhipu ปล่อย GLM-5.2 ภายใต้ ไลเซนส์ MIT ซึ่งเป็นไลเซนส์โอเพนซอร์สที่เปิดกว้างที่สุดในปัจจุบัน สเปกสำคัญ:

• พารามิเตอร์รวม 7.44 แสนล้าน, ทำงานจริง 4 หมื่นล้าน (สถาปัตยกรรม Sparse Mixture-of-Experts)
• หน้าต่างบริบท (context window) 1 ล้านโทเคน — ยาวที่สุดในบรรดาโมเดลโอเพนซอร์สระดับแนวหน้า
• ไลเซนส์ MIT: ไม่มีค่าลิขสิทธิ์, ไม่มีข้อกำหนดในการอ้างอิง, ไม่มีข้อจำกัดทางภูมิศาสตร์ 'องค์กรสามารถปรับแต่ง (fine-tune), โฮสต์ด้วยตนเอง (self-host), และสร้างผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์บน GLM-5.2 โดยไม่ต้องเสียค่าลิขสิทธิ์'
• ติดอันดับ 1 ใน 3 ของโลกจาก Artificial Analysis leaderboard มีประสิทธิภาพใกล้เคียงกับ Claude Opus 4.8 และ GPT-5.5 ในการวัดมาตรฐานหลัก

ช่วงเวลาของการปล่อยโมเดลนี้สำคัญมาก เพียงไม่กี่สัปดาห์ก่อนหน้า กระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ สั่งให้ Anthropic ตัดการเข้าถึงโมเดลที่ทันสมัยที่สุดสองตัวของตน และภายใน 18 วันต่อมา Zhipu ก็ตอบโต้ด้วยการปล่อยโมเดลที่แข่งขันได้ฟรี สำนักข่าว Reuters รายงานว่า GLM-5.2 'เป็นหัวใจของข้อถกเถียงที่กำลังขยายตัวว่าจีนกำลังไล่ตามสหรัฐฯ ทันในการแข่งขัน AI หรือไม่'

แนวคิดโอเพนซอร์สท้าทายแนวคิดความปลอดภัยของชาติตะวันตกอย่างไร

จุดยืนของ Tang Jie เล่นตรงข้ามกับกรอบความปลอดภัยแบบตะวันตกที่ครอบงำ ซึ่งเชื่อว่าน้ำหนักของโมเดล (model weights) ระดับแนวหน้านั้นอันตรายเกินกว่าจะเผยแพร่ในวงกว้าง และควรได้รับการปกป้องโดยห้องปฏิบัติการที่เชื่อถือได้เพียงไม่กี่แห่ง

ความท้าทายต่อตรรกะการควบคุมของตะวันตก:

• ขีดความสามารถและการควบคุมต้องพัฒนาไปพร้อมกัน Tang Jie 'ปฏิเสธแนวคิดที่ว่าขีดความสามารถควรก้าวหน้าเร็วกว่าการควบคุม' โดยโต้แย้งว่างานวิจัยด้านความปลอดภัย, การกำกับดูแล, และขีดความสามารถของโมเดลควรพัฒนาควบคู่กันไป และการเข้าถึงแบบเปิดช่วยให้มีผู้ตรวจสอบด้านความปลอดภัยมากขึ้น ไม่ใช่น้อยลง
• ปฏิเสธ 'ความปลอดภัยผ่านความลับ' กระบวนทัศน์ของสหรัฐฯ (ผ่าน OpenAI, Anthropic, และการควบคุมการส่งออกของรัฐบาล) เชื่อว่าโมเดลที่ทรงพลังที่สุดควรถูกจำกัดไว้หลัง API Tang Jie โต้แย้งว่าวิธีนี้ไม่ได้ผลและต่อต้านการแข่งขัน และการตรวจสอบแบบเปิดจะให้ผลลัพธ์ด้านความปลอดภัยที่ดีกว่าการพัฒนาแบบปิด
• การเข้าถึงเป็นคุณค่าเชิงบรรทัดฐาน ในบันทึกวันที่ 12 กรกฎาคมที่ผ่านการตรวจสอบโดย Bloomberg Tang Jie เขียนว่า 'AI ระดับแนวหน้าควรเข้าถึงได้อย่างกว้างขวาง ไม่ใช่ถูกควบคุมโดยคนเพียงไม่กี่คน' สิ่งนี้เปลี่ยนกรอบการถกเถียงจาก 'โอเพนซอร์สมีความเสี่ยง' ไปเป็น 'ระบบปิดคือการรวมศูนย์อำนาจที่ไม่สามารถยอมรับได้'

มิติทางภูมิรัฐศาสตร์:

ระบอบการควบคุมการส่งออกของสหรัฐฯ—การคว่ำบาตรชิป GPU ของ NVIDIA ไปยังจีน และคำสั่งของกระทรวงพาณิชย์ที่จำกัดการเข้าถึงโมเดลของ Anthropic—สร้างสภาพแวดล้อมที่การปล่อยโอเพนซอร์สของจีนกลายเป็น การโต้กลับเชิงกลยุทธ์ ดังที่ Forbes รายงาน 'โอเพนซอร์สและโมเดลปิดได้กลายเป็นวาทกรรมเชิงกลยุทธ์ที่แข่งขันกันในการต่อสู้เพื่อครอบงำ AI ระดับโลก'

R Street Institute วิเคราะห์เพิ่มเติมว่า GLM-5.2 มีประสิทธิภาพ 'ห่างจากโมเดลระดับแนวหน้าของอเมริกาไม่ถึง 1 เปอร์เซ็นต์ที่จุดราคาประมาณหนึ่งในห้าของต้นทุน'

Tang Jie ได้เปลี่ยนโอเพนซอร์สให้เป็นอาวุธ: ทุกครั้งที่วอชิงตันจำกัดการเข้าถึงโมเดล AI ของสหรัฐฯ Zhipu จะปล่อยโมเดลที่เทียบเท่ากันได้ฟรี บั่นทอนข้ออ้างที่ว่าการจำกัดจะช่วยรักษาความได้เปรียบทางเทคโนโลยีของสหรัฐฯ

บริบทผลการดำเนินงานของตลาด

จดหมาย ‘Touch High’ เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่ตลาดกำลังกดดันอย่างหนัก หุ้นของ Zhipu ร่วงลงกว่า 19% หลังจากพ้นระยะเวลาล็อคหุ้น IPO การตอบสนองของ Tang Jie ไม่ใช่การเปลี่ยนแผนตั้งรับ แต่เป็นการประกาศการลงทุนระยะยาวเชิงรุก โดยบอกกับผู้ถือหุ้นอย่างมีประสิทธิภาพว่า Zhipu จะให้ความสำคัญกับการวิจัย AGI มากกว่าความสามารถในการทำกำไรระยะสั้น

นี่คือการเดิมพันครั้งยิ่งใหญ่ การปล่อย GLM-5.2 ภายใต้ไลเซนส์ MIT เป็นทั้งผลิตภัณฑ์และสัญญาณว่า Zhipu สามารถแข่งขันในระดับแนวหน้าได้ และจะทำมันต่อหน้าสาธารณชน

ตารางสรุป

แผน ‘Touch High’ ของ Tang Jie และการปล่อย GLM-5.2 ภายใต้ไลเซนส์ MIT คือความท้าทายครั้งสำคัญต่อวิธีคิดของโลกเกี่ยวกับความปลอดภัยและการเข้าถึง AI ระดับแนวหน้า เส้นทางไหนระหว่างการเปิดเผยและการจำกัดจะเป็นหนทางที่ปลอดภัยกว่ากัน? นี่คือคำถามชี้ชะตาของการแข่งขัน AI ระดับโลกในขณะนี้