Digital Euro ใกล้เป็นจริงแล้ว! รู้จัก CBDC ของยุโรป ทางเลือกใหม่ลดพึ่งพา Visa-Mastercard

มติรัฐสภายุโรป ก้าวสำคัญของ Digital Euro

เมื่อวันที่ 9 กรกฎาคม 2026 ที่ประชุมรัฐสภายุโรปได้ลงมติด้วยคะแนน 416 ต่อ 169 เสียง (งดออกเสียง 22 เสียง) เพื่อรับรองอำนาจการเจรจา (negotiating mandate) สำหรับชุดกฎหมายว่าด้วย Digital Euro ซึ่งต่อจากนี้ สภาจะสามารถเข้าสู่การเจรจาแบบไตรภาคี (trilogue negotiations) ร่วมกับคณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรป (Council of the EU) และคณะกรรมาธิการยุโรป (European Commission) เพื่อสรุปเนื้อหากฎหมายฉบับสุดท้าย

คริสติน ลาการ์ด (Christine Lagarde) ประธาน ECB ให้สัมภาษณ์กับ Euronews หลังจากนั้นว่า “ขอให้ดิฉันได้ฉลองกับความจริงที่ว่ารัฐสภาได้รับรองอำนาจการเจรจาครั้งนี้อย่างท่วมท้น”

ปมร้อนในการเจรจา: ค่าชดเชยให้ธนาคารและ PSPs

ประเด็นที่ถูกจับตามากที่สุดในการเจรจาไตรภาคีที่กำลังจะมาถึง คือ “รูปแบบค่าชดเชย (compensation model)” สำหรับธนาคารและผู้ให้บริการชำระเงิน (Payment Service Providers หรือ PSPs) ที่จะเป็นผู้จัดจำหน่าย Digital Euro ให้กับประชาชน โดยมีประเด็นสำคัญดังนี้:

• ไม่มีค่าธรรมเนียมผู้บริโภค: PSPs ที่เป็นผู้จัดจำหน่ายจะไม่สามารถเรียกเก็บค่าธรรมเนียมจากผู้บริโภคสำหรับบริการชำระเงินพื้นฐานของ Digital Euro ได้
• ค่าธรรมเนียมระหว่าง PSPs (Inter-PSP Fee): อาจมีการเรียกเก็บค่าธรรมเนียมแบบมีเพดานระหว่าง PSPs เพื่อชดเชยต้นทุนการจัดจำหน่าย รวมถึงอัตรากำไรที่สมเหตุสมผล
• ข้อเสนอของ ECB: ECB เสนอโมเดลที่ธนาคารผู้ออกและธนาคารผู้รับชำระเงินไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียมโครงสร้างหรือค่าดำเนินการ (scheme and processing fees) โดยจะมีการกำหนดเพดานค่าบริการร้านค้าและค่าธรรมเนียมระหว่าง PSPs โดยในช่วงเปลี่ยนผ่านอย่างน้อย 5 ปี เพดานค่าธรรมเนียมจะถูกกำหนดให้ใกล้เคียงกับค่าเฉลี่ยของค่าธรรมเนียมบัตรเดบิต
• จุดที่ตกลงกันยาก: ธนาคารต้องการค่าชดเชยที่เพียงพอต่อต้นทุนการจัดจำหน่าย โดยไม่ต้องการสูญเสียความสัมพันธ์กับลูกค้าให้กับระบบที่ดำเนินการโดยธนาคารกลาง มุมมองระหว่างผู้ร่วมออกกฎหมายในเรื่องโครงสร้างค่าธรรมเนียมที่แน่ชัดยังคงแตกต่างกัน

Digital Euro จะทำงานอย่างไร? (ตามจุดยืนของรัฐสภา)

ภายใต้อำนาจการเจรจาของรัฐสภา Digital Euro ถูกออกแบบมาให้เป็นสกุลเงินดิจิทัลที่ออกโดย ECB (Central Bank Digital Currency - CBDC) ซึ่งจะมาเสริม ไม่ได้มาแทนที่เงินสด โดยคุณสมบัติสำคัญมีดังนี้:

• ใช้ได้ทั้งออนไลน์และออฟไลน์: รองรับการชำระเงินทั้งในขณะที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตและในโหมดออฟไลน์ รวมถึงในระหว่างที่ไฟฟ้าหรือเครือข่ายขัดข้อง การชำระเงินแบบออฟไลน์จะให้ความเป็นส่วนตัวเหมือนการใช้เงินสด โดยมีเพียงผู้จ่ายและผู้รับเท่านั้นที่รู้รายละเอียดของธุรกรรม
• การปกป้องความเป็นส่วนตัว: ECB “ไม่มีผลประโยชน์ในการติดตามพฤติกรรมการชำระเงินของผู้คนและไม่มีแรงจูงใจในเชิงพาณิชย์” และจะไม่จัดเก็บข้อมูลส่วนบุคคลที่สามารถระบุตัวตนได้
• Zero-Knowledge Proofs: จุดยืนของรัฐสภาสนับสนุนเทคนิคการเข้ารหัสขั้นสูง รวมถึง Zero-Knowledge Proofs เพื่อให้สามารถยืนยันธุรกรรมได้โดยไม่ต้องเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล
• วงเงินถือครองสูงสุดต่อบุคคล: การถือครองจะถูกจำกัด โดยคณะกรรมาธิการยุโรปจะเป็นผู้กำหนดวงเงินตามคำแนะนำของ ECB เพื่อป้องกันการไหลออกของเงินฝากจากธนาคารพาณิชย์มากเกินไปและหลีกเลี่ยงการตัดตัวกลางทางการเงิน (disintermediation) มีรายงานว่าวงเงินดังกล่าวจะอยู่ที่ประมาณ 3,000 ยูโร
• ไม่มีดอกเบี้ย: เช่นเดียวกับเงินสด การถือครอง Digital Euro จะไม่ได้รับดอกเบี้ย
• บริการพื้นฐานฟรี: บริการชำระเงินพื้นฐานของ Digital Euro จะไม่มีค่าใช้จ่ายสำหรับผู้บริโภค
• การบังคับรับชำระ (มีข้อยกเว้น): ธุรกิจส่วนใหญ่จะต้องรับชำระด้วย Digital Euro แต่จะมีข้อยกเว้นสำหรับผู้ประกอบอาชีพอิสระและวิสาหกิจขนาดจิ๋ว

ไทม์ไลน์ของโปรเจกต์: ทดสอบปี 2027, เปิดตัวปี 2029

• เฟสเตรียมการของ ECB: เสร็จสิ้นตามแผนตั้งแต่พฤศจิกายน 2023 ถึงตุลาคม 2025 คณะกรรมการบริหาร ECB มีมติ ณ สิ้นเดือนตุลาคม 2025 ให้เดินหน้าสู่ขั้นตอนต่อไป
• การพัฒนา Pilot โดย PSPs: การพัฒนาที่เกี่ยวข้องกับ PSPs ที่ถูกคัดเลือกเริ่มต้นขึ้นในไตรมาสที่ 3 ของปี 2026
• Pilot ระยะเวลา 12 เดือน: ECB ตั้งเป้าจะเริ่มโปรแกรมนำร่อง (Pilot) ในช่วงครึ่งหลังของปี 2027 ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับการอนุมัติกฎหมายทันเวลา
• เปิดตัวทั่วทั้งสหภาพยุโรป: หากสมาชิกสภานิติบัญญัติของสหภาพยุโรปนำกฎระเบียบมาใช้ในระหว่างปี 2026 Digital Euro ก็สามารถออกใช้ได้ภายในปี 2029

ภาพใหญ่: ลดการพึ่งพาเครือข่ายชำระเงินของสหรัฐฯ

แรงจูงใจหลักประการหนึ่งของ Digital Euro คือการเสริมสร้างอธิปไตยทางการเงินของยุโรปและความเป็นอิสระเชิงยุทธศาสตร์ในด้านการชำระเงิน Digital Euro จะ “เสนอวิธีชำระเงินที่เป็นส่วนตัว ปลอดภัย และสร้างสรรค์แก่ประชาชนและธุรกิจ ในขณะที่ลดการพึ่งพาผู้ให้บริการนอกสหภาพยุโรป” ซึ่งหมายถึงเครือข่ายบัตรของสหรัฐฯ อย่าง Visa และ Mastercard ที่ครองตลาดการชำระเงินค้าปลีกในยุโรป

สำนักข่าว Reuters รายงานในเดือนมิถุนายน 2026 ว่า ความคิดริเริ่มนี้มีเป้าหมายในการ “ทำให้ยูโรโซนพึ่งพาบัตรเครดิตของสหรัฐฯ น้อยลง ในช่วงเวลาที่ความสัมพันธ์ข้ามมหาสมุทรแอตแลนติกเริ่มเปราะบาง” เจ้าหน้าที่ ECB อธิบายว่า โปรเจกต์นี้จำเป็นต่อ “การเสริมสร้างอธิปไตยทางการเงินของสหภาพยุโรป ลดความแตกแยกในการชำระเงินค้าปลีก และสนับสนุนบทบาทระหว่างประเทศของเงินยูโร” Digital Euro จะช่วยให้ PSPs ในยุโรปมี “ทางเลือกอื่นที่ได้รับการยอมรับอย่างเต็มที่ โดยไม่มีค่าธรรมเนียมโครงสร้างหรือค่าดำเนินการ” ซึ่งจะช่วยเพิ่มอำนาจในการต่อรองกับเครือข่ายของสหรัฐฯ