รัสเซียใช้ระบบรบกวน Starlink สกัดโดรนยูเครน—แต่ยูเครนกำลังโต้กลับ

สงครามโดรนเหนือแนวรบยูเครนกำลังขยับเข้าสู่สมรภูมิที่มองไม่เห็น นั่นคือการแย่งชิงสัญญาณสื่อสารผ่านดาวเทียม

รัสเซียกำลังเพิ่มการใช้สงครามอิเล็กทรอนิกส์เพื่อสกัดโดรนโจมตีระยะกลางของยูเครน โดยนำระบบที่ออกแบบมาเฉพาะสำหรับรบกวนการเชื่อมต่อ Starlink เข้ามาวางใกล้เมืองและพื้นที่ทางทหาร ^R แต่ระบบดังกล่าวยังมีข้อจำกัดสำคัญ และยูเครนก็กำลังตอบโต้ทั้งด้วยการล่าเป้าหมายที่เป็นเครื่องรบกวนสัญญาณ และการพัฒนาโดรนรุ่นใหม่ที่ไม่ต้องพึ่ง Starlink

อาวุธหลัก: Volna Kupol Garant

ระบบที่รัสเซียนำมาใช้อย่างโดดเด่นคือ Volna Kupol Garant หรือแปลได้ว่า “ผู้ค้ำประกันโดมคลื่น” ^RTN

แหล่งข่าวจากผู้บังคับการและนักบินโดรนของยูเครนที่ให้ข้อมูลกับ Reuters ระบุว่า รัสเซียติดตั้งระบบนี้ใกล้เมืองและสถานที่ทางทหาร เพื่อรับมือการโจมตีโดรนระหว่างทางไปยังเป้าหมาย หรือที่เรียกว่า “mid-strike” ^R

ระบบประกอบด้วยจานรับส่งสัญญาณดาวเทียมหลายชุดติดตั้งบนรถพ่วง โดยแหล่งข่าวยูเครนระบุว่าโครงสร้างหนึ่งมีรถพ่วง 6 คันและเสาอากาศรวม 12 ชุด ^EF หน้าที่ของมันคือค้นหาและติดตามดาวเทียม Starlink ที่กำลังเคลื่อนผ่าน จากนั้นส่งสัญญาณรบกวนกำลังสูงไปทับลิงก์สื่อสารระหว่างดาวเทียมกับอุปกรณ์ Starlink บนโดรน ^TIM

ระบบหนึ่งมีราคาประมาณ 1.5 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และมีรายงานว่าผลิตโดยบริษัท LLC Rossiysky Kupol ในเมืองซิมเฟโรโปล ^TY ระบบทำงานในช่วงความถี่ 14–14.5 กิกะเฮิรตซ์ ซึ่งเป็นย่านสัญญาณขาขึ้นที่อุปกรณ์ Starlink ใช้สื่อสารกับดาวเทียม ^ET

จุดอ่อนสำคัญ: รบกวนได้ทีละดาวเทียม

แม้จะมีราคาแพงและใช้เทคโนโลยีซับซ้อน แต่ Volna Kupol Garant มีข้อจำกัดพื้นฐานคือ สามารถรบกวน ดาวเทียม Starlink ได้ครั้งละเพียงหนึ่งดวง ^ICT

นั่นหมายความว่า ระบบไม่ได้สร้าง “กำแพงสัญญาณ” ครอบคลุมพื้นที่กว้างแบบเบ็ดเสร็จ แต่สร้างพื้นที่รบกวนเฉพาะจุดตามเส้นทางของดาวเทียมที่กำลังถูกติดตาม ผู้เชี่ยวชาญยูเครน Serhii Beskrestnov ซึ่งเป็นที่ปรึกษากระทรวงกลาโหมยูเครน อธิบายว่า ระบบต้องติดตามเส้นทางของดาวเทียมแต่ละดวงและส่งสัญญาณรบกวนให้ตรงกับช่องความถี่ที่กำลังใช้งาน ^TT

สื่อของรัฐบาลรัสเซียอย่าง TASS ก็ยอมรับข้อจำกัดนี้ โดยระบุว่าระบบไม่ได้ปิดการสื่อสาร Starlink ทั้งหมด แต่ทำให้ดาวเทียมดวงหนึ่ง “ชะงักงัน” ในช่วงเวลาที่ดาวเทียมเคลื่อนผ่านพื้นที่ปฏิบัติการของระบบ ^T

ยูเครนตรวจพบระบบลักษณะนี้ราว 10 เครื่อง ตามแนวแนวรบ ^IT ขณะที่พื้นที่ได้รับผลกระทบถูกประเมินไว้ประมาณ 20 ตารางกิโลเมตรต่อหนึ่งระบบ ^INM

เหตุใด Starlink จึงรบกวนได้ยาก

สถาปัตยกรรมของ Starlink ทำให้การใช้กำลังส่งสัญญาณรบกวนแบบกว้าง ๆ ทำได้ยาก อุปกรณ์ปลายทางใช้เสาอากาศแบบ phased array ซึ่งควบคุมทิศทางลำสัญญาณได้ โดยทำงานในย่าน Ku-band และบางส่วนใน Ka-band เพื่อเชื่อมต่อกับดาวเทียมวงโคจรต่ำที่อยู่เหนือพื้นที่

ระบบยังสลับการเชื่อมต่อระหว่างดาวเทียมประมาณทุก 15 วินาที ^R ทั้งดาวเทียมและอุปกรณ์ปลายทางใช้ลำสัญญาณที่มีทิศทางแคบ ราว 3–5 องศา ทำให้เครื่องรบกวนต้องอยู่ในตำแหน่งที่แม่นยำพอจะตัดผ่านเส้นทางสื่อสารดังกล่าว ^R

Volna Kupol Garant จึงแก้โจทย์นี้ด้วยการใช้จานของตัวเองติดตามดาวเทียม แล้วส่งสัญญาณกำลังสูงในช่องความถี่เดียวกันเพื่อกลบสัญญาณจริง ^TIC ลักษณะดังกล่าวเป็นการรบกวนแบบเจาะจงระหว่างจุด มากกว่าการกระจายสัญญาณรบกวนไปทั่วบริเวณ

รัสเซียไม่ได้พึ่งสงครามอิเล็กทรอนิกส์อย่างเดียว

นอกจากการรบกวนสัญญาณแล้ว หน่วยส่งกำลังบำรุงของรัสเซียยังใช้มาตรการรักษาความปลอดภัยแบบ “โลว์เทค” เพื่อทำให้ขบวนลำเลียงตรวจจับและโจมตีได้ยากขึ้น ^R

• พรางสินค้าทางทหาร: รถบรรทุกเชื้อเพลิงและกระสุนถูกทำให้ดูคล้ายยานพาหนะพลเรือน เพื่อหลีกเลี่ยงการถูกระบุเป้าหมายโดยผู้ควบคุมโดรน ^RN
• เปลี่ยนรูปแบบการเคลื่อนย้าย: หน่วยลำเลียงปรับเส้นทาง เดินทางเป็นหลักในเวลากลางคืน และกระจายขบวนออกจากกัน เพื่อลดโอกาสที่โดรนเพียงลำเดียวจะโจมตีเป้าหมายหลายคันพร้อมกัน ^NE

มาตรการเหล่านี้สะท้อนว่า การรบกวนทางอิเล็กทรอนิกส์เพียงอย่างเดียวยังไม่เพียงพอที่จะปกป้องเส้นทางส่งกำลังบำรุงจากโดรนโจมตีระยะกลางของยูเครนได้อย่างสมบูรณ์ ^R

ยูเครนโต้กลับด้วยสองแนวทาง

1. ล่าเครื่องรบกวนสัญญาณ

ทีมโดรนของยูเครนไม่ได้พยายามเพียงฝ่าแนวรบกวน แต่กำลังตามหาและโจมตีระบบ Volna Kupol Garant โดยตรง

Serhiy Beskrestnov ที่ปรึกษากระทรวงกลาโหมยูเครนยืนยันว่า โดรนยูเครนโจมตีและทำลายระบบราคาแพงนี้ได้อย่างน้อยหนึ่งเครื่องแล้ว ^PY ผู้บังคับการยูเครนรายหนึ่งบอกกับ Reuters ว่า “เราโจมตีระบบต่อต้าน Starlink… ระบบที่รบกวนดาวเทียมโดยตรง เราเพิ่งโจมตีมันไป” ^Y

นอกจากนี้ ยังมีรายงานว่ากรมทหารที่ 422 ของยูเครนสามารถโจมตีระบบดังกล่าวได้ 2 เครื่อง ^I อย่างไรก็ตาม รายละเอียดจำนวนความเสียหายที่แท้จริงยังอาศัยข้อมูลจากฝ่ายที่เกี่ยวข้องกับความขัดแย้งเป็นหลัก

2. สร้างโดรนที่ไม่ต้องใช้ Starlink

ยูเครนกำลังเร่งนำโดรนรุ่นใหม่เข้าประจำการ โดยโดรนเหล่านี้ ไม่จำเป็นต้องเชื่อมต่อ Starlink ใช้ทางเลือกอื่น เช่น สายใยแก้วนำแสง การถ่ายทอดสัญญาณวิทยุ หรือการนำทางอัตโนมัติที่ตั้งโปรแกรมไว้ล่วงหน้า ^EA

แนวทางนี้ทำให้การรบกวนที่ออกแบบมาเจาะจงกับ Starlink ไม่สามารถตัดการควบคุมโดรนได้โดยตรง และสะท้อนการแข่งขันด้านเทคโนโลยีที่แต่ละฝ่ายต้องปรับระบบอย่างต่อเนื่องตามมาตรการของอีกฝ่าย

การควบคุมอุปกรณ์ผ่าน “ไวต์ลิสต์”

ในช่วงต้นเดือนกุมภาพันธ์ 2026 SpaceX ได้ตัดการทำงานของอุปกรณ์ Starlink ที่ไม่ได้รับอนุญาตภายในยูเครน โดยอุปกรณ์ที่ต้องการกลับมาใช้งานจำเป็นต้องผ่านการตรวจสอบและอยู่ในรายชื่อที่ได้รับอนุมัติ หรือ “ไวต์ลิสต์” ^ACE

มาตรการนี้มีส่วนช่วยสกัดการใช้งานอุปกรณ์ที่รัสเซียได้มาโดยไม่ได้รับอนุญาตหรืออุปกรณ์ที่ถูกนำไปใช้ในภารกิจทางทหารของรัสเซียด้วย ^ACE

บทสรุป: การรบกวนยังไม่ครอบคลุมและไม่สม่ำเสมอ

ข้อมูลทางเทคนิคจำนวนมากเกี่ยวกับ Volna Kupol Garant มาจากแหล่งข่าวทางทหารของยูเครนและสื่อทางการของรัสเซีย เช่น TASS และ Pravda.ru จึงอาจมีการประเมินประสิทธิภาพที่สูงหรือต่ำกว่าความเป็นจริง

รายงานของ Reuters ซึ่งเป็นแหล่งข้อมูลหลัก ยืนยันว่ารัสเซียกำลังดำเนินความพยายามรบกวน Starlink แต่ระบุว่าผลกระทบยังคง “เป็นหย่อม ๆ และไม่สม่ำเสมอ” ขณะที่ภารกิจโดรนของยูเครนจำนวนมากยังดำเนินต่อไปได้ ^R

สงครามช่วงชิงความได้เปรียบทางอิเล็กทรอนิกส์จึงยังไม่จบ รัสเซียมีระบบรบกวน Starlink โดยเฉพาะ แต่ต้นทุนสูง พื้นที่ครอบคลุมจำกัด และรบกวนดาวเทียมได้ทีละดวง ทำให้ยังไม่สามารถลบความได้เปรียบด้านโดรนของยูเครนได้ทั้งหมด ส่วนยูเครนกำลังตอบโต้ด้วยการทำลายเครื่องรบกวนและพัฒนาโดรนรุ่นใหม่ที่ไม่ต้องพึ่ง Starlink